Thành trì đạo lý mong manh

Câu chuyện của hiệu trưởng Trường Tiểu học Nam Trung Yên đã khiến báo giới tốn rất nhiều bút mực khi nó bung ra ngay sau chuyện giáo viên của trường Phan Đình Phùng cũng cố tình muốn ém nhẹm lại thông tin về tai nạn thực hành hoá chất của một nữ sinh lớp 12. 

Hai câu chuyện dồn dập diễn ra trong một ngành nghề đáng lẽ phải được trọng vọng nhất. Không gì đau hơn khi một cô giáo bị nhận xét rằng "có thủ đoạn che giấu" (lời của Giám đốc Công an TP Hà Nội). Người phát ngôn câu ấy hẳn rất đau lòng vì ai cũng có thầy cô cả nên họ không bao giờ muốn nói điều không tốt đẹp về nghề giáo. Nhưng thực tế buộc họ phải nói ra, bởi đó là sự thật, một sự thật đau lòng.

Một đồng nghiệp của tôi đã dùng cụm từ "Khi đạo đức thất thủ" để bình luận về sự kiện liên quan tới Trường Tiểu học Nam Trung Yên và tôi hoàn toàn đồng ý với anh về hai chữ "thất thủ" ấy. Trường học, giảng đường, nơi chúng ta vẫn nghĩ là thành trì cơ sở của đạo lý trong xã hội đã quá mong manh rồi. Nó mong manh đến mức không còn nhiều đất sống cho cái tốt đẹp nữa mà đầy rẫy trong đó là các vấn nạn. 

Từ học sinh đánh nhau, rồi học sinh đánh lại cả thầy giáo (một vụ việc cũng nóng hổi ở miền Tây Nam bộ), rồi giáo viên dối trá trước tai nạn của học sinh mà chính mình là người trong cuộc…

Những thế hệ tương lai của đất nước cần được nuôi dưỡng trong một môi trường giáo dục tốt đẹp.
Những thế hệ tương lai của đất nước cần được nuôi dưỡng trong một môi trường giáo dục tốt đẹp.

Tự nhiên, nhớ lại câu chuyện cậu bé học sinh đi xe đạp, trót làm gãy gương của chiếc xe hơi, cậu bé cố nán lại để xin lỗi, nhận lỗi và sẵn sàng bồi thường nếu cần. Người chủ xe hơi tất nhiên không bắt đền một em nhỏ làm gì nhưng lại lan toả hành động trung thực của em như một tiếng chuông thức tỉnh nhân bản, đạo đức trong xã hội.

Những trường hợp như em bé ấy sao quá hiếm so với đầy rẫy những vấn nạn kể trên. Đừng vội nói là vì chúng ta ưa chia sẻ những tiêu cực hơn là những điều tích cực. Hãy nhìn vào đúng sự thật. Chỉ có những giáo viên có tâm, có đạo đức mới dạy được những học trò thành người trung thực. Và phải chăng, số lượng giáo viên có tâm, có tầm như thế ngày càng ít dần đi, để thành trì cơ sở của đạo lý cũng mong manh thêm?

Suy cho cùng, sự dối trá của những người làm nghề giáo dục ấy đến từ đâu? Nó có thể đến từ giáo dục lắm chứ, nếu như họ lớn lên, tiếp xúc đến quen với một nền giáo dục giả dối và họ cho rằng điều mình làm cũng bình thường thôi? Nhưng còn một căn nguyên khác nữa, đó chính là sự khinh mạn pháp luật. Khi mà nền tảng đạo lý đã trở nên mong manh, nền tảng văn hoá đã vỡ vụn, sự khinh nhờn đối với pháp luật cũng là lẽ thường tình.

Khi cô giáo xây dựng lại một “hiện trường giả” dựa trên những phiếu thăm dò ép buộc có tính định hướng thông tin, ấy là cô giáo đã vi phạm pháp luật và cần bị xử lý bằng pháp luật chứ không chỉ bằng các quy định của ngành nghề đơn thuần. Và chính những xử lý bằng pháp luật một cách nghiêm minh trước những vi phạm như thế, khi được công khai trước dư luận, sẽ là đòn đánh thức tỉnh vào thái độ coi thường pháp luật của một bộ phận không nhỏ dân chúng trong xã hội.

Trong một phát biểu gần nhất, Chủ tịch nước Trần Đại Quang có nhấn mạnh đến việc cần phải xây dựng một ý thức thượng tôn pháp luật. Đó chính là một sách lược rất cần phải được thực hiện ngay nếu muốn Việt Nam phát triển, thịnh vượng và giàu văn hoá. Khi một xã hội trở nên nhiễu nhương và khinh nhờn pháp luật, rất cần một chính quyền pháp trị với bàn tay cứng rắn, công minh, công khai và thực thi đúng kiểu pháp bất vị tình.

Khi thành trì đạo lý đang lung lay, pháp luật chính là phương tiện cuối cùng. Vì suy cho cùng, đạo đức cũng phải là cái đạo, là những luân lý cần phải được thực thi một cách nghiêm túc. Đã hết thời gian để chúng ta than vãn rồi, mà thay vào đó, chúng ta hãy biết thượng tôn pháp luật một cách thực sự và nên nhớ, trước pháp luật, đừng cố gắng biến mình thành kẻ dối trá.

Hà Quang Minh

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.