“See First” và vấn đề an ninh thông tin

“See First” - sẽ nhiều người thắc mắc tại sao bài báo này lại bắt đầu bằng hai chữ tiếng Anh. Rất dễ hiểu, đó chính là khẩu hiệu của Facebook cho chiến lược kinh doanh mới của họ, một chiến lược tổng tấn công vào đối thủ lớn là Google và Youtube ở lãnh địa video nội dung số. 

“See First” nghĩa là “Cứ xem trước đã”, với hàm ý ám chỉ rằng nội dung video của Facebook sẽ khác với của Youtube ở chỗ không có quảng cáo ở đầu video (pre-rolls) mà thay vào đó, sẽ chỉ tồn tại các quảng cáo chèn giữa video (mid-rolls) mà thôi. Đó chính là khác biệt mà Facebook tạo ra để cạnh tranh với Youtube khi họ “đọc” ra rằng độc giả nôn nóng thường không thích chờ đợi dù chỉ là vài giây quảng cáo để được xem 1 nội dung video nhưng họ có thể nhẫn nại đợi qua quảng cáo để xem tiếp sau khi đã hứng thú với đoạn đầu của “see first”.

Ngay sau lần ra mắt chiến lược cạnh tranh video toàn cầu của mình (vốn là chiến thuật kéo theo ứng dụng cho livestream video trên facebook), Facebook công bố sẽ livestream trực tiếp các trận bóng đá Champions League mùa giải 2018/2019 chỉ riêng ở thị trường Hoa Kỳ. Rất có thể, đây sẽ là thử nghiệm của họ, với mục tiêu nếu tiền quảng cáo có thể bù đắp được phí bản quyền, họ sẽ mở rộng ra ở các thị trường khác như châu Á, châu Âu và châu Phi.

Đúng 4 tháng trước, khởi đầu từ Vương quốc Anh, sau một cam kết với Chính phủ Anh, sáu đại lý quảng cáo lớn nhất toàn cầu đã rút mọi quảng cáo trên Google và Youtube ở vùng lãnh thổ Anh. Sau quyết định của 6 đại lý lớn nhất kể trên, 240 nhãn hàng đã không hợp tác quảng cáo trên Youtube nữa. Điều đó có thể mang lại thiệt hại hàng tỷ bảng Anh mỗi năm cho Google và Youtube.

Đơn cử, chỉ một mình đại lý Havas với hai nhãn hàng Hyundai và Dominos thôi đã mang lại 175 triệu bảng Anh mỗi năm tiền quảng cáo cho Youtube rồi. Lý do mà chính phủ Anh yêu cầu cam kết này là rất cụ thể. Rất nhiều quảng cáo đã được chèn máy móc theo thuật toán vào các nội dung video độc hại.

Ví dụ, một quảng cáo cho dịch vụ an sinh công cộng của chính phủ đã được chèn vào một video kêu gọi “thánh chiến ngay tại London”. Điều đó quả thực tạo nên một nghịch cảnh trớ trêu không chỉ mai mỉa cả người xem lẫn cơ quan công quyền nước Anh.

Kinh doanh trên Facebook hiện đang rất được mọi người quan tâm.
Kinh doanh trên Facebook hiện đang rất được mọi người quan tâm.

Ngay sau nước Anh, Đức và Pháp cũng bắt đầu chiến dịch thắt chặt thông tin trên youtube, nhất là khi youtube đang là công cụ tuyên truyền rất mạnh mẽ của các đối tượng khủng bố cực đoan. Và ở Việt Nam, sau đó chừng 10 ngày, Bộ Thông tin – Truyền thông cũng đã họp lại với các tập đoàn truyền thông để yêu cầu cam kết ngưng quảng cáo trên Youtube khi mà Youtube không có biện pháp cũng như công cụ để thanh lọc triệt để các video tuyên truyền chống phá nhà nước.

Kết quả thực sự khả quan, với việc doanh thu qúy II năm 2017 của nhiều kênh Youtube tại Việt Nam sụt giảm đáng kể (do mất nhiều quảng cáo), phía Youtube bắt đầu có những động thái (nhưng còn khá chậm) để cho thấy sự hợp tác với chính phủ tại khu vực mà mình đang khai thác. Nhưng việc Facebook tung sản phẩm video với cái gọi là “see first” cùng công cụ livestream tiện dụng, mạnh mẽ hơn nhiều lại đang là mối đe dọa thứ hai, thậm chí nghiêm trọng hơn với an ninh truyền thông.

Ai cũng biết khả năng dẫn dụ người dùng của Facebook tốt hơn Youtube rất nhiều. Ở Youtube, phân loại nội dung còn khá lộn xộn nên thuật toán dẫn dụ người dùng của họ còn thiếu hoàn thiện. Còn với Facebook, cách lọc vấn đề người dùng quan tâm; tính toán tài khoản người dùng thường xuyên theo dõi được áp dụng bằng một thuật toán thông minh hơn nhiều. Và vì thế, nguy cơ quảng cáo xuất hiện trên các video độc hại cũng sẽ lớn hơn một cách đáng kể.

Không chỉ vậy, ở Facebook, chức năng truyền tin mạnh mẽ gấp bội Youtube với các dạng “like”; “comment”; “share” sẽ xuất hiện ngay trên dòng tin cập nhật của người dùng rất dễ giúp người dùng tạo nên các tin giả (fake news).

Đơn cử, mới nhất là tin giả mà một tài khoản Facebook gần đây dựng lên câu chuyện 2 cô gái “hiếp dâm đến chết nạn nhân” đã khiến nạn nhân thực sự khổ sở, thậm chí là hoảng loạn vì những điều tiếng liên quan đến mình. Và những dạng tin giả câu khách dễ thu hút sự tò mò của người dùng như thế luôn là cái phao chất lượng để các quảng cáo bám víu vào nó nhằm lan tỏa trong cộng đồng.

Rõ ràng, đây là lúc các cơ quan quản lý ở Việt Nam cần phải làm việc ngay với Facebook để yêu cầu một cam kết nghiêm túc với chính phủ. Đơn giản, khi mạng xã hội đã tiến hoá thành một dạng “báo chí tự do” và có khả năng khai thác lợi nhuận cực lớn dựa vào đó, những chủ đầu tư của nó cần phải thực hiện nghiêm túc các quy định của pháp luật sở tại để đảm bảo môi trường kinh doanh của họ thực sự lành mạnh chứ không phải sẽ trở thành một môi trường hỗn loạn và gây mất ổn định tình hình kinh tế, chính trị và xã hội một cách vô trách nhiệm.

Hà Quang Minh

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.