Như Báo CAND đã đưa tin, ngày 10/11, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã công bố dự thảo thông tư ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của trường THPT chuyên, trong đó đáng chú ý là đề xuất thay đổi về cách tuyển sinh và tổ chức lớp học.
Theo đó, các lớp chuyên được tổ chức theo ba khối, gồm Khoa học Tự nhiên, Xã hội và Ngoại ngữ, thay vì chia ra chuyên Toán, Văn, Lý, Hóa, Anh... như hiện nay. Thay đổi này kéo theo điều chỉnh ở khâu tuyển sinh. Các trường chuyên tuyển lớp 10 theo khối. Trừ nhóm Ngoại ngữ sẽ vẫn tuyển sinh tương tự hiện nay, hai khối chuyên còn lại thay đổi mạnh về môn thi và cách tính điểm. Trong đó, bài thi Toán, Văn sử dụng đề chung của Sở GD&ĐT. Điểm bài thi nâng cao và Ngoại ngữ được tính hệ số 2, còn lại là hệ số 1...
Trên các diễn đàn, nhiều phụ huynh học sinh bày tỏ bất ngờ trước nhiều nội dung trong dự thảo của Bộ GD&ĐT.
Chị Phạm Thị Lan, phụ huynh có con đang học THCS tại Hà Nội cho rằng, đề xuất tổ chức tuyển sinh THPT chuyên theo ba khối như dự thảo là chưa phù hợp với mục tiêu đào tạo của trường THPT chuyên.
Theo phân tích của chị Lan, Trường THPT chuyên có nhiệm vụ phát hiện, tuyển chọn và bồi dưỡng học sinh có năng lực nổi trội ở từng môn học. Việc tuyển sinh theo khối có nguy cơ làm giảm tính chuyên sâu, không đánh giá đúng năng khiếu và hạn chế cơ hội phát triển tài năng của học sinh ở các lĩnh vực cụ thể.
Bên cạnh đó, đề xuất này cũng chưa bảo đảm công bằng trong đánh giá năng lực tuyển sinh. Việc sử dụng môn Toán nâng cao và Ngữ văn nâng cao với hệ số 2 tương ứng cho khối Khoa học Tự nhiên và Khoa học Xã hội có thể tạo bất lợi cho học sinh có năng khiếu nổi trội về Vật lý, Hóa học, Lịch sử, Địa lý. Điểm tuyển sinh cần phản ánh đúng năng lực chuyên biệt của học sinh, thay vì ưu tiên một môn đại diện cho cả khối.
"Việc tuyển sinh vào lớp 10 THPT chuyên như hiện nay đã tuyển chọn được rất nhiều học sinh có năng khiếu theo từng môn, sau đó cũng chính đa phần những em này vào đội tuyển Olympia quốc gia và đoạt giải cao ở quốc tế. Một em có năng khiếu về Toán chưa chắc có năng khiếu về Lý hoặc Hóa, Sinh. Tôi kiến nghị Bộ GD&ĐT cân nhắc duy trì phương thức tuyển sinh theo từng môn chuyên nhằm bảo đảm tính khoa học, công bằng và phù hợp với mục tiêu phát hiện, bồi dưỡng nhân tài; đồng thời bổ sung tiếng Anh vào các môn thi tuyển sinh THPT để đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục hiện nay và tương lai", anh Bùi Thanh Tuấn, phụ huynh có con đang học lớp 9 tại Hà Nội chia sẻ.
Thầy Trần Trung Hiếu, giáo viên Trường THPT chuyên Phan Bội Châu (Nghệ An) cũng cho rằng, trường THPT chuyên không đơn thuần là một mô hình trường học có chất lượng đầu vào cao. Đây còn là môi trường phát hiện, tuyển chọn, bồi dưỡng và phát triển năng lực của những học sinh có năng khiếu; là nơi đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, góp phần phát hiện và nuôi dưỡng nhân tài cho đất nước. Vì vậy, mọi thay đổi về quy chế tổ chức và hoạt động của trường chuyên cần được cân nhắc trên nhiều phương diện, không thể chỉ nhìn từ góc độ quản lý hành chính.
"Một chủ trương dù có mục tiêu tốt đẹp nhưng nếu quá trình chuẩn bị chưa đầy đủ, thiếu khảo sát thực tiễn, thiếu thời gian chuyển tiếp và chưa tạo được sự đồng thuận thì khi triển khai rất dễ phát sinh những bất cập, xáo trộn, thậm chí tạo thêm áp lực cho học sinh, phụ huynh, giáo viên và các Sở GD&ĐT. Đổi mới là cần thiết, nhưng đổi mới không đồng nghĩa với thay đổi bằng mọi giá. Quản lý giáo dục cần phải có sự thấu hiểu thực tiễn", thầy Trần Trung Hiếu nêu quan điểm.
