An ninh mạng gắn với an toàn vận hành
Ngày 23/10, tại Hà Nội, Tạp chí điện tử An ninh mạng Việt Nam phối hợp với Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS) tổ chức Hội thảo “An ninh năng lượng cho chuyển đổi xanh trong kỷ nguyên số”. Hội thảo tập trung nhận diện nguy cơ an ninh mạng đối với hạ tầng năng lượng trọng yếu, đồng thời trao đổi giải pháp bảo vệ hệ thống công nghệ thông tin, công nghệ vận hành và nâng cao năng lực ứng phó sự cố.
Phát biểu khai mạc, ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng Thư ký, Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia nhấn mạnh, năng lượng, công nghệ số và an ninh mạng có mối quan hệ ngày càng chặt chẽ. Khi các hệ thống sản xuất, cung ứng năng lượng phụ thuộc nhiều hơn vào dữ liệu và công nghệ điều khiển, bảo vệ an ninh mạng phải trở thành một phần không thể tách rời của nhiệm vụ bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Theo ông Vũ Duy Hiền, cần chuyển từ tư duy bảo vệ bị động sang chủ động quản trị rủi ro, nâng cao khả năng chống chịu; tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp năng lượng và các tổ chức chuyên môn; đồng thời gắn ứng dụng công nghệ mới với yêu cầu an ninh, an toàn và phát triển bền vững.
Thượng tá, Tiến sĩ Triệu Mạnh Tùng, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng, Bộ Công an cho biết, trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực diễn biến phức tạp, hạ tầng năng lượng có thể trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công nhằm làm gián đoạn hoạt động điều hành và vận hành những hệ thống thiết yếu.
Tác động của sự cố không chỉ giới hạn trong phạm vi một doanh nghiệp hay một lĩnh vực. Khi hệ thống năng lượng bị tê liệt, nhiều hoạt động sản xuất, kinh doanh và các ngành kinh tế liên quan có thể bị ảnh hưởng. Vì vậy, bảo vệ hạ tầng năng lượng không đơn thuần là yêu cầu kỹ thuật mà còn gắn trực tiếp với an ninh quốc gia và khả năng duy trì hoạt động của nền kinh tế.
Thời gian qua, Cục An ninh mạng đã phối hợp với các đơn vị trong lĩnh vực dầu khí, điện lực rà soát, đánh giá an ninh, an toàn thông tin, hướng tới bảo đảm các hệ thống được thiết kế an toàn ngay từ đầu và vận hành ổn định trong dài hạn. Đối với các hệ thống thông tin quan trọng, việc xác định cấp độ an toàn và triển khai biện pháp bảo vệ tương ứng cần được thực hiện theo quy định pháp luật.
Đáng chú ý, yêu cầu an ninh mạng cần được tính đến ngay từ giai đoạn thiết kế các hệ thống đầu tư mới, trước khi phê duyệt và triển khai dự án. Với những hệ thống đang hoạt động, doanh nghiệp cần thường xuyên rà soát, đánh giá, kịp thời điều chỉnh hạ tầng để đáp ứng yêu cầu an toàn.
Một trong những nội dung trọng tâm là bảo vệ hệ thống công nghệ thông tin (IT) và công nghệ vận hành (OT), vốn giữ vai trò quan trọng trong quản lý, giám sát và điều khiển hoạt động kỹ thuật tại các cơ sở năng lượng. Cùng với đó, an toàn dữ liệu và việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản lý, vận hành cũng đặt ra những yêu cầu mới.
Thượng tá Nguyễn Trung Hiếu, Phó Giám đốc Trung tâm An ninh mạng quốc gia, Cục An ninh mạng, Bộ Công an chỉ ra bốn nhóm nguy cơ chính đối với hạ tầng năng lượng: Khai thác sơ hở từ con người và tài khoản quản trị; lợi dụng kết nối giữa hệ thống IT và OT; xâm nhập thông qua các kết nối bảo trì, truy cập từ xa; tấn công chuỗi cung ứng thiết bị, dịch vụ.
Những nguy cơ này đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động nhận diện các điểm yếu, xác định hệ thống trọng yếu để ưu tiên bảo vệ, nâng cao năng lực giám sát, ứng phó và khôi phục sau sự cố. Việc bảo vệ hệ thống IT, OT và dữ liệu vận hành cần được triển khai phù hợp với đặc thù từng hệ thống, từ khâu đầu tư, thiết kế đến tổ chức vận hành.
An ninh mạng cũng không thể chỉ là nhiệm vụ riêng của bộ phận kỹ thuật. Đây cần trở thành một nội dung trong quản trị doanh nghiệp, với nguồn lực, nhân sự chuyên trách và cơ chế phối hợp thường xuyên giữa doanh nghiệp với cơ quan chức năng, đơn vị chuyên môn.
