Sử dụng “hình phạt” trong giáo dục như thế nào cho phù hợp?

Mới đây, việc một cô giáo chủ nhiệm ở trường THCS xã Duy Ninh (Quảng Bình) cho các học sinh tát liên tục vào mặt một bạn cùng lớp đến sưng tấy cả hai má, phải nhập viện đã khiến dư luận bức xúc. Một lần nữa vấn đề nên hay không nên sử dụng hình phạt trong môi trường giáo dục lại tiếp tục được dư luận xã hội đặt ra.

Cô giáo Nguyễn Thanh Hải, giáo viên trường THCS Hoàng Mai, Thị xã Hoàng Mai (Nghệ An) cho biết: “Tôi không thể nghĩ rằng lại có việc giáo viên dùng bạo lực như thế để giáo dục một hành vi không đúng. Điều đó là phản giáo dục. Khi học sinh có hành vi không đúng thì cô giáo lại đi dùng một hành vi không đúng nữa (tức là dùng bạo lực) để dạy dỗ, xử lý học sinh, điều đó không thể chấp nhận được. Thậm chí, việc giáo viên yêu cầu các học sinh trong lớp tát bạn học thì đó là hành vi sai trái.

Ở đây ngoài chuyện thiếu kỹ năng sư phạm, cô giáo này còn thiếu cả kiến thức về pháp luật”. Cũng theo cô Nguyễn Thanh Hải, thưởng và phạt là một phần của giáo dục nên sẽ là khó khăn nếu yêu cầu giáo viên không được sử dụng các hình thức để “răn đe” học sinh khi các em làm sai hay mắc lỗi.

Tuy nhiên, nhiệm vụ của giáo viên là phải sử dụng cách thức như thế nào đó vừa giúp các em nhận ra lỗi để sửa chữa mà không vi phạm quy định, vi phạm đạo đức nhà giáo, thậm chí là vi phạm pháp luật.

Việc cô giáo tại Quảng Bình cho học sinh tát phạt bạn 230 cái đã gây bất bình dư luận.
Việc cô giáo tại Quảng Bình cho học sinh tát phạt bạn 230 cái đã gây bất bình dư luận.

Dưới góc độ của một người có nhiều năm làm công tác tư vấn tâm lý, TS. Vũ Thu Hương, giảng viên Khoa Giáo dục tiểu học, Trường Đại học sư phạm Hà Nội phân tích: Việc cô giáo cho các học sinh tát bạn cùng lớp như trong câu chuyện vừa diễn ra tại Quảng Bình là hành vi bạo lực, phản giáo dục và khó có thể chấp nhận trong xã hội hiện nay, vì cách thức xử phạt này sẽ gây ra rất nhiều hệ lụy.

Hậu quả thứ nhất với em học sinh bị tát, đó là đau đớn về cơ thể và tổn thương mạnh về tinh thần bởi hình thức bạo lực mà em học sinh này phải chịu, nó giống như bị hành hình thời trung cổ, khi mọi người đều xông vào ném đá một người. Điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới tâm lý của trẻ, khiến cho em này cảm thấy không an toàn trong môi trường sống của chính mình. Hậu quả thứ hai là các em học sinh cùng lớp tham gia vào câu chuyện này.

Theo đó, đối với những em học sinh có xu hướng thích bạo lực, điều này gần giống như việc cô giáo đang cổ vũ bạo lực và những hung tính này sẽ có cơ hội phát triển nặng hơn. Còn đối với những em học sinh cả đời không bao giờ đánh ai, không thể chấp nhận được việc bạo hành mà bị bắt phải đánh bạn thì sau sự việc, các em sẽ cảm thấy ân hận, xấu hổ với những mặc cảm, tự ty đeo bám nhiều ngày.

PGS Đặng Quốc Bảo, nguyên Giám đốc Học viện Quản lý giáo dục cho rằng: Nền cựu học nước mình, ngàn xưa đã có văn hóa “thương cho roi vọt” và có những người thầy thích “phạt” học sinh bằng “roi vọt” để học sinh sám hối, tiến bộ. Trên thực tế, có những tình huống hình phạt này ít nhiều mang lại hiệu quả.

Tuy nhiên, trong xã hội ngày nay, những hình phạt bằng “roi vọt” là biện pháp sư phạm tiêu cực, không thể chấp nhận. Cũng theo phân tích của PGS Đặng Quốc Bảo, người thầy phải có uy và ân, song hai yếu tố này cần được hài hòa, không để cái nào được lấn át cái nào.

