"Sát thủ chống tăng" Spike của Israel được Mỹ ưa chuộng

Spike, hệ thống tên lửa chống tăng tiên tiến của Israel, không chỉ là một vũ khí diệt giáp mà còn là giải pháp tác chiến đa nhiệm với độ chính xác cao, khả năng tấn công tầm xa hiệu quả. Với kế hoạch hiện đại hóa trực thăng bằng Đạn chính xác tầm xa (LRPM), Quân đội Mỹ đã yêu cầu Lockheed Martin hợp tác với Rafael Advanced Defense Systems, Ltd. để lắp đặt hệ thống tên lửa Spike trên các loại máy bay trực thăng Apache, cho phép phi công Mỹ tấn công các mối đe dọa từ phạm vi an toàn.

14/04/2025 07:44

Những thế hệ của tên lửa chống tăng có điều khiển

Spike được thiết kế và phát triển bởi Công ty Rafael Advanced Defense Systems của Israel. Tên lửa này có 6 thế hệ và có thể tấn công, phá hủy mục tiêu trong phạm vi tầm nhìn của bệ phóng hoặc có thể thực hiện một cuộc tấn công từ trên xuống thông qua phương pháp "bắn, quan sát và cập nhật".

Phiên bản tầm xa của Spike cũng có khả năng hoạt động ở chế độ "bắn, quan sát và cập nhật", còn được gọi là Khóa mục tiêu sau khi phóng (LOAL). Tên lửa được kết nối bằng một sợi dây quang được cuộn ra giữa vị trí phóng và tên lửa. Với điều này, người vận hành có thể xác định mục tiêu nếu mục tiêu không nằm trong tầm nhìn của người vận hành khi phóng, chuyển đổi mục tiêu trong khi bay hoặc bù trừ cho chuyển động của mục tiêu nếu tên lửa không theo dõi mục tiêu vì lý do nào đó.

Spike sử dụng đầu đạn tandem gồm hai đầu đạn định hình: đầu đạn tiền thân để kích nổ bất kỳ lớp giáp phản ứng nổ nào và đầu đạn chính để xuyên thủng lớp giáp bên dưới. Hiện tại, Spike đang thay thế các tên lửa chống tăng thế hệ thứ hai điều khiển bán tự động theo đường ngắm như MILAN và M47 Dragon trong quân đội của nhiều quốc gia sử dụng . Tên lửa Spike cũng được trang bị công nghệ đuổi nhiệt.

Việc tích hợp Spike NLOS vào trực thăng Apache theo chương trình LRPM cung cấp cho các đơn vị chiến đấu khả năng tấn công chính xác tầm xa.

Hệ thống Spike bao gồm chân máy phóng với bộ phận điều khiển hỏa lực và tên lửa. Spike có thể được vận hành từ bệ phóng của bộ binh hoặc từ các giá đỡ có thể lắp trên các phương tiện như: xe tấn công nhanh, xe bọc thép chở quân hoặc xe tiện ích. Spike SR - phiên bản tầm ngắn của vũ khí này được công bố vào năm 2012 để cung cấp cho bộ binh một tên lửa dẫn đường nặng 8 kg với tầm bắn tối đa là 1,5 km. Spike SR được trang bị một đầu dò hồng ngoại quang điện không làm mát có cổ cứng và bộ theo dõi tiên tiến. Phiên bản tầm trung Spike MR thì có trọng lượng 14 kg, tầm bắn tối đa là 2,5 km.

Trong khi đó, phiên bản tầm xa Spike LR có tầm bắn tối đa là 4 km và được bộ binh và xe chiến đấu hạng nhẹ sử dụng. Thế hệ mới của Spike LR đã đi vào hoạt động từ cuối năm 2018, được gọi là Spike LR2 với tầm bắn 5,5 km trên mặt đất và 10 km từ trực thăng bằng cách sử dụng liên kết dữ liệu. Còn phiên bản tên lửa có tầm bắn mở rộng Spike ER lại thường được lắp trên các tàu tuần duyên, tàu tấn công đa năng...

Riêng Spike Non Line Of Sight (NLOS), phiên bản tầm cực xa với tầm bắn tối đa 32 km được đánh giá cao nhất trong số các biến thể của Spike và được nhiều quốc gia săn đón. Spike NLOS có thể được phóng từ mặt đất hoặc từ trực thăng và được Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) lần đầu tiên bí mật đưa vào sử dụng cùng với tàu sân bay tên lửa Pereh năm 1981. Nhưng mãi đến năm 2011, thế giới mới biết đến sự tồn tại của loại tên lửa Spike này khi Quân đội Anh đã vội vã trang bị tên lửa chống cối, được lấy trực tiếp từ kho vũ khí của IDF sau khi phải hứng chịu các cuộc tấn công ngày càng tăng của quân nổi dậy ở Iraq.

