Ông Cù Thu Anh, Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và TGPL và bà Nguyễn Thị Thanh, Phó Cục trưởng đồng chủ trì hội nghị.
Tham dự hội nghị có lãnh đạo Sở Tư pháp tỉnh Gia Lai, Trung tâm TGPL cùng các trợ giúp viên pháp lý, chuyên viên, luật sư thực hiện TGPL của các tỉnh, thành phố là Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Quảng Ngãi, Đà Nẵng, Đồng Nai và các đại diện 3 xã trọng điểm phức tạp về ma túy trên địa bàn tỉnh Gia Lai gồm xã Vân Canh, xã Vĩnh Thạnh, xã Tuy Phước Bắc.
Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Cù Thu Anh nhấn mạnh, ma túy là hiểm họa lớn cho toàn xã hội, gây tác hại nghiêm trọng đối với sức khỏe, làm suy thoái nòi giống, phẩm giá con người, phá hoại hạnh phúc gia đình, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến kinh tế, văn hóa, xã hội, đồng thời là một trong những nguyên nhân làm phát sinh, gia tăng các loại tội phạm và vi phạm pháp luật, đe dọa đến sự ổn định, phát triển, an ninh, an toàn của đất nước.
Theo Quyết định số 7619/QĐ-BCA phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030, Bộ Tư pháp là chủ dự án thành phần triển khai Dự án thành phần số 08 “Nâng cao khả năng tiếp cận, thụ hưởng về dịch vụ TGPL chất lượng và giáo dục pháp luật trong phòng, chống ma tuý”.
Dự án đã xác định các mục tiêu cụ thể đến năm 2030 như sau: Phấn đấu TGPL cho 100% số người vi phạm pháp luật liên quan đến ma túy, người sử dụng trái phép chất ma túy, người nghiện ma túy và người sau cai nghiện ma túy thuộc diện được TGPL khi có yêu cầu; 90% người thực hiện TGPL được tham gia các lớp tập huấn, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng thực hiện TGPL về phòng, chống ma túy trong lĩnh vực hình sự, dân sự, hành chính để thực hiện các vụ việc TGPL về phòng, chống ma tuý có chất lượng cho người được trợ giúp pháp lý trong 5 năm.
Tại Nghị quyết số 163/2024/QH15 ngày 27/11/2024 của Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030 đã giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội và các đại biểu Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức thành viên của Mặt trận và Nhân dân giám sát việc thực hiện Chương trình theo quy định của pháp luật.
Tại hội nghị, các đại biểu đã trình bày tham luận, phát biểu ý kiến về kết quả thực hiện nội dung về TGPL trong Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030, thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động TGPL cho người được TGPL trong các vụ việc liên quan đến ma túy tại địa phương và các khó khăn, vướng mắc và đề xuất, giải pháp.
Có thể nói rằng, trong thời gian qua, ở trung ương và địa phương đã chủ động triển khai các hoạt động trong Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy. Bộ Tư pháp đã chủ động ban hành văn bản hướng dẫn thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về ma túy và xây dựng Kế hoạch triển khai Chương trình năm 2026, bảo đảm các điều kiện cần thiết để có thể triển khai ngay các nhiệm vụ được giao sau khi nguồn kinh phí được phân bổ. Tại các địa phương, UBND cấp tỉnh/Sở Tư pháp đã ban hành kế hoạch triển khai chính sách TGPL trong Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030 (Quảng Ninh, Lạng Sơn, Gia Lai, Quảng Ngãi...).
Có địa phương, Ban Thường vụ tỉnh/thành ủy đã ban hành chỉ thị, nghị quyết, văn bản về nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống ma túy, trong đó có đặt ra nhiệm vụ cho hoạt động trợ giúp pháp lý (Quảng Ninh, Hải Phòng...) thể hiện vai trò của hoạt động này trong công tác phòng, chống ma túy. Các trung tâm TGPL nhà nước đã chủ động tiếp cận và thực hiện vụ việc TGPL liên quan đến ma túy.
