Sự thật phũ phàng của các nghệ sĩ hoạt hình ở Nhật Bản

Những bộ phim hay truyện tranh hoạt hình (anime) Nhật Bản từ lâu đã lôi cuốn hàng triệu người trên thế giới nhờ hình ảnh ngộ ngĩnh, ngây thơ, nội dung dí dỏm, hài hước. Tuy nhiên, cuộc sống của những nghệ sĩ phim hoạt hình (animator) thật bạc bẽo, họ bị hắt hủi, sống lay lắt vì đồng lương còm cõi, thấp hơn cả mức lương tối thiểu ở Nhật Bản trong khi làm việc không ngày nghỉ. Không ít người vì bị bóc lột quá sức đã dẫn tới trầm uất, tâm thần và tự sát. 

Một số nghệ sĩ thay vì làm ra những tác phẩm hoạt hình vui nhộn cho đời thì đã cho ra mắt những bộ phim hoạt hình nội dung về chính cuộc sống nhiều áp lực tồi tệ của họ nơi ngành công nghiệp hoạt hình (anime) phát triển nhất thế giới.

Phanh phui sự thật

Mới đây, một animator người Mỹ Henry Thurlow sau nhiều năm sống và làm việc tại xứ mặt trời mọc đã tiết lộ một sự thật gây rúng động trên Kotaku.com qua bài viết “Sự thật tàn bạo về nghệ sĩ hoạt hình ở Nhật Bản”. Cộng đồng yêu mến anime hiện đang hoang mang, phẫn nộ khi đọc được bài chia sẻ trên. Henry Thurlow cho biết, điều kiện sống thiếu thốn và bị bóc lột sức lao động tàn bạo dẫn đến hiện tượng tự sát đã xảy ra đối với giới nghệ sĩ hoạt hình tại Nhật Bản, bản thân anh cũng từng nếm trải quá nhiều cay đắng khi là một animator trên đất nước mặt trời mọc này.

Henry Thurlow, animator người Mỹ đầu tiên và duy nhất tại một trong những hãng anime lớn nhất Nhật Bản.
Henry Thurlow, animator người Mỹ đầu tiên và duy nhất tại một trong những hãng anime lớn nhất Nhật Bản.

Sau đây là một vài câu trả lời của Henry Thurlow trong một bài phỏng vấn trên trang Reddit:

- Các hãng anime hầu hết tọa lạc ở đâu?

+ Hầu hết các hãng anime tại Nhật Bản nằm ở Tây Tokyo. Đó là lý do vì sao các hãng phim có thể và luôn giúp đỡ lẫn nhau. Mọi người liên tục chạy lên chạy xuống qua lại giữa những công ty, vì chúng ở rất gần nhau, đều trên cùng một con phố mà thôi.

- Anh có biết tiếng Nhật khi vừa mới tới quốc gia Đông Á này không?

+ Khi tôi vừa đến Nhật Bản, tôi biết rất ít tiếng địa phương. Đó chính là lý do tôi liên tục bị các hãng anime Nhật từ chối. Thậm chí đến nay, tôi giao tiếp vẫn chưa được lưu loát, nhưng vốn từ của tôi đủ tốt để đi phỏng vấn và làm việc trong môi trường toàn người Nhật.

- Anh có gặp cú sốc văn hóa khi vừa mới đến Nhật không?

+ Có chứ, trong những năm đầu tiên, khi chưa là một animator chính thức, tôi đã phải lăn lộn kiếm sống bằng cách đi dạy tiếng Anh cho người Nhật. Trong khoảng thời gian này, tôi phải học cách làm quen với phong tục và văn hóa của họ cũng như nắm trong tay hệ thống tàu điện ngầm ở đây.

- Có thật là lượng công việc rất khủng khiếp trong khi lương thì ít ỏi?

+ Mức lương và giờ giấc thay đổi tùy thuộc vào công việc của bạn. Vị trí tốt nhất (chỉ dành cho những người giỏi nhất) trong nghề này chính là hành nghề tự do… tức bạn có quyền yêu cầu mức lương, cũng như có quyền nghỉ sau khi dự án đã hoàn thành nếu bạn muốn. Còn đối với những nghệ sĩ theo hợp đồng như tôi, lượng công việc rất kinh khủng. Cách đây 8 tháng, khi còn làm tại Nakamura-Productions, tôi kiếm khoảng từ 5 đến 25 USD/ngày, tức bạn được trả 1 USD cho một khung hình. Khi chuyển sang làm cho Studio Pierrot và tham gia những dự án phim lớn như “Tokyo Ghoul” và “Naruto”, tôi kiếm được khoảng 1.000 USD/tháng, tức 2-4 USD cho một khung hình. Đây quả thật không phải là một công việc dễ dàng, nhưng vì sở thích và niềm đam mê, bạn phải học cách chấp nhận.

Hãy thành thật mà thừa nhận, đây không còn là một môi trường làm việc vất vả…. mà nó như là một sự bóc lột sức lao động của con người. Các nghệ sĩ thậm chí không được trả bằng mức lương tối thiểu (theo chuẩn quốc gia) và họ bị ép phải làm việc nhiều đến mức nôn mửa tại chỗ làm và bị đưa vào bệnh viện để cứu chữa, nằm trong đó hàng tháng trời.

- Không khí làm việc ở đó như thế nào?

+ Trái hẳn với không khí làm việc vui tươi ở Mỹ, bạn chỉ nhận được sự im lặng đến đáng sợ khi làm việc tại Nhật Bản. Mọi người đều bận và họ hầu như không có thời gian để đùa giỡn và giao tiếp với nhau. Họ chỉ ngồi đó và làm việc như những cỗ máy trong im lặng suốt ngày.

