Không bất ngờ
Ngày 11/10, Ban tổ chức giải thưởng Sam Adams cho biết, đã trao danh hiệu “sự trọn vẹn trong tình báo” cho cựu nhân viên CIA Edward Snowden, người bị coi là “kẻ phản bội nước Mỹ”. Lễ trao giải thưởng Sam Adams vì “sự trọn vẹn trong tình báo” (còn gọi là tình báo chính trực) sẽ diễn ra tại
Được biết trước đó, Edward Snowden từng xuất hiện trong danh sách đề cử cho giải thưởng danh giá Sakharov (Giải thưởng Tự do Tư tưởng Sakharov). Những người từng nhận được giải thưởng Sakharov có cựu Tổng thống Nam Phi Nelson Mandela và Tổ chức Phóng viên không biên giới. Tổ chức giám sát các dự án chính phủ (GAP) cho biết, Edward Snowden đã nhận danh hiệu trên tại một buổi lễ bí mật ở thủ đô Moskva tối 9/10. Trên trang web chính thức, GAP cho biết giải thưởng Sam Adams được trao bởi những nhân viên CIA đã nghỉ hưu dành cho những thành viên trong cộng đồng tình báo thể hiện sự chính trực trong các hoạt động tình báo.
Theo giới truyền thông, trước khi Ban tổ chức giải thưởng Sam Adams đưa ra quyết định kể trên, hãng tin Nga RIA Novosti dẫn lời của WikiLeaks cho biết, cựu nhân viên CIA Edward Snowden đã có buổi gặp bí mật các quan chức từng làm việc tại CIA (Ray McGovern), NSA (Thomas Drake), FBI (Coleen Rowley), Bộ Tư pháp (Jesselyn Radack) và người đại diện cho WikiLeaks Sarah Harrison tại Moskva hôm 9/10. Đây là những người đã hết lời khen ngợi hành động của Edward Snowden - cựu nhân viên CIA có sức thu hút, thông minh, hài hước, là người đặc biệt và tin rằng những gì anh đã làm là đúng đắn.
Cựu chuyên gia phân tích của CIA Ray McGovern nhận xét: Edward Snowden chừng mực, nói chuyện rõ ràng, đồng thời tin vào việc làm của mình và không hề hối tiếc, sẵn sàng đối mặt với bất cứ điều gì trong tương lai.
Ông Jesselyn Radack cho biết, Edward Snowden trông rất ổn và vẫn theo dõi sát tình hình ở Mỹ và thế giới. Cậu ấy yêu nước Mỹ và muốn nó trở lại những quan niệm dân chủ, hoàn toàn đối lập với một xã hội bí mật và đóng kín.
Được biết, đại diện cho WikiLeaks Sarah Harrison là một trong những người có vai trò gần như quyết định tới việc cựu nhân viên CIA Edward Snowden được phép tị nạn ở Nga 1 năm (chiều 1-8) sau 39 ngày lưu trú tại khu vực chuyển tiếp bay của sân bay Sheremetyevo.
Sau cuộc gặp kể trên, ngày 10/10, Edward Snowden biết bố mình, ông Lon Snowden đã tới Nga trên chuyến bay đến sân bay Sheremetyevo. Trả lời phỏng vấn một tờ báo của Nga, ông Lon Snowden thừa nhận, vẫn chưa biết con trai đang sống ở đâu - Tôi đến đây để tìm hiểu thêm về tình hình của con trai, đồng thời tin tưởng vào việc Edward Snowden sẽ không rò rỉ thêm thông tin mật trong thời gian ở Moskva.
Ông Lon Snowden cho biết, mục đích chuyến đi này là thăm con trai và gặp luật sư để bàn về các giải pháp pháp lý cho tình trạng hiện nay của Edward Snowden. Ông Lon Snowden cũng tin rằng, vào thời điểm hiện tại, Nga là nơi duy nhất con trai ông có thể được an toàn và không hề có ý tưởng về kế hoạch tương lai của Edward Snowden. Bởi ông tin con trai là người tài năng, có học thức và có thể tìm được chỗ đứng ở Nga. Tung tích của Edward Snowden hiện vẫn là bí mật kể từ khi Nga đồng ý cho cựu nhân viên CIA tị nạn hôm 1/8.
Không quan tâm
Cũng trong ngày 10/10, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ Marie Harf tuyên bố, không quan tâm đến việc bố cựu nhân viên CIA Edward Snowden có mặt ở Nga, đồng thời phủ nhận việc ông Lon Snowden mang thông điệp của Washington đến cho con trai. Theo bà Marie Harf: bố của Edward Snowden thực sự không phải mối quan tâm của chúng tôi, và thậm chí cả khi ông ấy gặp con trai thì chúng tôi cũng không quan tâm. Tuy nhiên phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ cũng nhấn mạnh: mối quan tâm thực sự của chúng tôi là đưa Edward Snowden trở về Mỹ. Anh ta bị cáo buộc những tội danh rất nghiêm trọng. Nếu trở về, anh ta sẽ được áp dụng những biện pháp bảo vệ đầy đủ theo đúng luật pháp Mỹ.