Học sinh bây giờ nhìn chung rất thông minh, khả ái nhưng cũng có những nhí nhố khiến thầy cô phải phiền lòng nên yêu cầu người thầy chỉ được dùng ân mà không được dùng uy là không đúng. Trong những trường hợp cần thiết, người thầy phải dùng uy để uốn nắn, răn đe nhưng phải coi đó là phương pháp, là nghệ thuật sư phạm chứ không phải là mục tiêu.

Như trong tình huống của cô giáo ở Quảng Bình, cô giáo có thể sử dụng rất nhiều hình thức kỷ luật tích cực khác để phạt học sinh nói bậy như yêu cầu học sinh viết bản tự kiểm điểm. Hoặc yêu cầu trước hoặc sau buổi học, học sinh phải vệ sinh trường lớp, trồng cây xanh, đọc sách hay trong giờ sinh hoạt lớp yêu cầu các em phải thuyết trình về ý nghĩa của những việc đó. Những hình phạt này hiện đang được giáo viên nhiều nước sử dụng vì mang tính giáo dục tích cực, nhân văn.

Người viết bài này đã cảm thấy rất ấn tượng khi được xem một video clip trên mạng xã hội nói về việc 2 nam sinh tại Thái Lan đánh nhau. Thay vì mời phụ huynh đến trường để nói chuyện như những người khác, cô giáo này đã phạt hai học sinh ngỗ ngược của mình bằng cách bắt cả hai em đứng trong một chiếc khung hình vuông cực nhỏ, tới nỗi hai người phải ôm nhau thật chặt mới miễn cưỡng đứng được giữa chiếc khung ấy.

Chưa dừng lại ở đó, cô giáo còn yêu cầu hai học sinh phải lần lượt thơm vào má “kẻ địch” đủ 100 lần trước mặt đám đông thì mới được phép bước ra ngoài. Cách “xử phạt” lấy yêu thương để “đáp trả” bạo lực này ở một góc độ nào đó đã hóa giải được những xung đột của học sinh, thay vì xoáy sâu vào ngăn cách, những cái ôm đã kết nối các em lại trong yêu thương bầu bạn. Thiết nghĩ, những cách xử phạt này cũng là những gợi ý mà giáo viên chúng ta cần tham khảo, học hỏi trong những tình huống phù hợp.

Huyền Thanh

Các tin khác

Khởi động cuộc thi toàn quốc lan tỏa lối sống xanh và năng động cho học sinh tiểu học

Khởi động cuộc thi toàn quốc lan tỏa lối sống xanh và năng động cho học sinh tiểu học

Trong khuôn khổ hợp tác giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo và Công ty Nestlé Việt Nam về xây dựng lối sống năng động, tích cực cho học sinh tiểu học, cuộc thi toàn quốc “Lối sống xanh - Đại sứ năng động bảo vệ môi trường” đã chính thức được phát động với sự đồng hành và phối hợp của Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng.

Đại học Kinh tế Quốc dân tuyển 9.000 chỉ tiêu với 88 mã ngành đào tạo

Đại học Kinh tế Quốc dân tuyển 9.000 chỉ tiêu với 88 mã ngành đào tạo

Năm 2026, Đại học (ĐH) Kinh tế Quốc dân tuyển 9.000 chỉ tiêu, với 88 mã ngành, trong đó có 41 chương trình học bằng tiếng Việt, 20 chương trình học bằng tiếng Anh, 7 chương trình định hướng ứng dụng POHE, 2 mã chương trình tiên tiến (5 chương trình), 3 mã chương trình chất lượng cao (16 chương trình), 1 ngành/chương trình đào tạo bằng tiếng Anh là Công nghệ tài chính (TV), Toán ứng dụng (TA) và Kinh tế số (TA) mở trong 2026.

Hà Nội đưa hai trường chuyên tiệm cận chuẩn quốc tế

Hà Nội đưa hai trường chuyên tiệm cận chuẩn quốc tế

Theo đề án, hai trường chuyên của Hà Nội sẽ tập trung đào tạo học sinh có năng lực nổi trội, tăng cường học chuyên sâu, nghiên cứu khoa học, học theo dự án và rèn kỹ năng học thuật bậc đại học. Kết quả đầu ra của học sinh hướng tới được công nhận rộng rãi trên thế giới.

Vì sao thí sinh tự do đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT 2026 tăng kỷ lục?

Vì sao thí sinh tự do đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT 2026 tăng kỷ lục?

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 ghi nhận số lượng thí sinh tự do đăng ký dự thi tăng cao chưa từng có, với gần 64.000 thí sinh. Thực tế này không chỉ phản ánh nhu cầu thi lại để tìm đường vào đại học của nhiều người học, mà còn đặt ra yêu cầu về công tác hướng nghiệp cho học sinh cần hiệu quả hơn.