Trong 9 tháng đầu năm 2026, trên toàn quốc đã có 3.537 vụ việc trợ giúp pháp lý liên quan đến ma túy được thụ lý, giải quyết, 3.647 người là người vi phạm pháp luật về ma túy, người sử dụng trái phép chất ma túy, người nghiện ma túy và người sau cai nghiện ma túy, trong đó có 2.222 vụ việc tham gia tố tụng phức tạp, điển hình về ma túy.
Người được TGPL trong các vụ việc liên quan đến ma túy thường thuộc diện người dân tộc thiểu số cư trú ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, người từ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi bị buộc tội, người thuộc hộ nghèo,... và các diện người được TGPL khác theo quy định.
Theo Báo cáo số 872/BC-CP của Chính phủ về kết quả triển khai thực hiện Nghị quyết số 163/2024/QH15 ngày 27/11/2024 của Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030 đã đánh giá trong 8 tháng đầu năm 2026 mục tiêu “phấn đấu TGPL cho 100% số người vi phạm pháp luật liên quan đến ma túy, người sử dụng trái phép chất ma túy, người nghiện ma túy và người sau cai nghiện ma túy thuộc diện được trợ giúp pháp lý khi có yêu cầu” là đạt chỉ tiêu.
Nhiều vụ việc được trung tâm TGPL nhà nước cử trợ giúp viên pháp lý, luật sư thực hiện TGPL tham gia ngay từ giai đoạn điều tra. Trong quá trình tham gia tố tụng, các người thực hiện TGPL tập trung làm rõ vai trò của người được TGPL, đánh giá nguyên nhân, động cơ phạm tội, trình độ nhận thức, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, để đề xuất phương án bào chữa, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp hợp tình, hợp lý cho người được TGPL, trở thành một trong những căn cứ để hội đồng xét xử cân nhắc khi đưa ra bản án, quyết định.
Thông qua hoạt động TGPL, quyền và lợi ích hợp pháp của người được TGPL được bảo đảm, đồng thời góp phần giúp các cơ quan tiến hành tố tụng đánh giá khách quan, toàn diện bản chất vụ án, xác định đúng hành vi phạm tội, xử lý đúng người, đúng tội, đúng quy định của pháp luật. Bên cạnh các vụ việc TGPL có liên quan đến vi phạm pháp luật về ma túy, TGPL còn được thực hiện trong các vụ việc ở lĩnh vực pháp luật khác như dân sự, việc làm, hôn nhân và gia đình... cho người được TGPL là người nghiện ma túy, người sau cai nghiện ma túy. Bên cạnh những kết quả đạt được, hội nghị cũng dành thời gian đánh giá những nội dung còn tồn tại, khó khăn trong quá trình triển khai và nguyên nhân để tìm giải pháp tháo gỡ.
Bế mạc hội nghị, Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và TGPL Cù Thu Anh đã ghi nhận những ý kiến của các đại biểu tham dự để tổng hợp, tham mưu, đề xuất các giải pháp trong thời gian tới. Ông Cù Thu Anh cho biết, năm 2026 là năm đầu tiên triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu phòng, chống ma túy nói chung và nội dung TGPL trong chương trình mục tiêu nói riêng.
Chính vì vậy, đánh giá, giám sát việc thực hiện nội dung về TGPL để kịp thời phát hiện những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện trên thực tiễn, từ đó có giải pháp đôn đốc, chỉ đạo, hướng dẫn, tháo gỡ trong những năm tiếp theo, là cần thiết nhằm bảo đảm thực hiện các mục tiêu, chỉ tiêu đã được giao. Đặc biệt, trong bối cảnh triển khai các nội dung về trợ giúp pháp lý được đề cập trong các Nghị quyết của Đảng và triển khai Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 (có hiệu lực từ 1/1/2027) nhiều diện người được TGPL được mở rộng, bổ sung.
