Sự lệch chuẩn và những "danh hiệu" quái đản

Có cầu, ắt có cung, một số đơn vị, tổ chức lợi dụng tâm lý "sính danh hiệu" của người Việt nên ồ ạt, đua nhau "phát minh" ra các kiểu danh hiệu quái đản chỉ để làm oai cho nhau để kiếm tiền...

Sau khi Hội Nghệ nhân và Thương hiệu Việt Nam phối hợp với Công ty Xuất nhập khẩu ôtô Ngọc Minh tổ chức một cuộc thi có "Nữ hoàng thương hiệu Việt Nam lần thứ I - 2018", đã bình chọn và vinh danh Phạm Nữ Hiền Ngân "Nữ hoàng văn hóa tâm linh" thì Viện Công nghệ chống làm giả, trực thuộc Hiệp hội Chống hàng giả và Bảo vệ thương hiệu Việt Nam chấp thuận và chọn "Nữ hoàng văn hóa tâm linh" làm Phó ban Phát triển thương hiệu và Chống hàng giả đã khiến nhiều người… ngã ngửa bởi không hiểu từ đâu ra danh hiệu rất… "lạ" này.

Tuy nhiên, cũng có người không ngạc nhiên về danh hiệu này, bởi đây không phải là lần đầu Hội Nghệ nhân và Thương hiệu Việt Nam đẻ ra danh hiệu kiểu này. 

Cuối năm 2017, ca sĩ Ngọc Sơn chỉ sau 5 ngày ký đơn xin gia nhập hội, đã được Hội Nghệ nhân và Thương hiệu Việt Nam tặng bằng khen với danh hiệu "Giáo sư âm nhạc". Thực chất đây là hình thức mập mờ phong danh hiệu của Hội Nghệ nhân và Thương hiệu Việt Nam.

Danh hiệu “nữ hoàng văn hóa tâm linh” gây phản ứng của dư luận.
Danh hiệu “nữ hoàng văn hóa tâm linh” gây phản ứng của dư luận.

Nghe các danh hiệu "hão" này, nhiều người liên tưởng đến hình ảnh cậu bé nhặt banh quần vợt Xuân tóc đỏ nhờ sự lưu manh, giảo hoạt từng bước ngoi lên để trở thành "Me sừ" Xuân, rồi "Giáo sư quần vợt". Còn với nhân vật Phó Đoan, bấm bụng thủ tiết với... hai đời chồng, nhưng vẫn được tặng bằng "Tiết hạnh khả phong" trong tiểu thuyết nổi tiếng "Số đỏ" của nhà văn Vũ Trọng Phụng.

Thiết tưởng, những câu chuyện đau lòng, cười ra nước mắt trong "Số đỏ" chỉ có ở thời nửa thực dân, nửa phong kiến, nhưng soi vào thực tế hiện nay, những mẫu người như nhân vật  Xuân tóc đỏ hay bà Phó Đoan hình như lại đang có cơ hội nổi lên khi gặp một mảnh đất vô cùng thuận lợi là sự háo danh, chuộng hư danh và khát khao nổi tiếng của một bộ phận giới trẻ, doanh nhân chưa thành đạt trong xã hội.

Có cầu, ắt có cung, một số đơn vị, tổ chức lợi dụng tâm lý "sính danh hiệu" của người Việt nên ồ ạt, đua nhau "phát minh" ra các kiểu danh hiệu quái đản chỉ để làm oai cho nhau để kiếm tiền. Xu hướng bịa đặt ra rất nhiều thứ danh hiệu vừa mơ hồ, vừa khó hiểu để thu hút sự chú ý của dân chúng và kiếm tiền một cách trực tiếp hay gián tiếp ngày càng nở rộ.

Ở thời buổi công nghệ 4.0 thì ai thu hút được càng nhiều sự chú ý của mọi người là có tiền. Bởi thế, những hiện tượng tiêu cực, phản cảm, bát nháo của Khá "bảnh", "thánh chửi" Dương Minh Tuyền; khoe mẽ, khoe tiền của Phúc XO cũng có cả triệu người theo dõi và hàng tháng các đối tượng này thu được cả trăm triệu đồng.

Điều lạ ở đây là các danh hiệu hão không chỉ làm lóa mắt những người bình thường mà ngay cả những người có vai vế là viện trưởng, chủ tịch các hội nghề nghiệp không hiểu thế nào đã "vô tình" không nhận ra, để rồi góp phần "sáng tạo" ra các loại danh hiệu nhố nhăng như: Nữ hoàng văn hóa tâm linh, Nữ hoàng ẩm thực, Nữ hoàng dịch vụ nhà hàng Việt Nam… và cả Nữ hoàng nội y.

 Tham gia xây dựng, bảo vệ các sản phẩm trí tuệ, thương hiệu của mình là nhu cầu hết sức chính đáng cần được đáp ứng đối với bất kỳ cá nhân, doanh nghiệp nào, nhưng không thể biến các danh hiệu cao quý thành mặt hàng mua bán trên thị trường. Khái niệm "chạy" và "mua" danh hiệu, kể cả mua quan bán chức đang trở thành một sự nhức nhối trong cuộc sống hôm nay.

Vì vậy chúng ta cần siết chặt công tác quản lý các chương trình vinh danh. Theo đó, cá nhân, đơn vị, tổ chức được vinh danh phải là một trong những người nổi trội nhất, tập thể xuất sắc nhất và đạt được hầu như đầy đủ những tiêu chí đánh giá do các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền đặt ra.

Vinh danh các tổ chức, cá nhân là một hình thức khá phổ biến, bởi không đơn giản là "cho" và "nhận" mà còn thể hiện ý nghĩa nhân văn hết sức lớn lao, tôn vinh, tri ân những thành quả họ đã đạt được và ghi nhận những đóng góp công sức, trí tuệ, sự cống hiến của họ cho sự nghiệp phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của đất nước.

Các hoạt động vinh danh trong thời gian qua đã có những tác động tích cực, tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh, vừa mang đến giá trị tinh thần, vừa đạt hiệu quả kinh tế cao, trực tiếp góp phần vào sự nghiệp phát triển đất nước, xây dựng và hoàn thiện con người Việt Nam. Vì thế, phong tặng các danh hiệu được xem là một nét đẹp văn hóa mang đậm bản sắc dân tộc, là phương thức hữu hiệu để bảo tồn và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến.

Việc tôn vinh không đúng không những không lan tỏa được những điều tốt đẹp vào đời sống mà còn làm cho giá trị đạo đức và nhận thức xã hội bị lệch lạc, méo mó. Dù đồng tiền "vĩ đại" đến cỡ nào thì những cái gì mình không có, không bao giờ được nhận, những cái gì mình không được phép phong, thì không bao giờ được hạ bút phong.

Cù Tất Dũng

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.