Phải chăng có "mẫu số chung" đối với các nhân vật kiệt xuất chết trẻ?

Sao nhạc pop YouTube và chủ trì chương trình truyền hình Stevie Ryan vừa qua đời tại nhà riêng ở tuổi 33. Phòng pháp y Los Angeles - Mỹ xác nhận cô treo cổ tự tử.

Thông tin về cái chết của Stevie Ryan được công bố trên các báo, sau khi phía cảnh sát có kết luận từ văn phòng pháp y.

Stevie Ryan nổi tiếng nhờ loạt video năm 2006 có tên "Little Loca", cô đóng giả các siêu sao thế giới. Sau loạt video này, Stevie Ryan được mời tham gia loạt phim hài mang tên riêng "Stevie TV", phát sóng hai mùa trên VH1. Cô cũng hoạt động nghệ thuật sôi nổi và con đường nổi tiếng của Stevie Ryan trở thành cảm hứng cho nhiều nhạc sĩ, ca sĩ trẻ. Họ bắt đầu chú ý đến YouTube, tạo dựng tên tuổi bằng sản phẩm mạng trước khi bước ra đời thực

Với một người bình thường thì tỷ lệ tử vong do máy bay rơi là 1/5.000.000, còn những nghệ sĩ trong nhóm mà tạp chí Rolling Stone liệt kê ra dưới đây thì tỷ lệ trên nhảy vọt lên 1/84: Buddy Holly, Otis Redding và Ronnie Van Zant của ban nhạc Lynyrd Skynyrd - tất cả đều chết trong tai nạn máy bay khi đi biểu diễn. Phải chăng việc trở thành ngôi sao là không phù hợp với một cuộc sống trường thọ và khỏe mạnh? Liệu có những điều kiện nhất định nào đó có thể là tác nhân gây ra cái chết của các ngôi sao? Và cuối cùng, lý do cơ bản cho những cái chết sớm này là gì?

Sao nhạc pop Stevie Ryan tự tử ở tuổi 33.
Sao nhạc pop Stevie Ryan tự tử ở tuổi 33.

Các bác sĩ đã phân tích hơn 252 cá nhân đã được tạp chí Rolling Stone khảo sát để tạo nên danh sách 100 nghệ sĩ vĩ đại nhất trong kỷ nguyên rock & roll.

Khám nghiệm tử thi của huyền thoại nhạc rock Prince mới đây đã xác định rằng, nghệ sĩ này chết do sử dụng quá liều thuốc ngủ tổng hợp fentanyl. Tin tức cũng ập đến ngay sau cái chết của tay trống cựu thành viên nhóm Megadeth, Nick Menza, người đã ngã quỵ trên sân khấu và chết cách đây không lâu. Dường như trước khi người hâm mộ kịp vơi đi nỗi buồn về sự ra đi của một ngôi sao nhạc pop thì lại có thêm một người khác ngã xuống. Không ít nghệ sĩ tạo nên các cuộc cách mạng trong âm nhạc đã ra đi khi tuổi đời còn khá trẻ như Michael Jackson, Elvis Presley, hoặc Hank Williams.

Có nhiều người đã khám phá ra căn nguyên phía sau những cái chết sớm ấy.

Một câu trả lời có thể đến từ tuổi thơ bất thường: trải qua việc bị đánh đập hoặc lạm dụng tình dục, có cha mẹ bị trầm cảm, hoặc có sự chia ly của gia đình bởi thảm kịch hay là ly hôn. Tạp chí Y khoa Anh quốc đã phát hiện ra rằng "tuổi thơ bất hạnh" có thể là động cơ để trở nên thành công và nổi tiếng vì đó là một cách để vượt qua bi kịch tuổi thơ. Các tác giả đã lưu ý sự gia tăng tỷ lệ những trường hợp có tuổi thơ bất hạnh trong số những nghệ sĩ nổi tiếng. Thật không may, trải qua tuổi thơ bất hạnh cũng làm cho họ có khả năng mắc trầm cảm, sử dụng ma túy, có hành vi nguy hiểm và chết sớm.

