Kỳ 1: "Thái tử" Saif al-Islam đối mặt với án tử hình
Ông Saif al-Islam sinh ngày 25/6/1972, là con trai trưởng của người vợ thứ hai Safia với cố Tổng thống Gaddafi, được mệnh danh là "thái tử" Libya. Ông Saif al-Islam bắt đầu tham chính từ thập niên 1990 sau khi trở thành Chủ tịch Quỹ Từ thiện và Phát triển Quốc tế Gaddafi (GICDF). Tuy là "thái tử", nhưng cuộc đời ông Saif al-Islam đã thay đổi sau khi bị bắt hôm 19/11 ở vùng núi gần Zintan, phía Bắc Libya.
Trước đó (27/6), ông Saif al-Islam bị Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) phát lệnh truy nã với cáo buộc phạm tội ác chống lại loài người. Điều đáng nói là ông Saif al-Islam đã hứa trả 1 triệu Euro cho Yussef Saleh al-Hotmani để được dẫn đường tới vùng biên giới Niger và Algeria, nhưng vẫn bị người này báo tin cho Hội đồng Dân tộc Chuyển tiếp Libya (NTC) cho dù "thái tử" từng thuyết phục thành công để phóng thích Abdelbaset al-Megrahi, người bị kết án gây ra vụ đánh bom máy bay trên bầu trời Lockerbie.
Ông Taher al-Tourki, người đứng đầu Hội đồng Zintan, nhóm vũ trang nổi dậy bắt được ông Saif al-Islam cho biết, "thái tử" có dấu hiệu bị loạn trí sau khi bị bắt - Saif al-Islam khá sợ hãi lúc bị bắt, có biểu hiện nói như người bị mê sảng, nhưng lại tươi cười sau đó. Chỉ 3 tuần trước khi bị bắt, "thái tử" từng hùng hồn tuyên bố, sẽ trả thù cho cái chết của bố, đồng thời khẳng định: Tôi còn sống, đang tự do và sẵn sàng chiến đấu đến cùng.
Ông Saif al-Islam khi bị bắt.
Dư luận trong và ngoài Libya đã có phản ứng ngay sau khi ông Saif al-Islam bị bắt. Ngày 23/11, Bộ trưởng Tư pháp lâm thời Libya Mohammed al-Allagui khẳng định, nước này có đủ điều kiện và đảm bảo tiến hành xét xử Saif al-Islam tốt đẹp và công bằng.Tuyên bố này được đưa ra sau khi ông Luis Moreno-Ocampo, Trưởng công tố Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) ở La Hay (Hà Lan) cho rằng, Libya có quyền truy tố Saif al-Islam và Abdullah al-Senussi, cựu Giám đốc tình báo và ICC có thể cung cấp những kết quả điều tra mà họ thu thập được từ trước.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Pháp Bernard Valero từng tuyên bố, Paris cũng muốn xét xử cựu Giám đốc tình báo Abdullah al-Senussi bởi ông bị cáo buộc liên quan đến vụ đánh bom máy bay ở Niger năm 1989 khiến 170 người thiệt mạng, trong đó có 54 công dân Pháp. Năm 1999, một tòa án ở Paris từng tuyên phạt 6 người Libya, trong đó có ông Abdullah al-Senussi với mức án chung thân (vắng mặt) vì liên quan đến vụ đánh bom máy bay của hãng Union de Transports Aériens (UTA).
Ông Mohammed al-Allagui nhấn mạnh, việc xét xử Saif al-Islam tại Libya không mâu thuẫn với sự hợp tác với ICC. Libya vẫn duy trì án tử hình trong khi hình phạt cao nhất của ICC chỉ là chung thân. Nhiều người Libya muốn Saif al-Islam bị xét xử tại Libya bởi họ tin rằng, "thái tử" biết chỗ cất giấu hàng tỷ USD bị biển thủ bởi gia đình Gaddafi.
