Sai lầm và thiếu sót

Ngày 17/6/2015, khi tham dự cuộc gặp của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang với đại diện cơ quan báo chí cả nước nhân dịp kỷ niệm 90 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, nhà báo Hữu Thọ (nguyên Trưởng ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương) đã chia sẻ rằng với gần 85 năm tuổi đời, hơn 50 năm tuổi nghề, ông "có thiếu sót nhưng không sai lầm" trong cuộc đời làm báo của mình. Tôi rất tâm đắc với chia sẻ của ông, người được xem như một trong những cây đại thụ trong làng báo cách mạng Việt Nam.

Thiếu sót của người làm báo là điều tất nhiên khi đời sống xã hội luôn đa dạng, muôn màu và liên tục phát triển thì kiến thức của người làm báo không thể bao quát hết mọi vấn đề phát sinh để khái quát trong những bản tin, bài báo của mình. Thiếu sót của người làm báo có thể làm cho độc giả, khán thính giả hiểu không hết, nắm không hết một vấn đề, một sự kiện nào đó khi được báo chí đề cập đến. Và những thiếu sót đó luôn là động lực thôi thúc những người làm báo cố gắng hoàn thiện kỹ năng, trau dồi kiến thức để khắc phục, hạn chế thiếu sót.

Tuy nhiên, sai lầm của người làm báo thì lại hoàn toàn khác. Sai lầm không nằm ở kiến thức mà ở nhận thức. Sai lầm của người làm báo có thể đưa độc giả, khán thính giả đến hiểu sai, hiểu lệch những vấn đề mà báo chí đề cập. Vấn đề đó, sự kiện đó có nên nêu lên không, đã cần đưa lên báo chưa, vấn đề đó, sự kiện đó đề cập như vậy đã phù hợp chưa, bản chất của vấn đề đã đúng chưa…? Đây là nơi đòi hỏi cái Tâm của  nhà báo. Người ta thường nói "sai một li đi một dặm", nhưng với người làm báo thì có thể "sai một li đi vạn đặm" vì ảnh hưởng của báo chí là cộng đồng chứ không chỉ là một hay một vài cá nhân nào đó.

Trong số những chức năng của báo chí thì phản ánh và định hướng là chức năng cực kỳ quan trọng, vì vậy đòi hỏi người làm báo phải cân nhắc thật kỹ khi tác nghiệp để tránh sai lầm, hạn chế thiếu sót. Nói về chuyện này tôi nhớ tới nhà báo Trần Bạch Đằng (cũng từng được xem là một cây đại thụ trong làng báo). Sinh thời ông rất thận trọng khi đặt bút viết về một vấn đề, một sự kiện nào đó. Năm 2000, khi trả lời phóng viên Đài truyền hình TP Hồ Chí Minh (HTV) làm phóng sự về cuộc đời mình, ông có nói, với ông không phải cứ thấy vấn đề nào, sự kiện nào xảy ra là viết ngay, mà ông phải nghiền ngẫm xem vấn đề đó có cần thiết để viết không, đã cần thiết để viết chưa và trước khi viết thì ông phải đi tìm hiểu vấn đề, phải đọc kỹ tài liệu để hiểu vấn đề.

Có một sự kiện rất đáng nhớ. Đó là vào ngày 20.1.1991, hai ngày sau khi cuộc chiến tranh vùng Vịnh lần thứ nhất xảy ra, trong cuộc nói chuyện chuyên đề về cuộc chiến tranh đó, tại Liên hiệp các hội Khoa học - Kỹ thuật Tp.Hồ Chí Minh mà nhà báo Trần Bạch Đằng là diễn giả, trước khi trình bày, ông nói rằng ông không quan tâm nhiều đến thông tin về số liệu vũ khí, lực lượng, sách lược… của các bên tham chiến là những vấn đề nóng nhất mà tờ báo nào cũng đưa tin, song ông rất chú ý đến những ảnh hưởng của cuộc chiến tới Việt Nam.

Trong những điều mà ông cho rằng cuộc chiến tranh vùng Vịnh lúc đó sẽ ảnh hưởng tới sự phát triển đất nước và cuộc sống của người dân Việt Nam, ông đặc biệt nhấn mạnh giá dầu có thể sẽ tăng và ảnh hưởng thứ yếu của Liên Xô tới cuộc chiến. Và sau đó tình hình diễn ra đúng như ông phân tích. Với nhà báo Trần Bạch Đằng, ông làm báo, viết báo không theo độ "hot" của vấn đề, sự kiện mà đi sâu vào bản chất vấn đề và những ảnh hưởng, tác động của nó. Vì vậy, những bài viết của nhà báo Trần Bạch Đằng luôn có tính khái quát cao và tính dự báo sâu sắc.

Trong thời đại bùng nổ thông tin, suy nghĩ về sự thận trọng và thực tế của nhà báo Trần Bạch Đằng, lắng nghe tâm sự của nhà báo Hữu Thọ về "có thiếu sót, không sai lầm" trong cuộc đời làm báo, tôi thấy đây là những điều rất đáng quý cho những người làm báo hôm nay.

Ngọc Việt

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.