Thầy Trần Trung Hiếu cũng nhìn nhận, một văn bản quản lý giáo dục tốt không phải là văn bản được ban hành nhanh nhất mà là văn bản được chuẩn bị kỹ nhất, có cơ sở khoa học vững chắc nhất, nhận được sự đồng thuận cao nhất và có khả năng đi vào cuộc sống tốt nhất. Đó cũng chính là trách nhiệm của người làm nghề giáo trước học sinh, trước đồng nghiệp và trước tương lai của nền giáo dục nước nhà...
Trao đổi với báo chí về vấn đề này, TS Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông, Bộ GD&ĐT cho biết: Tuyển sinh là khâu đầu tiên và rất quan trọng trong quá trình phát hiện, bồi dưỡng tài năng. Vì vậy, đổi mới tuyển sinh phải xuất phát từ mục tiêu đổi mới mô hình giáo dục trường chuyên, bảo đảm lựa chọn được những học sinh có nền tảng kiến thức, năng lực tư duy, phẩm chất và tiềm năng phát triển phù hợp với lĩnh vực đào tạo. Theo phương thức hiện hành, việc tuyển sinh chủ yếu được tổ chức theo từng môn chuyên. Phương thức này có ưu điểm là lựa chọn được những học sinh có năng lực nổi trội ở môn học cụ thể, nhưng cũng có những vấn đề cần nghiên cứu, hoàn thiện, nhất là khi học sinh phải định hướng và tập trung ôn luyện chuyên sâu từ sớm, trong khi năng lực và sở trường của các em có thể tiếp tục phát triển, thay đổi trong quá trình học tập.
Dự thảo đề xuất chuyển sang tuyển sinh theo ba khối chuyên là cách tiếp cận nhằm đánh giá học sinh trên nền tảng năng lực của một lĩnh vực rộng hơn, thay vì chỉ dựa chủ yếu vào kết quả của một môn thi riêng lẻ.
"Điểm đáng chú ý là các bài đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học tự nhiên, khoa học xã hội được xây dựng trên nền tảng yêu cầu cần đạt của chương trình giáo dục cấp THCS, tập trung đánh giá năng lực đọc hiểu, tư duy logic, lập luận và giải quyết vấn đề; không yêu cầu học sinh phải có kiến thức chuyên sâu của từng môn học. Các bài thi nâng cao và bài thi ngoại ngữ có hệ số tối thiểu là 2, các bài thi còn lại có hệ số 1. Những điều chỉnh này được kỳ vọng sẽ góp phần đánh giá toàn diện hơn nền tảng và tiềm năng của học sinh, giảm sự phụ thuộc vào việc luyện thi chuyên sâu một môn học từ sớm. Tuy nhiên, đây là phương án đang được đề xuất trong dự thảo; hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào chất lượng xây dựng đề thi, tổ chức tuyển sinh và đánh giá sau quá trình triển khai", TS Thái Văn Tài chia sẻ.
Cũng theo Vụ trưởng Vụ giáo dục Trung học phổ thông, một điểm quan trọng khác là tuyển sinh theo khối không đồng nghĩa với việc học sinh phải học chuyên sâu tất cả các môn thuộc khối đó. Sau khi trúng tuyển, học sinh được tư vấn, trải nghiệm và đăng ký môn học chuyên sâu phù hợp với năng lực, sở thích, nguyện vọng của mình. Như vậy, phương thức tuyển sinh mới hướng tới mở rộng cơ hội phát hiện tài năng, còn quá trình học tập tiếp tục tạo điều kiện để nhận diện và phát huy năng khiếu nổi trội của từng em.
"Chúng tôi cũng rất mong nhận được ý kiến của các chuyên gia, các trường chuyên, giáo viên và phụ huynh về cấu trúc bài thi, cách tính điểm và phương thức tuyển chọn để tiếp tục hoàn thiện dự thảo, bảo đảm tính khoa học, khả thi, công bằng và không tạo thêm áp lực không cần thiết cho học sinh", TS Thái Văn Tài cho hay.
Liên quan đến thời điểm áp dụng quy định mới, một vấn đề đang được nhiều phụ huynh, học sinh quan tâm, TS Thái Văn Tài cho rằng, dự thảo thông tư đưa ra 2 mốc thời gian.
Những trường chuyên đủ điều kiện, chẳng hạn như trường thành lập mới hoặc trực thuộc các trường đại học, có thể áp dụng từ năm học 2027-2028. Trường nào chưa đủ điều kiện có thể thực hiện từ năm học 2028-2029. Việc này thuộc quyền quyết định của các nhà trường.
Đặc biệt, ngay cả khi thông tư được ban hành, các quy định mới cũng chưa được triển khai tại những trường chưa bảo đảm điều kiện thực hiện. Vì vậy, phụ huynh và học sinh không nên hiểu rằng, các quy định mới sẽ được áp dụng ngay trong kỳ tuyển sinh năm học 2027-2028 khi thông tư được ban hành. Bộ GD&ĐT cũng nêu rõ, học sinh đã trúng tuyển và đang theo học tại trường chuyên trước thời điểm thông tư có hiệu lực sẽ tiếp tục học theo lớp chuyên và chương trình đã tuyển sinh cho đến khi hoàn thành cấp học.
