Thế giới trong tuần mở đầu năm Quý Tỵ: Lo âu xen lẫn hy vọng

Bộ Quốc phòng Hàn Quốc cũng chính thức xác nhận, đó là một vụ nổ hạt nhân có sức công phá tương đương 6.000-7.000 tấn thuốc nổ TNT, nhỏ hơn công suất quả bom nguyên tử của Mỹ ném xuống Hiroshima năm 1945 (sức công phá khoảng 20.000 tấn TNT).

Còn các chuyên gia quân sự Hàn Quốc cho rằng, đầu nổ hạt nhân CHDCND Triều Tiên sử dụng lần này đủ nhẹ để có thể lắp cho các tên lửa đạn đạo. Ngoài ra, có dấu hiệu chứng tỏ CHDCND Triều Tiên không dừng lại ở vụ thử hạt nhân lần 3 mà đang chuẩn bị tiến hành vụ thử hạt nhân thứ 4. Đồng thời, tiến hành thử tên lửa đạn đạo tầm ngắn hướng về phía bờ biển Nhật Bản.

Người dân Triều Tiên đón mừng vụ thử hạt nhân lần 3 vì coi đây là một "thành tựu vĩ đại". Phát biểu tại một cuộc hội thảo về giải trừ quân bị ở Geneve (Thụy Sĩ), ông Jon Yong-ryong, Bí thư thứ nhất Phái bộ của CHDCND Triều Tiên tại Liên hiệp quốc, khẳng định: "CHDCND Triều Tiên sẽ không bao giờ khuất phục trước bất kỳ nghị quyết nào của LHQ. Mỹ và các đồng minh sẽ phạm sai lầm đáng tiếc nếu họ cho rằng Bình Nhưỡng sẽ tôn trọng các nghị quyết vô lý của LHQ nhằm chống lại đất nước chúng tôi". Tính đến nay, Hội đồng Bảo an LHQ (HĐBA LHQ) đã có các Nghị quyết 1718, 1874 và 2087 nhưng xem ra không có tác dụng kiềm chế CHDCND Triều Tiên phát triển công nghệ tên lửa và hạt nhân. 

Vụ thử hạt nhân lần 3 của CHDCND Triều Tiên đã đẩy cuộc chạy đua vũ trang ở khu vực Đông Bắc Á lên một nấc thang mới đáng lo ngại. Ngày 13/2, Hàn Quốc tuyên bố sẽ tăng cường phát triển tên lửa đạn đạo tầm xa và tên lửa hành trình có độ chính xác cao. Trước đó, Hàn Quốc đã đạt được thỏa thuận với Mỹ nhằm tăng gấp 3 lần tầm bắn của các tên lửa nước này, lên tới 900km, để có thể tiến công phủ đầu vào các trận địa tên lửa của Bình Nhưỡng.

Báo Mỹ "The Washington Times" dẫn nguồn tin báo chí Hàn Quốc cho biết, giữa lúc có những lo ngại Bình Nhưỡng sẽ tiến hành vụ thử hạt nhân thứ 3, lãnh đạo nước này đang cân nhắc một cuộc tấn công phủ đầu nhằm vào các trận địa tên lửa của CHDCND Triều Tiên.

Phản ứng trước vụ thử hạt nhân của CHDCND Triều Tiên, ngày 14/2/2012, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Itsunori Onodera tuyên bố, nước này có quyền khả năng thực hiện một cuộc tấn công phủ đầu nhằm chống lại một cuộc tấn công có thể xảy ra trong bối cảnh an ninh thay đổi như hiện nay.

Tuần đầu năm Quý Tỵ chứng kiến Biển Đông và Biển Hoa Đông tiếp tục nóng lên. Ở Biển Đông, sau khi Chính phủ Philippines đệ đơn kiện Trung Quốc lên Tòa án trọng tài quốc tế về Luật Biển (ITLOS) nhằm phản đối Bắc Kinh đòi chủ quyền đối với toàn bộ Biển Đông, ngày 15/2, Ngoại trưởng Philippines, ông Albert del Rosario cho biết, Washington nhất trí tăng cường quan hệ an ninh và quốc phòng với Manila, cũng như ủng hộ đồng minh đưa vấn đề tranh chấp trên biển với Trung Quốc ra Tòa án trọng tài quốc tế. Tân Ngoại trưởng Mỹ John Kerry nhấn mạnh, Washington ủng hộ Manila giải quyết các tranh chấp chủ quyền bằng pháp lý theo Công ước LHQ về Luật Biển 1982 (UNCLOS). Đây là sự ủng hộ mạnh mẽ nhất của Mỹ đối với Philippines vì trước đây, Chính quyền của Tổng thống Barack Obama từng khẳng định sẽ không đứng về phía nào trong tranh chấp ở Biển Đông. Đồng thời với việc kiện Trung Quốc lên Tòa án trọng tài quốc tế, Philippines ráo riết tăng cường sức mạnh quân sự để sẵn sàng "đối phó với mọi bất trắc" có thể xảy ra.

Ngày 14/2/2012, tờ "Manila Standard Today" đưa tin, Philippines sẽ mua của Nhật Bản 10 tàu tuần tra để tăng cường cho lực lượng Cảnh sát biển của nước này trong bối cảnh tàu Hải giám và Ngư chính Trung Quốc đang ngày càng hoành hành ở Biển Đông.

Tình hình trên Biển Hoa Đông cũng nóng lên trong tuần đầu năm Quý Tỵ khi ngày 13/2, tờ "Nhân Dân nhật báo" của Trung Quốc đưa tin, ngày càng có nhiều quan chức và giới truyền thông Nhật Bản kêu gọi Thủ tướng Shinzo Abe rút Đại sứ nước này tại Bắc Kinh về nước để phản đối hành động "leo thang gây hấn" của Trung Quốc tại Biển Hoa Đông.

