Quan điểm của ông Shinzo Abe là Tokyo sẽ không đàm phán với Bắc Kinh về những đảo không người ở do nước này đang kiểm soát trên vùng biển Hoa Đông và Trung Quốc đã sai khi để những cuộc biểu tình phản đối Nhật biến thành bạo động, phá hoại tài sản cũng như công việc làm ăn của các công ty của Nhật tại nước này.
Nhắc lại quan điểm của mình từ hồi vận động tranh cử và cả ngay khi vừa giành chiến thắng, ông Shinzo Abe khẳng định: “Về quần đảo Senkaku, lập trường của tôi là không thay đổi. Chúng tôi quyết tâm bảo vệ vùng nước và vùng lãnh thổ này. Không có chỗ cho đàm phán. Đối với những mục tiêu chính trị, gây hại cho các công ty và cá nhân Nhật ở Trung Quốc, vốn đang đóng góp cho kinh tế và xã hội Trung Quốc, là hoàn toàn sai lầm đối với một quốc gia có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế. Nó không chỉ gây hại cho quan hệ song phương, mà còn có ảnh hưởng tiêu cực rất lớn đối với kinh tế và xã hội Trung Quốc”.
Hiện tại, nền kinh tế lớn thứ 3 thế giới đang bị tuột dốc với tốc độ nhanh nhất kể từ thảm họa kép động đất, sóng thần hồi năm ngoái, do xuất khẩu giảm mạnh và mức chi tiêu dùng hạn chế. Đó là chưa kể đến tình trạng gia tăng nợ công của chính phủ Nhật Bản, chủ yếu là do chi tiêu vào công cuộc tái thiết sau thảm họa động đất, sóng thần hồi tháng 3 năm 2011. Chính vì thế, trong buổi họp báo, ông Shinzo Abe cũng thông báo, nội các Nhật Bản đã thông qua một gói kích thích mới trị giá hơn 20.000 tỷ yên (khoảng 224 tỷ USD) nhằm kéo nền kinh tế ra khỏi khủng hoảng và tạo thêm 600.000 việc làm mới.
Các nhà phân tích nhận định, tuyên bố mới của tân Thủ tướng Nhật Bản có thể lại thổi bùng sự căng thẳng trong quan hệ giữa Trung Quốc – Nhật Bản trong nhiều tháng qua, cụ thể vấn đề quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Chưa hết, trong ngày 11/1, lực lượng tuần duyên Nhật Bản (JCG) cũng đã thành lập đơn vị gồm vài trăm nhân viên để tập trung bảo vệ vùng biển xung quanh quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Đơn vị này có trụ sở tại sở chỉ huy JCG vùng 11 ở Naha, tỉnh Okinawa và sẽ được trang bị hơn 10 tàu tuần tra để đảm bảo an ninh cho những hòn đảo do Nhật Bản kiểm soát.
Báo chí Nhật Bản giải thích rằng, quyết định thành lập đơn vị mới chuyên đối phó với tàu Trung Quốc là do lo ngại rằng việc triển khai thường xuyên các tàu tuần tra ở vùng biển này có thể ngăn cản JCG thực thi các nhiệm vụ thông thường khác, như cứu hộ, cứu nạn trong trường hợp xảy ra tai nạn trên biển, và do họ cho rằng việc đối phó với các tàu Trung Quốc sẽ tiếp tục kéo dài.
Trước đó, hôm 8/1, Thủ tướng Shinzo Abe cũng đã ra lệnh cho Bộ trưởng Quốc phòng nước này Itsunori Onodera tăng cường hoạt động giám sát xung quanh quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Ngày 10/1, Nhật Bản còn tính đến việc điều một số máy bay tiêm kích để ngăn chặn các máy bay quân sự Trung Quốc gần quần đảo tranh chấp. Đồng thời, Nhật Bản cũng đã quyết định tăng ngân sách quốc phòng trong năm tài khóa 2013 lên mức 4.770 tỷ yen (khoảng 54 tỷ USD) và cân nhắc tăng số nhân viên lực lượng phòng vệ và nâng cấp trang thiết bị vào thời điểm Trung Quốc đang tăng cường các hoạt động trên biển và trên không xung quanh quần đảo Senkaku/Điếu Ngư.
Chánh văn phòng nội các Nhật Bản Yoshihide Suga còn tiết lộ, chính phủ Nhật Bản sẵn sàng thành lập một ủy ban tư vấn để dọn đường cho Tokyo thực hiện quyền tự vệ tập thể. Ngay lập tức, Trung Quốc đã lên tiếng phản đối và tuyên bố sẽ cảnh giác cao độ trước các động thái ngày càng gia tăng từ phía Nhật Bản