Đa dạng hóa nguồn cung, củng cố an ninh năng lượng
Bên cạnh yêu cầu bảo vệ hạ tầng số, những biến động địa chính trị và thị trường năng lượng quốc tế tiếp tục đặt ra bài toán về nguồn cung, giá cả và tính ổn định của hệ thống năng lượng Việt Nam.
Ông Hồ Diên Vượng, Phó Giám đốc Chi nhánh Kinh doanh LNG, đại diện Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS) cho biết, từ tháng 2/2026, căng thẳng địa chính trị và xung đột tại Trung Đông đã tác động lớn đến nguồn cung, giá cả và chuỗi cung ứng sản phẩm khí toàn cầu. Giá khí tăng trực tiếp làm tăng chi phí sản xuất điện và các sản phẩm công nghiệp, qua đó gây sức ép lên nền kinh tế. Trong khi nguồn khí trong nước chưa đủ đáp ứng nhu cầu, Việt Nam phải dựa vào nguồn LNG nhập khẩu.
Thực tế này cho thấy, bảo đảm an ninh năng lượng không chỉ nằm ở việc duy trì hoạt động an toàn của các hệ thống kỹ thuật mà còn đòi hỏi khả năng chủ động nguồn cung, tăng tính linh hoạt và nâng cao sức chống chịu trước những biến động bên ngoài.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Huy Hoạch, đại diện Thường trực Hội đồng Khoa học và Biên tập của Hiệp hội Năng lượng Việt Nam (VEA), các rủi ro đối với an ninh năng lượng hiện nay đến từ nhiều phía, trong đó có biến đổi khí hậu, thiên tai, biến động thị trường, đứt gãy chuỗi cung ứng, an ninh mạng, dữ liệu và sự phụ thuộc vào công nghệ.
Đặc biệt, các hệ thống điều khiển, giám sát và điều độ vận hành điện có vai trò quan trọng đối với sự ổn định của toàn hệ thống. Bất kỳ sự cố nào tại các hệ thống này cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng cung cấp điện, nhất là khi nhu cầu năng lượng ngày càng tăng cùng sự phát triển của kinh tế số, trí tuệ nhân tạo và các trung tâm dữ liệu.
Theo đó, an ninh năng lượng trong giai đoạn phát triển mới cần bảo đảm đồng thời ba yếu tố: nguồn cung đủ, vận hành ổn định và chi phí hợp lý. Nguồn điện, khí và các hạ tầng liên quan phải đáp ứng nhu cầu sản xuất, kinh doanh, đồng thời duy trì độ tin cậy để tạo nền tảng cho hoạt động đầu tư và phát triển kinh tế.
Trong bối cảnh đó, phát triển hạ tầng khí và LNG có ý nghĩa quan trọng trong việc đa dạng hóa nguồn cung, tăng khả năng thích ứng trước biến động địa chính trị và hỗ trợ quá trình chuyển dịch năng lượng. Là đơn vị thành viên của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), PV GAS tham gia chuỗi giá trị khí từ thu gom, vận chuyển, chế biến, tàng trữ đến kinh doanh các sản phẩm khí, đồng thời đầu tư phát triển hạ tầng LNG.
Tại hội thảo, các tham luận tập trung làm rõ vai trò của năng lượng đối với giai đoạn phát triển mới của nền kinh tế Việt Nam; mối quan hệ giữa an ninh năng lượng và an ninh phi truyền thống; giải pháp đa dạng hóa nguồn cung LNG; ứng dụng AI để tối ưu sử dụng năng lượng, hỗ trợ quản trị phát thải; cùng các biện pháp bảo vệ hệ thống IT/OT và dữ liệu.
Việc kết nối các giải pháp về nguồn cung, công nghệ và quản trị rủi ro được kỳ vọng góp phần nâng cao năng lực bảo vệ hạ tầng năng lượng trọng yếu, tăng khả năng ứng phó và phục hồi khi xảy ra sự cố. Trong tiến trình chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, phát triển năng lượng bền vững cần đi đôi với bảo đảm an toàn hệ thống, bảo vệ dữ liệu và duy trì hoạt động liên tục.
Thông điệp “Dữ liệu tin cậy, vận hành an toàn, nguồn cung liên tục” tại hội thảo nhấn mạnh yêu cầu tiếp cận an ninh năng lượng một cách tổng thể: vừa chủ động trước các nguy cơ trên không gian mạng, vừa củng cố hạ tầng và đa dạng hóa nguồn cung. Đây là những yếu tố quan trọng để xây dựng nền tảng an ninh năng lượng vững chắc, phục vụ phát triển kinh tế và chuyển đổi xanh bền vững tại Việt Nam.