Tờ Independent dẫn lời một quan chức quốc phòng Anh tiết lộ, từ năm 2007, nước này đã mua 600 tên lửa Spike NLOS của Israel gồm: 200 tên lửa Spike NLOS Mk.2 được trang bị camera quang học (năm 2007), 200 tên lửa Spike NLOS Mk.4 được trang bị hình ảnh nhiệt để hoạt động ban đêm (năm 2008), 200 tên lửa Spike NLOS Mk.5 được trang bị camera kép có cánh để bay chậm hơn nhưng cơ động tốt hơn và đầu đạn đa năng thay thế đầu đạn chống thiết giáp của các phiên bản trước (năm 2009). Trong một thỏa thuận được ký kết vào ngày 6/9/2011, chính phủ Hàn Quốc đã đồng ý mua một số lượng không xác định tên lửa Spike NLOS Mk.5.

Năm 2020, Quân đội Mỹ đã công bố ý định mua tên lửa Spike NLOS để lắp trên trực thăng Apache. Một cuộc thử nghiệm đã được tiến hành vào tháng 3/2021, trong đó một chiếc AH-64E bắn một tên lửa Spike NLOS vào mục tiêu cách xa 32 km và đã bắn trúng đích. Tháng 6/2022, Rafael Advanced Defense Systems đã công bố Spike NLOS thế hệ thứ 6 với tầm bắn tăng lên 50 km, tính năng loạt đạn có thể phóng tối đa bốn tên lửa cùng một lúc và khả năng chuyển giao quyền điều khiển sau khi bắn cho nền tảng khác. Spike NLOS thế hệ thứ 6 cũng có khả năng thu thập hình ảnh mục tiêu, có thể ưu tiên các mục tiêu quan trọng để tấn công và được mang theo bởi các UAV chiến lược trong lớp Heron-TP…

Sức mạnh mới trên chiến trường hiện đại

Ngày 5/3 vừa qua là cột mốc quan trọng của Lực lượng Không quân Hoa Kỳ khi Lữ đoàn Không quân chiến đấu 101 (CAB) điều khiển thành công một trực thăng tấn công AH-64 Apache được tích hợp tên lửa Spike NLOS. Sự kiện này đánh dấu chuyến bay huấn luyện tên lửa Spike NLOS đầu tiên của một đơn vị quân đội thông thường trong khu vực hoạt động của Bộ Tư lệnh quân đội Mỹ, tạo tiền đề cho việc sử dụng hệ thống này trong chiến đấu. Chuyến bay thành công này cũng là một bước tiến quan trọng trong những nỗ lực liên tục của quân đội Mỹ nhằm tăng cường khả năng tấn công chính xác, đưa Spike NLOS tiến gần hơn đến mục tiêu trở thành hệ thống vũ khí tích hợp hoàn toàn cho hạm đội Apache.

Được Lockheed Martin phát triển, Spike NLOS cho phép Apache tấn công các mục tiêu ngoài tầm nhìn (BVR), mở rộng phạm vi hoạt động của trực thăng tấn công lên tới 32 km. Spike NLOS cũng cho phép phi công Apache vô hiệu hóa các mục tiêu có giá trị cao ở khoảng cách xa hơn nhiều so với tên lửa thông thường, mang lại khả năng phòng thủ hiệu quả hơn và giảm nguy cơ bị hệ thống phòng không của đối phương tấn công.

Giới quân sự Mỹ cho hay, phiên bản Spike NLOS nổi bật ở chỗ cho phép tên lửa được bắn vào các mục tiêu mà người vận hành hoặc bệ phóng không thể nhìn thấy trực tiếp, nhờ hệ thống dẫn đường tinh vi và sử dụng dữ liệu cảm biến thời gian thực từ Apache. Công nghệ này là một tính năng chính giúp Spike NLOS khác biệt so với các tên lửa truyền thống, khiến nó trở nên lý tưởng cho các môi trường chiến đấu hiện đại, nơi mà việc nhắm mục tiêu theo tầm nhìn truyền thống không phải lúc nào cũng khả thi hoặc hiệu quả.

