Theo hãng Philippine Daily Inquirer, tại cuộc gặp cấp cao với quan chức Mỹ ở thủ đô Washington D.C, Ngoại trưởng Philippines Albert del Rosario nhấn mạnh, chính quyền Manila không bao giờ từ bỏ tuyên bố của mình tại các vùng biển tranh chấp trên biển Đông và sẽ sử dụng luật pháp quốc tế để bảo vệ quyền lợi chứ không phải bằng vũ lực.
Ông Albert del Rosario còn nói rõ rằng,
Và dù khẳng định, biển Đông là “lợi ích quốc gia cốt lõi” của Philippines, song Ngoại trưởng Philippines cũng thừa nhận, Trung Quốc là một trong những bạn hàng lớn nhất của nước này nên việc giải quyết mâu thuẫn cần thông qua các cuộc đàm phán ngoại giao mang tính chất gây dựng. Quan điểm của ông Albert del Rosario là những bất đồng vừa qua là thử thách lớn trong quan hệ Manila-Bắc Kinh, nhưng ông tin rằng hai bên sẽ cùng tìm được giải pháp thỏa đáng...
Được biết, tại Diễn đàn hàng hải ASEAN lần thứ 3 (AMF-3) ở Manila hôm 4/10, Philippines và Indonesia đã đề nghị các nước Đông Nam Á thành lập một hệ thống chia sẻ thông tin trong khu vực để bảo vệ an ninh cho vùng biển đang đối mặt trước các tranh chấp chủ quyền, nạn hải tặc, buôn lậu, và tình trạng xuống cấp nhanh chóng của các nguồn tài nguyên hàng hải.
Lập luận của Manila là ASEAN cần có hệ thống chia sẻ thông tin hàng hải giúp cung cấp cho các cơ quan chức năng thông tin kịp thời và thích hợp để chống lại các mối đe dọa an ninh trên biển, trong đó có tình trạng buôn ma túy, vũ khí, buôn người, đánh bắt cá bất hợp pháp, hay điều kiện thời tiết bất thường. Hơn nữa, sự hợp tác hàng hải giữa các nước ASEAN là hết sức cần thiết vì hơn phân nửa lượng hàng hóa của thế giới hằng năm đi ngang qua các vùng biển của khu vực.
Trong khi đó, tại Diễn đàn hàng hải ASEAN mở rộng (EAMF) ngày 5/10, Australia đã kêu gọi các nước có tranh chấp chủ quyền ở biển Đông với Trung Quốc nên tăng cường các khả năng về hàng hải vì tranh chấp ở vùng biển giàu tài nguyên này có thể dẫn tới một cuộc xung đột vũ trang.
Hãng VOA dẫn lời của ông Samuel Bateman thuộc Trung tâm Quốc gia về tài nguyên và an ninh biển của Australia trong cuộc họp báo hôm 3/10 cho biết, đối với các nước có liên quan đến tranh chấp biển Đông, việc củng cố khả năng hàng hải không chỉ quan trọng vì cuộc tranh chấp đang tiếp diễn mà còn vì các mối quan tâm khác, trong đó có quyền tự do hàng hải và các nỗ lực trong lĩnh vực tìm kiếm, cứu hộ.
Còn chuyên gia Theresa Fallon, thành viên cao cấp thuộc Viện Nghiên cứu châu Âu về châu Á có trụ sở tại Bỉ và Tiến sĩ Graham Ong-Webb, chuyên viên cố vấn phụ trách Văn phòng Đông Nam Á của tổ chức tư vấn rủi ro toàn cầu Control Risks đặt tại Singapore thì cảnh báo, chiến lược “giành tất cả” của Trung Quốc ở biển Đông sẽ phá sản, thậm chí làm mối quan hệ giữa Bắc Kinh và các quốc gia khác trở nên phức tạp hơn. Đó là chưa nói đến khả năng Trung Quốc sẽ đánh mất bạn bè và các đối tác vì cách hành xử của mình ở Biển Đông cũng như trên biển Hoa Đông.
Hiện tại, ngoài những căng thẳng với Philippines ở khu vực bãi cạn Scarborough/Hoàng Nham trên biển Đông, Trung Quốc còn đang phải đối mặt với “cuộc chiến truyền thông” về quần đảo Senkaku/Điếu Ngư khi Thị trưởng Tokyo thúc đẩy kế hoạch xây dựng các công trình trên quần đảo này để củng cố chủ quyền của Nhật Bản, còn Bắc Kinh tố cáo Tokyo “ăn cắp đảo” trên các báo lớn của Mỹ, Pakistan...