Trong "Thuyết Tự hủy diệt", lý giải vấn đề động lực của con người thông qua lăng kính khát vọng "nội tại" so với "hướng ngoại" trong cuộc sống. Những người có mục tiêu hướng nội sẽ tìm đến hạnh phúc nội tâm và sự mãn nguyện. Mặt khác, những người sở hữu mục tiêu hướng ngoại sẽ tập trung vào thành công về vật chất, danh tiếng và sự giàu có - là những thứ mà những nghệ sĩ phi thường này đạt được. Căn cứ vào nghiên cứu, những người có mục tiêu hướng ngoại sẽ ít liên hệ với cha mẹ và có nhiều khả năng phải trải qua những đợt trầm cảm.

Huyền thoại nhạc rock Prince.
Huyền thoại nhạc rock Prince.

Nhiều nghiên cứu cũng tìm hiểu về ranh giới giữa thiên tài sáng tạo và bệnh thần kinh thông qua nhiều phương pháp. Họ bao gồm nhà văn Virginia Woolf  và Ernest Hemingway; học giả Aristotle và Isaac Newton; nhà soạn nhạc cổ điển  Beethoven, Schumann, Tchaikovsky; danh họa Van Gogh; nhà điêu khắc  Michelangelo…, và khá nhiều thiên tài âm nhạc đương thời.

Chuyên gia về tâm thần học Arnold Ludwig, trong một phân tích tổng hợp đối với hơn 1.000 người, phân tích ấy có tên "Cái giá của sự vĩ đại: Giải đáp cho tranh cãi về sự sáng tạo và sự điên loạn", kết luận rằng, các nghệ sĩ, so với những ngành nghề khác, có rất nhiều khả năng mắc những bệnh về tâm lý, và có thiên hướng sẽ chịu đau khổ do chúng gây ra trong một khoảng thời gian dài hơn.

Trong khi đó, William Frosch chuyên gia về tâm thần học ở Đại học Cornell, tác giả cuốn "Tâm trạng, sự điên loạn, và âm nhạc: Những ảnh hưởng to lớn của bệnh tật và sự sáng tạo âm nhạc" lý giải, có thể liên hệ sự sáng tạo của các nghệ sĩ tạo nên trào lưu mới trong âm nhạc với chứng rối loạn tâm thần của họ. Theo Frosch, những căn bệnh tâm thần là nhân tố đằng sau những sản phẩm sáng tạo của họ.

Quá trình khảo sát cũng đã xác nhận một tỷ lệ lớn của sự rối loạn tâm trạng trong số 100 ngôi sao nhạc Rock vĩ đại. Có rất nhiều nghiên cứu đã cho thấy sự trầm cảm, bệnh rối loạn lưỡng cực (hay bệnh hưng phấn - trầm cảm) và những chẩn đoán có liên quan, thường đi đôi với sự gia tăng rủi ro chết sớm, tự sát và nghiện ngập.

Bằng việc lần theo những mối liên hệ giữa những tài năng thiên phú với các bệnh về tâm lý, giữa các bệnh về tâm lý với việc lạm dụng thuốc, và sau đó là giữa việc lạm dụng thuốc, vấn đề sức khỏe với cái chết bất ngờ, bạn có thể thấy vì sao rất nhiều nghệ sĩ vĩ đại dường như có số phận là một cái chết sớm hay nghiện ngập ma túy dẫn đến cái chết.

Tới giờ, 82 trong 252 nhân vật ưu tú ở danh sách (tạp chí Rolling Stone đưa ra) đã chết.

Có sáu vụ giết người, chúng xảy ra với nhiều lý do, từ ám ảnh tâm thần dẫn đến việc bắn chết huyền thoại John Lennon cho đến việc lên kế hoạch để "thủ tiêu" ca sĩ nhạc rap Tupac Shakur và Jam Master Jay. Vẫn có rất nhiều tranh cãi xung quanh vụ Sam Cooke bị bắn bởi một nữ quản lý khách sạn (có khả năng cô này đã bảo vệ một gái làng chơi ăn cắp đồ của Cooke). Al Jackson Jr, tay trống lừng danh của Booker T & the MGs, đã bị bắn ở phía sau năm phát vào năm 1975 bởi một tên trộm trong một vụ án vẫn còn là ẩn số đối với những người có thẩm quyền.