Trước đó, ngày 10/2, Cục Hải dương Quốc gia Trung Quốc thông báo, 2 tàu Hải giám của họ đang tuần tra ở Biển Đông trong suốt những ngày nghỉ Tết Quý Tỵ. Cũng trong ngày 10/2, Trung Quốc điều một đội tàu Hải giám tới vùng biển xung quanh quần đảo Điếu Ngư/Senkaku. Trước đó, Bộ Quốc phòng Nhật Bản cho biết, tàu chiến của Trung Quốc hướng rada vào tàu hải quân của Nhật trên biển Hoa Đông và gọi đó là "hành động nguy hiểm" khiến leo thang căng thẳng giữa hai bên. Đây là lần đối đầu trực tiếp đầu tiên giữa Hải quân Nhật Bản và Hải quân Trung Quốc tại vùng biển tranh chấp, nơi một số nhà phân tích cảnh báo có thể dẫn đến xung đột vũ trang và leo thang thành cuộc chiến tranh lớn trong khu vực. Trước động thái này, Mỹ cáo buộc tàu Hải quân Trung Quốc dùng rada điều khiển tên lửa ngắm vào tàu hộ vệ và trực thăng của Nhật Bản.

Còn Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta kêu gọi Trung Quốc nên tránh đối đầu và tìm kiếm các cuộc đối thoại hòa bình với Nhật Bản và các nước láng giềng khác khi giải quyết những tranh chấp chủ quyền lãnh thổ. Ông Leon Panetta nhấn mạnh, Trung Quốc không được đe dọa các nước có tranh chấp lãnh hải.

Một điểm nóng khác tăng nhiệt trong tuần đầu Năm Quý Tỵ là  Syria .  Theo Đài "Tiếng nói nước Nga", ngày 15/2, Thổ Nhĩ Kỳ nã pháo vào một khu vực trên lãnh thổ Syria gần biên giới với nước này với lý do "có một quả đạn cối bắn từ phía Syria rơi xuống một khu rừng thuộc tỉnh Hatai".

Đây là hành động khiêu khích rất nguy hiểm của Thổ Nhĩ Kỳ vì cho đến nay vẫn chưa thể xác định rõ quả đạn cối trên do quân đội Syria hay lực lượng nổi dậy gần khu vực biên giới với Thổ Nhĩ Kỳ bắn đi. Những hành động tương tự của Thổ Nhĩ Kỳ có thể mở đường cho một cuộc can thiệp quân sự vào Syria .

Một sự kiện gây bất ngờ là ngày 11/2, Giáo hoàng Benedict XVI chính thức thông báo sẽ thoái vị vào ngày 28/2 vì lý do "tuổi cao sức yếu không thể tiếp tục đảm nhận nhiệm vụ được giao".

Theo quy định, sau khi được bầu chọn, Giáo hoàng sẽ đảm nhận chức vị suốt đời, nên đây là lần đầu tiên sau 600 năm, Giáo hoàng Vatican tuyên bố từ chức. Trước ông, Gregory XII là vị giáo hoàng cuối cùng thoái vị vào năm 1415 để chấm dứt cuộc xung đột trong Vatican trước khi qua đời.

Theo giới phân tích, lần này, Giáo Hoàng Benedict XVI tuy bề ngoài tuyên bố từ chức "vì lý do sức khỏe" nhưng có thể còn nhiều lý do khác ẩn sau đó. Theo bà Olga Chetverikova, Tiến sỹ lịch sử , Phó giáo sư Học viện Quan hệ quốc tế Liên Bang Nga và nhà báo Pháp, ông Frederic Courtois (tác giả bài viết trên báo điện tử Internatinal) thì còn có một nguyên nhân nữa liên quan đến số phận của hàng triệu tín đồ Cơ Đốc giáo bị lâm vào hoàn cảnh cực kỳ có khăn ở Bắc Phi và Trung Đông trong biến động chính trị mang tên “Mùa xuân Arab”?

Ngày 16/2, Hội nghị các Bộ trưởng tài chính và Thống đốc Ngân hàng Trung ương G-20 nhóm họp tại Moskva (Nga) mở đầu năm nước Nga Chủ tịch diễn đàn G-20 trong bối cảnh nền kinh tế thế giới chưa thoát khỏi khủng hoảng. Đây là sự kiện thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế vì lần đầu tiên Nga đóng vai trò chủ tịch một diễn đàn lớn và quan trọng hàng đầu thế giới, chỉ sau Đại hội đồng LHQ, trong một giai đoạn có tính bước ngoặt trong lịch sử phát triển của nước Nga cũng như thế giới xét từ góc độ địa - chính trị cũng như kinh tế.

Ngoài 3 ưu tiên của Nga với vai trò là Chủ tịch, Diễn đàn G-20 trong năm 2013 sẽ bàn thảo tất cả các chủ đề cần quan tâm, gồm phân tích hiện trạng và triển vọng của nền kinh tế thế giới và hiện thực hóa thỏa thuận khung về bảo đảm tăng trưởng bền vững; cải tổ hệ thống tiền tệ quốc tế; cải tổ hệ thống điều chỉnh và giám sát tài chính; phát triển bền vững thị trường năng lượng toàn cầu; hỗ trợ sự phát triển quốc tế; củng cố hệ thống thương mại đa phương và chống tham nhũng. Giới phân tích hy vọng, Diễn đàn G-20 năm 2013 sẽ xác định chiến lược mới giúp thế giới thoát khỏi cuộc khủng hoảng hiện nay.