Sáng tạo tác phẩm tầm cỡ để hòa vào một ASEAN năng động

Với Cộng đồng Văn hóa - Xã hội ASEAN, tháng 10/2024 kết thúc bằng sự kiện đặc biệt, đó là Hội nghị Bộ trưởng phụ trách văn hóa và nghệ thuật ASEAN lần thứ 11 (AMCA-11) và các hội nghị liên quan với các nước đối thoại Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, diễn ra từ ngày 23 đến 25/10, tại thành phố Melaka, Malaysia.

AMCA-11 với chủ đề "Kết nối văn hóa, xây dựng tương lai: Thống nhất trong đa dạng" đánh dấu một mốc rất quan trọng trong hoạt động của Cộng đồng văn hóa - xã hội ASEAN. Bởi lẽ, tại hội nghị này, Bộ trưởng phụ trách văn hóa, nghệ thuật của các nước thành viên ASEAN và đại diện các nước đối thoại đã rà soát quá trình hợp tác văn hóa và thảo luận về vai trò của văn hóa, nghệ thuật trong nỗ lực chung để xây dựng Cộng đồng ASEAN, mong muốn tăng cường việc lồng ghép văn hóa vào các chính sách phát triển nhằm góp phần hiện thực hóa tầm nhìn chung ASEAN sau năm 2025.

một tiết mục biểu diễn nghệ thuật tại hội nghị bộ trưởng phụ trách văn hoá và nghệ thuật asean lần thứ 11 (amca-11).jpg -0
Một tiết mục biểu diễn nghệ thuật tại Hội nghị Bộ trưởng phụ trách văn hóa và nghệ thuật ASEAN lần thứ 11.

AMCA-11 còn có những nội dung đặc biệt quan trọng khi thông qua khung chính sách bền vững nhằm phát triển kinh tế sáng tạo ASEAN, trên cơ sở Tuyên bố Siem Reap về thúc đẩy Cộng đồng ASEAN sáng tạo và thích ứng để phát triển công nghiệp văn hóa và sáng tạo; thúc đẩy doanh nghiệp văn hóa, đặc biệt là rà soát Kế hoạch chiến lược ASEAN về văn hóa và nghệ thuật giai đoạn 2016-1025 cũng như xây dựng một kế hoạch cho giai đoạn tiếp theo.

Về việc hiện thực hóa Tầm nhìn ASEAN 2045, ông Dato Sri Tiong King Sing - Bộ trưởng Bộ Du lịch, Nghệ thuật và Văn hóa Malaysia trên cương vị Chủ tịch AMCA giai đoạn 2024-2026, với bài phát biểu quan trọng đã xác định 3 lĩnh vực ưu tiên, gồm tập trung vào tương lai của ASEAN thông qua các sáng kiến giao lưu và văn hóa xuyên biên giới; Các đóng góp vào GDP, việc làm, doanh thu các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo, sở hữu trí tuệ và việc bảo tồn các tài sản văn hóa; Chuyển đổi số: tận dụng các công cụ và nền tảng số để nâng cao việc bảo tồn văn hóa và đổi mới sáng tạo. Đây đều là những vấn đề quan trọng chiến lược về phát triển văn hóa mà Đảng và Nhà nước Việt Nam đang đặc biệt quan tâm và nỗ lực triển khai.

Tại AMCA-11, ông Tạ Quang Đông - Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, trưởng đoàn Việt Nam cũng đã gây được ấn tượng tốt khi kêu gọi các nước ASEAN cùng hợp tác triển khai một số nhiệm vụ, bao gồm lồng ghép văn hóa vào các nỗ lực ứng phó chung ở cấp độ quốc gia cũng như khu vực; định hướng phát triển văn hóa số trong bối cảnh xã hội số, kinh tế số đang trở thành xu thế tất yếu và tập trung phát triển một số ngành công nghiệp văn hóa mà các nước thành viên ASEAN có thế mạnh như ẩm thực, thủ công mỹ nghệ, âm nhạc, du lịch văn hóa..., hình thành và kết nối các không gian sáng tạo tại các thành phố, đô thị của các nước thành viên.

Năm 2024 chuẩn bị kết thúc, nên việc rà soát Kế hoạch chiến lược ASEAN về văn hóa và nghệ thuật giai đoạn 2016-2025 của Cộng đồng văn hóa - xã hội ASEAN có ý nghĩa đặc biệt trong việc hoạch định mục tiêu và chiến lược cho giai đoạn tiếp theo.

Kế hoạch chiến lược ASEAN về văn hóa và nghệ thuật giai đoạn 2016-2025 của Cộng đồng văn hóa - xã hội ASEAN được thông qua tại Hội nghị Bộ trưởng phụ trách văn hóa - nghệ thuật ASEAN lần thứ 6 và cuộc họp liên quan với các nước đối thoại, diễn ra tại thành phố Huế (tỉnh Thừa Thiên - Huế), năm 2014. Hai năm sau đó, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 161/QĐ-TTg ngày 25/1/2016, phê duyệt Đề án xây dựng và triển khai Kế hoạch thực hiện các mục tiêu của Cộng đồng văn hóa - xã hội ASEAN đến năm 2025.

Đặc biệt, kể từ Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam, năm 2021, Nhà nước Việt Nam đã ban hành nhiều chính sách, kế hoạch hành động, tạo nguồn kinh phí... để thúc đẩy các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo, sở hữu trí tuệ và việc bảo tồn các tài sản văn hóa, cùng với đó là thúc đẩy mạnh mẽ trong việc phát triển văn hóa số.

Hòa trong diễn biến sôi động đó, lĩnh vực văn học nghệ thuật của chúng ta cũng đã có những khởi sắc. Ở Giải thưởng Văn học ASEAN là một ví dụ. Giải thưởng này được trao hằng năm cho các nhà thơ và nhà văn của Đông Nam Á, kể từ năm 1979. Từ năm 1996, các nhà văn, nhà thơ của chúng ta bắt đầu được ghi tên vào danh sách trao giải, khởi đầu là nhà thơ Tố Hữu (1996) và sau đó là Ma Văn Kháng (1998), Hữu Thỉnh (1999)...

Dù vậy, trong lĩnh vực văn học nghệ thuật nói riêng, văn hóa của chúng ta nói chung, vẫn thiếu những tác phẩm tầm cỡ. Như Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng từng trăn trở trong bài phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc, ngày 24/11/2021, rằng chúng ta đang “Thiếu những tác phẩm văn hóa, văn học, nghệ thuật lớn, tầm cỡ, phản ánh được tầm vóc của sự nghiệp đổi mới, có tác dụng tích cực đối với việc xây dựng đất nước, xây dựng con người”.

Sáng tạo tác phẩm văn hóa, văn học, nghệ thuật lớn, tầm cỡ không chỉ dừng lại ở một gợi ý mà chính là một trong những mục tiêu quan trọng mà đội ngũ sáng tác văn học nghệ thuật của chúng ta hướng tới.

Lương Duy Cường

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.