Sáng 23/10, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp với Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) tổ chức Hội thảo “Hiệp định CEPA Việt Nam - UAE: Tiềm năng xuất khẩu vào thị trường Trung Đông - châu Phi cho doanh nghiệp Việt Nam”.
Hội thảo tập trung cập nhật những cam kết quan trọng của CEPA, đặc biệt là các ưu đãi về thuế quan, quy tắc xuất xứ và chứng nhận xuất xứ hàng hóa; đồng thời cung cấp thông tin về thị trường, đối tác và kênh phân phối, giúp doanh nghiệp chủ động khai thác cơ hội tại UAE và từng bước mở rộng sang GCC, Trung Đông và châu Phi.
Phát biểu tại hội thảo, ông Lê Anh Hoàng, Phó Giám đốc ITPC cho rằng, trong bối cảnh thương mại quốc tế nhiều biến động, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại là yêu cầu cấp thiết đối với doanh nghiệp Việt Nam. UAE không chỉ là một thị trường giàu tiềm năng mà còn là trung tâm thương mại, logistics và trung chuyển quan trọng để doanh nghiệp tiếp cận khu vực Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC), Trung Đông và châu Phi.
Năm 2025, kim ngạch thương mại Việt Nam - UAE đạt khoảng 6,55 tỷ USD, trong đó xuất khẩu của Việt Nam hơn 5,9 tỷ USD. Tuy nhiên, trong 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu của Việt Nam sang UAE giảm 16,4%, cho thấy dư địa thị trường còn rất lớn nhưng doanh nghiệp cần chủ động hơn trong khai thác.
Đáng chú ý, CEPA chính thức có hiệu lực từ ngày 3/2/2026, với cam kết UAE xóa bỏ ngay 74,2% số dòng thuế và nâng lên 89,2% sau 5 năm. Về dài hạn, UAE tiến tới xóa bỏ thuế quan đối với khoảng 99% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam.
Ông Phạm Bình An, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP Hồ Chí Minh cho biết, UAE đang sở hữu nền kinh tế quy mô lớn với GDP năm 2025 đạt 517,7 tỷ USD và duy trì đà tăng trưởng thực tế 6,2%. Đáng chú ý, khu vực phi dầu mỏ chiếm 77% GDP, tập trung vào các lĩnh vực như tài chính, logistics, bán lẻ và công nghệ cao.
Một lợi thế khác của UAE là nhu cầu nhập khẩu lớn. Với 88,5% dân số là người nước ngoài nhập cư và điều kiện tự nhiên hạn chế sản xuất nông nghiệp, UAE phải nhập khẩu khoảng 85 - 90% nhu cầu lương thực, thực phẩm hằng ngày. Đây là dư địa đáng kể cho các nhóm hàng thế mạnh của Việt Nam như nông sản, thực phẩm chế biến, dệt may, da giày và đồ nội thất.
Theo ông Trương Xuân Trung, Trưởng Thương vụ Việt Nam tại UAE, doanh nghiệp cần nhìn nhận CEPA không đơn thuần là cơ hội giảm thuế mà là đòn bẩy chiến lược để định vị UAE đồng thời là thị trường tiêu thụ, trung tâm logistics và đầu mối trung chuyển hàng hóa tới các khu vực lân cận.
Từ UAE, doanh nghiệp Việt Nam có thể từng bước mở rộng sang ba không gian thị trường. Trước hết là thị trường nội địa UAE để thử nghiệm sản phẩm, kiểm chứng khả năng thích ứng và xây dựng thương hiệu. Tiếp đó là các quốc gia thuộc Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC), nơi có cơ chế liên minh thuế quan và quy định hải quan nội khối thống nhất. Xa hơn là khu vực Trung Đông mở rộng và châu Phi, với chiến lược lựa chọn từng cụm thị trường, ngành hàng và đối tác phù hợp.
Bà Trần Xuân Trang, Trưởng phòng Xúc tiến phát triển ngoại thương và Thị trường trong nước (ITPC) cho biết, năm 2025, tổng kim ngạch thương mại phi dầu khí của UAE đạt khoảng 1.050 tỷ USD, trong đó nhập khẩu khoảng 800 tỷ USD. Đáng chú ý, khoảng 80% lượng hàng hóa nhập khẩu tại các đầu mối trung chuyển của UAE được tái xuất sang các quốc gia thứ ba tại Trung Đông, châu Phi và châu Á.
UAE hiện cũng là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam tại Tây Á, tiếp nhận hơn 50% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam vào khu vực. Những con số này cho thấy UAE có thể trở thành một “bàn đạp” quan trọng để hàng Việt mở rộng thị trường thay vì chỉ dừng lại ở một quốc gia.
Các chuyên gia lưu ý, CEPA mở ra lợi thế lớn nhưng ưu đãi thuế quan không đồng nghĩa hàng hóa đương nhiên được thông quan thuận lợi. Do đó, các doanh nghiệp cần quan tâm đến tiêu chuẩn kỹ thuật, kiểm dịch, an toàn thực phẩm, tiêu chuẩn Halal… Đối với Halal, yêu cầu không chỉ nằm ở thành phần sản phẩm mà còn bao phủ toàn bộ chuỗi cung ứng, từ nguyên liệu, sản xuất, chống nhiễm chéo đến lưu kho và vận chuyển. Chứng nhận phải được cơ quan có thẩm quyền của UAE công nhận thì hàng hóa mới đủ điều kiện lưu thông.
Ông Trần Ngọc Bình, Trưởng phòng Quản lý Xuất nhập khẩu Khu vực III, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) nhấn mạnh, doanh nghiệp phải nắm chắc quy định về xuất xứ hàng hóa theo Thông tư 24/2026/TT-BCT để tận dụng đầy đủ ưu đãi CEPA.
Doanh nghiệp cần xác định đúng mã HS, rà soát tiêu chí xuất xứ, chuẩn bị chứng từ C/O và kiểm soát chặt quy trình sản xuất. CEPA mang nhiều điểm thông thoáng vượt trội, điển hình là quy tắc De Minimis cho phép tỷ lệ nguyên liệu không có xuất xứ lên tới 20% trị giá xuất xưởng, áp dụng đồng bộ cho mọi chương hàng hóa.
ITPC cho biết thời gian tới sẽ tăng cường các chương trình giúp doanh nghiệp chuyển từ tư duy “bán từng chuyến hàng” sang xây dựng chuỗi cung ứng và thị trường lâu dài, từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh và biến lợi thế từ CEPA thành những đơn hàng, thị phần cụ thể tại UAE, Trung Đông và châu Phi.
