"Phán quyết" số phận mỏ sắt Thạch Khê sau 15 năm dừng hoạt động

Ngày 2/7/2026, Sở Tài chính Hà Tĩnh ban hành Quyết định số 4748/QĐ-STC về việc chấm dứt hoạt động của Dự án đầu tư khai thác và tuyển quặng sắt mỏ Thạch Khê. Dự án này được tỉnh Hà Tĩnh cấp giấy chứng nhận đầu tư cho Công ty cổ phần sắt Thạch Khê (TIC) từ 24/12/2008, hoạt động theo Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp do Sở Kế hoạch và Đầu tư Hà Tĩnh (nay là Sở Tài chính Hà Tĩnh) cấp lần đầu ngày 2/4/2007, đăng ký thay đổi lần thứ 5 ngày 15/10/2025.

Lý do chấm dứt hoạt động là sau 24 tháng kể từ thời điểm kết thúc tiến độ thực hiện các mục tiêu hoạt động của dự án đầu tư quy định tại Giấy chứng nhận đầu tư cấp ngày 24/12/2008 mà nhà đầu tư vẫn không hoàn thành mục tiêu hoạt động và không thuộc trường hợp được điều chỉnh tiến độ theo quy định. Sở Tài chính Hà Tĩnh cho biết, dự án mỏ sắt Thạch Khê thuộc diện chấm dứt hoạt động theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 36 Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 ngày 11/12/2025, do nhà đầu tư không triển khai dự án sau nhiều năm được giao và không thuộc trường hợp được điều chỉnh tiến độ.

Sau khi ban hành quyết định chấm dứt hoạt động của dự án, Sở Tài chính Hà Tĩnh cũng sẽ thu hồi giấy chứng nhận đầu tư đã cấp. Công ty CP sắt Thạch Khê có trách nhiệm xử lý vốn, tài sản đã đầu tư, thanh lý dự án và các nghĩa vụ liên quan theo quy định.

Dự án đầu tư khai thác và tuyển quặng mỏ sắt Thạch Khê do Công ty CP Sắt Thạch Khê làm chủ đầu tư, được triển khai từ năm 2008, tổng vốn đầu tư khoảng 14.500 tỷ đồng, vòng đời khai thác hơn 50 năm. Dự án triển khai trên địa bàn 5 xã thuộc huyện Thạch Hà cũ (nay thuộc 3 xã Thạch Khê, Đồng Tiến, Thạch Lạc). Từ năm 2008 đến năm 2011, Công ty Cổ phần sắt Thạch Khê đã triển khai thực hiện thử nghiệm công nghệ và bóc đất tầng phủ được khoảng 12,7 triệu m3 đến độ sâu -34m so với mực nước biển, thu hồi 3 nghìn tấn quặng. Tổng diện tích giải phóng mặt bằng là 839 ha, trong đó hơn 741 ha đã hoàn thành ở khu vực mỏ và 89 ha tại các khu tái định cư. Dự kiến ban đầu 3.952 hộ dân phải đến khu tái định cư, song đến nay mới có hơn 100 hộ di dời.

Dự án sau đó gặp vướng mắc về huy động và góp vốn, dẫn đến hàng loạt hệ lụy, như chậm tiến độ giải phóng mặt bằng, thiếu tiền thanh toán cho nhà thầu tư vấn lập thiết kế kỹ thuật và xây dựng khu tái định cư. Tháng 11/2011, Chính phủ phải cho tạm dừng dự án để thẩm định lại thiết kế kỹ thuật và tái cơ cấu cổ đông. Từ đó đến nay, người dân vùng bãi ngang chịu cảnh "quy hoạch treo", thiếu nước và đất sản xuất. Tỉnh Hà Tĩnh đã liên tục kiến nghị dừng dự án từ năm 2017 do lo ngại công nghệ lạc hậu, gây cạn kiệt nước ngầm và thảm họa môi trường.

Ngày 7/5/2026, với thông điệp không thể tiếp tục để lãng phí tài nguyên quốc gia và hàng nghìn tỷ đồng vốn Nhà nước “chôn” dưới lòng đất suốt nhiều năm qua, Phó Thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc chủ trì cuộc họp với tỉnh Hà Tĩnh, các bộ, ngành và TKV để xử lý các vướng mắc của dự án. Tại cuộc họp, Phó Thủ tướng cho biết Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành xử lý dứt điểm các kiến nghị liên quan đến dự án. Phó Thủ tướng nhấn mạnh việc xử lý phải thực hiện đúng kết luận của Bộ Chính trị, không hợp thức hóa sai phạm, đồng thời nghiên cứu phương án lựa chọn nhà đầu tư mới nếu dừng dự án.

Song song với việc xử lý dự án cũ, Chính phủ cũng đã định hình rõ định hướng tái khởi động mỏ sắt Thạch Khê bằng một dự án hoàn toàn mới. Quan điểm xuyên suốt được đưa ra là không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng, nhưng cũng không thể để tài nguyên quốc gia tiếp tục bị bỏ hoang. Do vậy, yêu cầu đặt ra là doanh nghiệp mới và dự án mới cần cân bằng được việc khai thác khoáng sản với bảo vệ hệ sinh thái biển, nguồn nước ngầm và an toàn môi trường khu vực ven biển Bắc Trung bộ.

Về phía tỉnh Hà Tĩnh, địa phương này cho rằng, quyết định chấm dứt hoạt động dự án là bước đi cần thiết nhằm tạo điều kiện để tiếp tục nghiên cứu, đánh giá toàn diện phương án khai thác, sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên mỏ sắt Thạch Khê. Qua đó, bảo đảm yêu cầu về hiệu quả kinh tế, ứng dụng công nghệ tiên tiến, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững, phù hợp với định hướng phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.

Ngày 21/4/2026, trong chuyến thăm và làm việc tại Hà Tĩnh, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có ý kiến đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành liên quan xem xét xử lý dứt điểm các kiến nghị của tỉnh Hà Tĩnh trong tháng 5/2026 để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho địa phương.

Ngày 14/6/2026, Văn phòng Chính phủ có Văn bản số 2582/VPCP-CN truyền đạt ý kiến của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ đồng ý chủ trương việc chấm dứt hoạt động Dự án khai thác và tuyển quặng sắt mỏ Thạch Khê theo đề nghị của Ban Cán sự đảng Bộ Kế hoạch và Đầu tư (nay là Bộ Tài chính) tại Tờ trình số 641/TTr-BCSĐ ngày 26/12/2024, Báo cáo số 640-BC/BCSĐ ngày 26/12/2024, Bộ Tài chính tại Văn bản số 714/BTC-KTN ngày 3/6/2026 và đề xuất của UBND tỉnh Hà Tĩnh tại các văn bản: số 88/UBND-KT1-m ngày 20/5/2026, số 113/UBND-KT1-m ngày 5/6/2026 và các kết luận của cấp có thẩm quyền.