Công nghệ NLOS cho phép tên lửa Spike tấn công các mục tiêu ẩn sau các chướng ngại vật như: tòa nhà, địa hình phức tạp hoặc tán lá rậm rạp. Khả năng này có thể thực hiện được bằng cách tích hợp tên lửa với các hệ thống dẫn đường và nhắm mục tiêu tiên tiến, cho phép người phóng tên lửa dựa trên tọa độ chính xác hoặc dữ liệu cảm biến, ngay cả khi không thể nhìn thấy trực tiếp mục tiêu. Trong chiến đấu, khi tầm nhìn có thể bị hạn chế do điều kiện thời tiết, khói hoặc các đặc điểm địa lý, công nghệ này mang lại lợi thế đáng kể trong việc tấn công các mục tiêu có giá trị cao mà không khiến bệ phóng phải chịu rủi ro không cần thiết.

Hình ảnh quảng cáo cho thấy tên lửa Spike NLOS trông như thế nào sau khi phóng.

Spike NLOS được trang bị hệ thống động cơ tiên tiến giúp tăng phạm vi và độ chính xác-hai yếu tố quan trọng để tấn công chính xác trong chiến tranh hiện đại. Tầm bắn xa của tên lửa cho phép phi hành đoàn Apache tấn công các mục tiêu ở xa từ khoảng cách an toàn, giảm thiểu khả năng tiếp xúc với hệ thống phòng không và hỏa lực mặt đất của đối phương. Ngoài tầm bắn mở rộng, tên lửa còn tích hợp hệ thống điều khiển "man-in-the-loop". Tính năng này cung cấp cho phi công Apache khả năng điều chỉnh quỹ đạo của tên lửa trong khi bay, giúp họ kiểm soát tốt hơn đường đi của tên lửa khi tấn công mục tiêu. Khả năng điều chỉnh theo thời gian thực đặc biệt có giá trị trong môi trường chiến đấu năng động, nơi mục tiêu có thể di chuyển hoặc thay đổi vị trí nhanh chóng.

Việc đưa Spike NLOS vào AH-64 Apache thể hiện sự cải thiện đáng kể khả năng tấn công chính xác của Quân đội Mỹ, cung cấp một công cụ mới cho nhiều hoạt động chiến đấu, bao gồm chống khủng bố, bảo vệ lực lượng và chiến tranh thông thường. Trước đây, hệ thống tên lửa chính của AH-64 Apache là AGM-114 Hellfire, một tên lửa dẫn đường bằng laser đã được sử dụng trong nhiều thập kỷ. Mặc dù Hellfire vẫn là một vũ khí hiệu quả, nhưng tầm bắn và hạn chế về tầm nhìn đã khiến nó không phù hợp với một số tình huống chiến đấu hiện đại. Tên lửa Spike NLOS, với tầm bắn mở rộng, khả năng không theo tầm nhìn và hệ thống dẫn đường tiên tiến, mang lại cho Apache một lợi thế chiến thuật đáng kể.

Hơn nữa, khả năng tương thích của Spike NLOS với bộ cảm biến và hệ thống điện tử hàng không hiện có của Apache đảm bảo rằng Apache sẽ duy trì nhận thức tình huống trong khi thực hiện các cuộc tấn công chính xác. Các cảm biến trên máy bay Apache có thể theo dõi và xác định mục tiêu ở khoảng cách xa và việc tích hợp với Spike NLOS cho phép trực thăng phóng tên lửa và tấn công với độ chính xác cao, ngay cả khi các mục tiêu đó bị che khuất bởi địa hình hoặc chướng ngại vật. Khả năng bổ sung này rất quan trọng trong chiến tranh hiện đại, nơi mà việc giảm thiểu thiệt hại tài sản và đảm bảo thành công nhiệm vụ là vô cùng quan trọng.

Về lâu về dài, quân đội Mỹ có kế hoạch tiếp tục thử nghiệm và tinh chỉnh hệ thống tên lửa Spike NLOS, với mục tiêu tích hợp hoàn toàn vào các đơn vị Apache trên toàn thế giới. Khi quân đội tinh chỉnh việc sử dụng Spike NLOS trong các tình huống chiến đấu thực tế, họ sẽ có thể phát huy các khả năng vốn đã ấn tượng của Apache, đảm bảo rằng nó vẫn là một tài sản quan trọng trong kho vũ khí của quân đội Mỹ trong nhiều năm tới. Với phạm vi, độ chính xác và tính linh hoạt được cải thiện, hệ thống tên lửa Spike NLOS được thiết lập để đóng vai trò quan trọng trong khả năng tiến hành các hoạt động hiệu quả và hiệu suất của quân đội Mỹ tại nhiều khu vực xung đột.