Phát biểu trước giới truyền thông hôm 10/10, luật sư Anatoly Kucheren, người đón ông Lon Snowden tại sân bay cho biết, họ chưa thống nhất về thời gian bố Edward Snowden dự định ở lại Nga. Ông Anatoly Kucheren cũng cho rằng, Edward Snowden sẽ tìm được công việc lương cao, bởi cựu nhân viên CIA nhận được nhiều lời mời làm việc tại Nga. Tuy nhiên, hiện Edward Snowden vẫn chưa quyết định sẽ làm việc trong lĩnh vực nào.
Ông Anatoly Kucheren còn tiết lộ, Edward Snowden đã có bạn gái, đang học tiếng Nga và đã đạt được những thành quả nhất định. Theo luật sư Anatoly Kucheren, Edward Snowden sống khá tốt, hay đi du lịch, đọc sách và sinh hoạt dựa vào khoản tiết kiệm cá nhân, cùng một số nguồn tiền tài trợ từ những người ủng hộ.
Giới chuyên môn từng quan tâm tới tuyên bố của luật sư Anatoly Kucheren (chiều 1/8) khi ông nhấn mạnh: Edward Snowden đã được cấp giấy phép cư trú 1 năm, có thể được kéo dài vô thời hạn và có thể đi tới bất cứ nơi nào ở Nga, ngoài ra Moskva không có ý định ngăn cản Edward Snowden rời khỏi đất nước này, thậm chí có thể trở về Mỹ.
Cách đây không lâu (2/10), người đứng đầu NSA, Tướng Keith Alexander thừa nhận, NSA đã tiến hành các chương trình thí điểm bí mật nhằm theo dõi chính xác vị trí công dân Mỹ thực hiện các cuộc gọi điện thoại di động. Tướng Keith Alexander cũng cho biết, chương trình thí điểm diễn ra từ 2010 đến 2011 nhằm thử nghiệm mức độ tương thích của dữ liệu địa điểm với các cơ sở dữ liệu của NSA, nhưng không được dùng vào bất cứ mục đích phân tích tình báo nào. Tuy nhiên ông Keith Alexander đã lẩn tránh câu hỏi về việc NSA từng thu thập thông tin từ các trạm phát sóng điện thoại - một hoạt động giúp xác định chính xác chuyển động của 1 cá nhân nào đó.
Điều đáng nói là cả Tướng Keith Alexander và Giám đốc Tình báo Quốc gia James Clapper đều kêu gọi Quốc hội Mỹ không vì những tiết lộ của cựu nhân viên CIA Edward Snowden mà hạn chế các quyền hạn của cộng đồng tình báo. Nhưng lời kêu gọi này đã bị Chủ tịch Ủy ban Tư pháp Thượng viện Patrick Leahy phê phán khi cho rằng, chất lượng thông tin gửi cho các nhà lập pháp cao cấp như ông “không đạt yêu cầu” - ông thu thập được nhiều thông tin từ báo chí hơn là từ các thông báo mật mà cơ quan chức năng đã gửi cho mình.
Chủ tịch Ủy ban Thượng viện Patrick Leahy và Chủ tịch Tiểu ban Tội phạm và Khủng bố thuộc Hạ viện Mỹ Jim Sensenbrennerđang phối hợp soạn dự thảo hạn chế phạm vi theo dõi của giới tình báo Mỹ. Trước đó, ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ cũng chuẩn bị một dự luật nhằm hạn chế việc nghe lén các cuộc điện thoại, nhưng vẫn bảo vệ được chương trình do thám của NSA.
Chủ tịch Ủy ban Tình báo Thượng viện, nữ nghị sỹ đảng Dân chủ Dianne Feinstein, và nghị sỹ đảng Cộng hòa Sasby Chambliss, đang soạn thảo một dự luật chung của hai đảng nhằm đáp ứng những yêu cầu đòi phải gia tăng tính minh bạch đối với các hoạt động do thám của NSA.
Trong khi đó, nghị sĩ đảng Cộng hòa Chuck Grassley cho biết, việc nhân viên NSA tận dụng công cụ theo dõi của NSA để giám sát chồng/vợ hoặc người yêu đã làm dấy lên một cuộc “khủng hoảng niềm tin diện rộng” đối với cơ quan này. Vấn đề này được “xới lên” sau khi 2 nhà báo điều tra Mỹ Jeremy Scahill và Glenn Greenwald cho biết, họ đang phối hợp viết một bài báo về chương trình ám sát bí mật của NSA