Ông hoàng nhạc pop Michael Jackson.
Ông hoàng nhạc pop Michael Jackson.

Một tai nạn có thể xảy ra với bất cứ ai, nhưng những nghệ sĩ ấy dường như gặp quá nhiều tai nạn. Có rất nhiều tai nạn về việc dùng thuốc quá liều - Sid Vicious của ban nhạc Sex Pistols chết vào tuổi 21, David Ruffin của nhóm Temptations ở tuổi 50, Rudy Lewis của ban The Drifters chết lúc 27 tuổi, và ngôi sao nhạc đồng quê vĩ đại Gram Parsons được tìm thấy chết lúc 26 tuổi.

Người thường, trên tổng số ca tử vong thì những bệnh liên quan về gan chiếm tỉ lệ 1.4%. Còn 100 nghệ sĩ vĩ đại nhất trong danh sách của Rolling Stone thì tỷ lệ này tăng lên ba lần.

Khả năng điều trên liên quan đến việc gia tăng sử dụng rượu, ma túy trong giới nghệ sĩ. Ung thư ống dẫn mật rất hiếm gặp nhưng lại xảy ra đối với hai người trong nhóm 100, đó là Ray Manzararek của nhóm The Door và Tommy Ramone của Ramones đều chết sớm bởi căn bệnh ung thư mà bình thường chỉ ảnh hưởng đến một trong 100.000 người mỗi năm. Phần lớn những người trong danh sách Rolling Stone được sinh vào những năm 1940 và trưởng thành vào những năm 1960, đó là lúc mà thói quen hút thuốc lá đạt đỉnh điểm.

Nên cũng không ngạc nhiên khi có tỷ lệ lớn các nghệ sĩ chết do ung thư phổi: George Harrison của The Beatles chết vào năm 58 tuổi, Carl Wilson của nhóm Beach Boys chết 51 tuổi, Richard White của nhóm Pink Floyd chết 65 tuổi, Eddie Kendricks của nhóm The Temptaions ra đi khi 52 tuổi, và Obie Benson của nhóm the Four Tops tử vong khi 69 tuổi. Ung thư vòm họng - cũng liên quan tới việc hút thuốc - đã gây ra cái chết của danh ca nhạc đồng quê vĩ đại Carl Perkins lúc 65 tuổi và Levon Helm của nhóm The Band cũng ra đi vào tuổi 71.

Chúng ta chứng kiến Glenn Frey của nhóm The Eagles không chống chọi nổi với bệnh viêm phổi, cũng như ca sĩ nhạc soul Jackie Wilson ra đi năm 49 tuổi. James Brown đã than vãn về chứng ho sặc sụa dai dẳng và suy giảm sức khỏe trước khi qua đời ở tuổi 73 do viêm phổi.

Hiện tại, Mỹ đang trong đại dịch lạm dụng thuốc ngủ, với heroin và việc sử dụng thuốc được kê đơn quá liều xảy ra ở các mức độ cao chưa từng có trong lịch sử. Nhưng đối với các ngôi sao nhạc rock, lạm dụng thuốc ngủ thì không có gì mới mẻ. Elvis Presley, Jimi Hendrix, Janis Joplin, Sid Vicious, Gram Parsons, Whitney Houston (người không được đưa vào danh sách), Michael Jackson và bây giờ là Prince tất cả đều chết vì sử dụng thuốc ngủ quá liều.

Thành viên của các ban nhạc huyền thoại khác như The Who (John Entwistle ra đi khi 57 tuổi, và Keith Moon lúc 32 tuổi), The Doors (Jim Morrison chết lúc 27 tuổi), The Byrds (Gene Clark chết khi 46 tuổi, và Micheal Clarke tử vong khi 47 tuổi) và The Band (Rick Danko mất khi 55 tuổi, và Richard Manuel mất lúc 42 tuổi) tất cả đều ra đi do rượu hoặc ma túy… Rượu, ma túy gây ra ít nhất một trong 10 trường hợp tử vong của nghệ sĩ.

Trường Minh

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.