Nhiều điểm mới trong tuyển sinh đầu cấp tại TP Hồ Chí Minh

Nhiều điểm mới trong tuyển sinh đầu cấp tại TP Hồ Chí Minh

Kỳ tuyển sinh đầu cấp và thi vào lớp 10 tại TP Hồ Chí Minh năm học 2026 -2027 ghi nhận nhiều điểm mới về phương thức tuyển sinh, phân bổ chỉ tiêu và cách thức đăng ký. Trong bối cảnh số lượng học sinh tăng mạnh, áp lực thi cử vẫn hiện hữu, đòi hỏi những giải pháp căn cơ để giảm căng thẳng cho học sinh và phụ huynh.

Những ngành học nào đang "hút" thí sinh?

Những ngành học nào đang "hút" thí sinh?

Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), năm 2025, số thí sinh nhập học chọn nhóm ngành Kinh doanh và quản lý tiếp tục dẫn đầu với khoảng hơn 146.000 tân sinh viên, chiếm tỷ lệ 21%. Trong khi đó, nhiều ngành học được định hướng là công nghệ chiến lược, khát nhân lực trong 10 năm tới và Khoa học cơ bản thì vẫn chưa thực sự “hút” được thí sinh như kỳ vọng. 

Thi tốt nghiệp THPT trên máy tính cần chuẩn bị bài bản, thận trọng

Thi tốt nghiệp THPT trên máy tính cần chuẩn bị bài bản, thận trọng

Từ năm 2027, thi tốt nghiệp THPT trên máy tính dự kiến sẽ được triển khai thí điểm tại những nơi có đủ điều kiện. Mặc dù thi tốt nghiệp THPT trên máy tính là bước đi tất yếu trong lộ trình chuyển đổi số, song các chuyên gia cũng đặt ra hàng loạt yêu cầu khắt khe về hạ tầng, nhân lực và thể chế để đảm bảo việc triển khai hiệu quả.

Siết xét tuyển đại học bằng học bạ: Thí sinh làm gì để thích ứng?

Siết xét tuyển đại học bằng học bạ: Thí sinh làm gì để thích ứng?

Trong nhiều năm qua, xét tuyển học bạ từng được xem là “cánh cửa rộng” giúp thí sinh bước vào giảng đường đại học. Tuy nhiên, trước những điều chỉnh của quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng đầu vào, học bạ đang dần mất đi vị thế vốn có. Khi học bạ không còn là “tấm vé vàng”, thí sinh buộc phải điều chỉnh chiến lược ôn tập, đa dạng các phương thức xét tuyển để cửa vào đại học không bị thu hẹp.

Năm học 2026-2027: Giảm giá sách giáo khoa bình quân 13,3%

Năm học 2026-2027: Giảm giá sách giáo khoa bình quân 13,3%

Nhằm bảo đảm cung ứng đầy đủ, kịp thời sách giáo khoa cho năm học mới, tạo thuận lợi cho phụ huynh, học sinh, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam tiếp tục điều chỉnh giảm giá sách giáo khoa bình quân 13,3% và khuyến khích tái sử dụng sách, góp phần thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.

Hơn 170.000 thí sinh đăng ký thi đánh giá năng lực đợt 2 năm 2026

Hơn 170.000 thí sinh đăng ký thi đánh giá năng lực đợt 2 năm 2026

Ngày 26/4, Trung tâm Khảo thí và Đánh giá chất lượng đào tạo, Đại học quốc gia (ĐHQG) TP Hồ Chí Minh cho biết, tính đến thời hạn cuối đăng ký dự thi Kỳ thi đánh giá năng lực (V-ACT) đợt 2 năm 2026 (ngày 25/4/2026), có 172.622 thí sinh đăng ký dự thi, tăng hơn 77% so với đợt 2 năm 2025.

“Tiết học Gen Z”, đưa pháp luật vào trường học bằng sân khấu hóa

“Tiết học Gen Z”, đưa pháp luật vào trường học bằng sân khấu hóa

Không còn khô cứng với điều khoản, những bài học pháp luật được Công an TP Hà Nội “mềm hóa” bằng tiểu phẩm, tương tác và trải nghiệm thực tế trong chương trình “Tiết học Gen Z”. Cách làm sáng tạo này đang giúp học sinh dễ tiếp thu, ghi nhớ và từng bước hình thành ý thức chấp hành pháp luật ngay từ ghế nhà trường.