Hành trình tới nơi khổ ải vì… yêu nghề

Như bao đứa trẻ khác ở Mỹ, Henry Thurlow lớn lên với tuổi thơ gắn liền với phim hoạt hình cho đến tuổi 12, khi anh lần đầu coi bộ phim “Spawn” trên kênh HBO, tác phẩm như đã mở ra khái niệm về một thế giới bí ẩn hơn để hấp dẫn đối tượng khán giả trên 17 tuổi.

Henry sau đó nhanh chóng đến với thế giới anime của Nhật Bản khi lần đầu phát hiện những serie ăn khách như “Genocyber”, “Yoma”, “Ninja” “Scroll”, va “Demon City Shinjuku” tại một cửa hàng và anh đã thuê băng về xem. Chính những cảnh máu me, tra tấn và bạo lực trong những serie này đã dẫn Henry đi vào con đường trở thành diễn viên phim hoạt hình và từ đó anh đã đi đến những góc tối nhất trong ngành công nghiệp anime của Nhật Bản.

Sau khi tốt nghiệp trường Pratt Institute, Henry ra ngoài đời bươn chải và làm việc tại thành phố New York, nơi anh cống hiến tài năng và khối óc của mình cho nhiều dự án nhỏ liên quan đến game trên mạng, hoạt hình thiếu nhi, âm nhạc…. Nhưng anh sớm cảm thấy chán nản và quyết định từ bỏ. Henry tâm sự: “Tôi cảm thấy như đang phung phí tài năng của mình vào những thứ tào lao này, chứ không phải vì nghệ thuật đích thực”. Sau đó, Henry đã từ bỏ quê hương của mình để đến và làm việc cho hãng Studio Pierrot tại Nhật Bản, thiên đường của các fan Anime và Manga. Nghe có vẻ như là một công việc ai cũng muốn có được, nhưng đi kèm với nó là một cái giá rất đắt.

Trước đó, Henry phải gửi bản lý lịch của mình cho nhiều công ty và nhận được không gì khác ngoài sự từ chối hết lần này đến lần khác. Sau nhiều năm kiên trì, Henry cuối cùng cũng được một công ty nhỏ là Nakamura Pro nhận vào với đồng lương ít ỏi. “Tôi đã nộp đơn ở rất nhiều hãng nhưng đều bị từ chối. Có thời điểm tôi phải đi học tiếng Nhật, tạo dựng mối quan hệ và ngồi làm lại hồ sơ xin việc nhiều lần. Phải mất đến 4 năm, hãng Nakamura-Productions mới nói rằng, hồ sơ của tôi đạt yêu cầu, nếu như visa của tôi còn hiệu lực thì chuẩn bị tinh thần để làm việc không có ngày nghỉ với mức lương 300 USD/tháng…”, Henry nói.

Chỉ khi chuyển đến Studio Pierrot, tình hình mới khá lên và Henry có cơ hội được nhúng tay vào những dự án anime lớn như “Akatsuki no Yona”, “Tokyo Ghoul”, và bộ phim “The Last-Naruto”. Đến đây, nhiều bạn sẽ tưởng rằng anh ấy đang sống trong giấc mơ, nhưng thực tế lại là điều ngược lại.

Một nữ animator.
Một nữ animator.

“Khi còn sống tại New York, tôi có đủ tiền để thuê một căn hộ và có đủ thời gian để có được một cuộc sống riêng. Nhưng người nghệ sĩ bên trong tôi lúc nào cũng gào thét vì tôi không thực sự tạo được cái gọi là nghệ thuật chất lượng cao. Giờ đây, trong một guồng máy làm việc áp lực ở Nhật Bản, tôi gần như bị vắt cạn kiệt sức lực nhưng do đam mê anime nên dù cực đến mấy tâm hồn tôi rất thanh thản”.

Được biết, hiện Henry Thurlow đang chuẩn bị hoàn thành một dự án phim về anime có tựa đề “Judgement and Justice” sẽ ra mắt vào cuối năm nay. Và theo lời anh miêu tả thì bộ phim này sẽ “rất đẫm máu” và nói lên cơn giận dữ và thất vọng của anh về cuộc sống của mình tại Nhật Bản.

Cộng đồng anime quốc tế kêu gọi Chính phủ Nhật giúp đỡ

Một Youtuber chuyên có những đoạn video phân tích và đánh giá anime nổi tiếng trên mạng, sau khi đọc bài báo vạch trần sự thật đen tối về điều kiện làm việc tồi tệ mà các animator tại Nhật Bản đang phải hứng chịu, đã lên tiếng kêu gọi cộng đồng anime chung sức tạo sức ép để Chính phủ Nhật phải có những biện pháp, nhằm hỗ trợ thêm cho các animator, qua đó cải thiện cuộc sống của họ.

“Đây không phải là một điều gì đó mới mẻ đối với chúng ta. Thậm chí, đã có trường hợp một animator tự tử chỉ vì không thể hoàn thành công việc cho hãng A1 Picture. Tiêu chuẩn sống tại Nhật Bản rất cao, bạn không thể nào tồn tại chỉ với 1.000 USD/tháng. Bản thân tôi là một fan cuồng anime nhưng tôi không nghĩ mình sẽ hi sinh sức lực để làm việc trong những điều kiện như thế này. Các nghệ sĩ bị đối xử như những nô lệ bởi một bộ máy công nghiệp tàn nhẫn. Thú thật, các nghệ sĩ họ đang tự giết mình để tạo ra những tác phẩm mang lại nụ cười và nước mắt cho hàng triệu người hâm mộ trên thế giới và họ xứng đáng nhận được nhiều hơn thế”- trích dẫn lời của một thành viên cộng đồng anime trên mạng xã hội Youtuber.

Minh Trường

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.