Ngoài ra, nhiều bí mật cũng sẽ được tiết lộ như mối quan hệ với một số nhân vật cấp cao, có ảnh hưởng lớn ở Anh như Hoàng tử Andrew, cựu Thủ tướng Tony Blair. Hoàng tử Andrew là khách thường xuyên lui tới Tripoli và ông từng đón tiếp Saif al-Islam tại Cung điện Buckingham và Windsor Castle. Được biết, ông Saif al-Islam từng đàm phán thành công việc giải phóng con tin, quảng bá hình ảnh Libya tới các nhà lãnh đạo thế giới và giới tri thức phương Tây khi tự nhận là nhà cải cách kinh tế và xã hội.
Saif al-Islam cũng đàm phán thành công trong việc buộc Italia bồi thường trong thời gian cai trị Libya. Nhưng hiện "thái tử" đang bị cáo buộc đã tuyển lính đánh thuê nước ngoài để trấn áp người biểu tình trong suốt cuộc xung đột kéo dài 6 tháng qua.
Sau khi ông Saif al-Islam bị bắt, danh tiếng của trường đại học nổi tiếng ở Anh là Kinh tế London (LSE) bị ảnh hưởng và chỉ trích nặng nề. Thậm chí Giám đốc LSE Sir Howard Davies phải từ chức sau khi xuất hiện tin đồn LSE đã nhận 1,5 triệu bảng Anh từ "thái tử".
Được biết, một trung tâm nghiên cứu của LSE đã nhận 300.000 bảng Anh từ quỹ từ thiện của ông Saif al-Islam, nhưng phần còn lại của 1,5 triệu bảng Anh vẫn chưa gửi tới LSE. Ông Lord Woolf, người tố cáo những sai sót của LSE cho biết, việc tặng tiền diễn ra 6 tuần sau khi ông Saif al-Islam nhận bằng tiến sĩ ở LSE. Giáo sư David Held, người hướng dẫn ông Saif al-Islam làm luận án tiến sĩ cũng bị chỉ trích. Giới truyền thông cho biết, trường Đại học London đã điều tra để làm rõ tin nói rằng, luận án tiến sĩ của ông Saif al-Islam là đạo văn.
Tờ Telegraph đưa tin, ông Saif al-Islam đã chi hơn 4.000 bảng Anh/tháng để tiến sĩ Philipp Dorstewitz, là giảng viên của Đại học Maastricht viết luận văn tiến sĩ hộ. Tờ Daily Mail đưa tin, trong quá trình học tại LSE đã có rất nhiều khiếu nại về hành vi gian lận trong học tập của ông Saif al-Islam, nhưng "thái tử" vẫn nhận được bằng tiến sĩ năm 2009. Ngoài ra, ông Saif al-Islam còn có bằng kĩ sư ở Libya và bằng cử nhân kinh doanh ở Áo.
Dư luận cũng biết thêm về đời tư của "thái tử" qua lời kể của Nadezhda, người Nga, từng là vợ của ông Saif al-Islam. Theo đó, họ quen nhau tại một cửa hàng chuyên bán các loại đồng hồ đắt tiền ở Moskva (1-7-2005) nhân chuyến tới Nga dự đám cưới và cô không hề biết đó là "thái tử" Libya. Người chồng cũ của Nadezhda cho cô biết danh phận của Saif al-Islam và cô trở thành con dâu của cố Tổng thống Libya Gaddafi khoảng 6 tháng sau đó.
Chỉ tới khi đó, Nadezhda mới biết tới sự xa hoa của chồng mình - ngoài những đồ dùng đắt tiền, trong khu biệt thự còn nuôi cọp, sư tử, cá sấu, rắn, nhện, công... Nhưng cuộc sống trong dinh thự không khiến Nadezhda thoải mái, tự nhiên bởi lúc nào cũng có bạn bè của chồng và họ sinh hoạt như ở nhà mình…
(Còn nữa)
