Nuôi dưỡng khát vọng về sự sáng tạo và đổi mới

Dù thời hạn cuối nhận tác phẩm dự thi là vào 11 giờ 30 ngày 31/3/2025, nhưng cuộc thi ảnh “Đất nước ngàn hoa” do Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam (VAPA) và Báo Sài Gòn Giải phóng tổ chức, chỉ sau 5 tháng phát động đã chứng minh sức hút của một sân chơi nhiếp ảnh quy mô toàn quốc, với việc đã nhận tổng cộng hơn 1.000 tác phẩm của gần 200 tác giả gửi tham gia.

Với số lượng tác phẩm và tác giả tham gia như vậy, cuộc thi đến thời điểm này đã khẳng định sự thành công khi chọn được 5 cụm chủ đề có độ mở rộng, phong phú, cuốn hút giới đam mê nhiếp ảnh, gồm: Thành tựu, Cống hiến, Nước non ngàn dặm, Phát triển xanh, Vì trẻ thơ.

2.jpg -0
Tại buổi gặp mặt đội ngũ văn nghệ sĩ (ngày 30/12/2024), một trong những nội dung Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh là phải xây dựng đội ngũ văn nghệ sĩ có khát vọng, hoài bão lớn về sự sáng tạo, dám đổi mới.

Ở một sân chơi khác, các giải thưởng của Cuộc thi Thơ 1-2-3 (The 1-2-3 Poetry Style/Phannist Poetry) lần thứ I, năm 2024-2025 do trang Nhịp sống văn học và Văn học Sài Gòn đã được công bố. Được tổ chức từ tháng 9/2024 đến tháng 1/2025, cuộc thi nhận được sự hưởng ứng sôi nổi của những người làm thơ trong và ngoài nước với gần 619 tác phẩm gửi tham gia, gây bất ngờ với các thành viên của ban tổ chức.

Nói cho công bằng, riêng với thơ, nếu với các thể thơ truyền thống như thất ngôn bát cú Đường luật, thất ngôn tứ tuyệt Đường luật, ngũ ngôn tứ tuyệt Đường luật, lục bát, song thất lục bát... thì hằng năm đã có nhiều cuộc thi, số lượng vài trăm hay ngàn tác phẩm được gửi tới cho mỗi cuộc thi thơ cũng là điều không có gì lạ trong đời sống văn học nước ta. Nhưng, với thể thơ 1-2-3 thì lại khác.

Cái khác đầu tiên chính là ở chỗ thể thơ 1-2-3 kể từ khi được nhà thơ Phan Hoàng khởi xướng từ mùa thu năm 2018, tính đến nay chỉ mới tròm trèm 7 năm nhưng đã được hưởng ứng và phát triển đa dạng cả về thi tài, thi liệu, thi hứng... Dĩ nhiên là cần nhiều thời gian hơn để thẩm định giá trị và ảnh hưởng của thể thơ 1-2-3 với thơ ca Việt Nam hiện đại. Nhưng, với tinh thần đổi mới, với những ảnh hưởng tích cực đến phong trào sáng tác trong vài năm trở lại đây, thì dù có khắt khe đến đâu vẫn phải thừa nhận rằng thể thơ 1-2-3 đã có những đóng góp trong việc làm phong phú cho đời sống văn học nước nhà. Điều này cũng minh chứng cho một khát vọng đổi mới thi ca đương thời. Từ đó để nhận ra khát vọng về sự phát triển và nhu cầu cách tân thi ca của thi giới hiện nay.

Thơ nói riêng và văn học hay các loại hình của văn hóa nghệ thuật nói chung, rất cần hướng tới mục tiêu “đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc” nhưng cũng rất cần sự cách tân, đổi mới để các giá trị CHÂN - THIÊåN - MỸ được truyền tải đến công chúng trong sự phong phú và đa dạng về loại hình, cũng như sự tươi mới và hiện đại của ngôn từ. Điều này rất cần đến trách nhiệm và khát vọng của chính các văn nghệ sĩ. Thành công của hai cuộc thi kể trên chính là ở chỗ chọn được đề tài và thể loại tươi mới, chạm vào sự hào hứng trong cảm xúc sáng tạo của nghệ sĩ.

Còn nhớ, trong khuôn khổ Ngày Thơ Việt Nam lần thứ 23 được UBND tỉnh Ninh Bình và Hội Nhà văn Việt Nam phối hợp tổ chức tại TP Ninh Bình vào đầu năm nay, một cuộc tọa đàm “Trách nhiệm và khát vọng của nhà thơ” đã được tổ chức. Trong đề dẫn khai mạc tọa đàm, nhà văn Nguyễn Bình Phương khẳng định: “Với tư cách người cầm bút, nhà thơ phải luôn có trách nhiệm tìm tòi, đổi mới để thơ ca Việt Nam ngày càng phát triển, sánh ngang với các nước khác. Với tư cách một công dân, nhà thơ phải thực hiện trách nhiệm xã hội của mình với đất nước. Nhà thơ và thơ ca không thể tách rời khỏi đời sống xã hội, nhà thơ phải có trách nhiệm hòa mình vào những chuyển mình của đất nước, phải có trách nhiệm với dân tộc mình”.

Sự chuyển mình của đất nước hiện nay là gì? Đó chính là hành trình bước vào kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam. Kỷ nguyên vươn mình hàm ý tạo sự chuyển động mạnh mẽ, nỗ lực, tự tin để vượt qua thách thức, vượt qua chính mình, thực hiện khát vọng, vươn tới mục tiêu, đạt được những thành tựu vĩ đại.

Khi chủ trì Hội nghị gặp mặt đại biểu văn nghệ sĩ toàn quốc trước thềm năm mới 2025, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định phải tập trung xây dựng nền văn học nghệ thuật dưới sự lãnh đạo của Đảng xứng tầm trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Một trong những nội dung mà Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, chính là xây dựng đội ngũ văn nghệ sĩ thật sự là những chiến sĩ cách mạng kiên trung trên mặt trận văn hóa tư tưởng của Đảng. Không chỉ có tư tưởng lành mạnh, trung thành với lý tưởng của Đảng, gắn bó với vận mệnh của dân tộc và sự nghiệp đổi mới, với đời sống lao động sản xuất của nhân dân... đội ngũ văn nghệ sĩ còn phải có ý thức sâu sắc về sứ mệnh, thiên chức nghệ thuật cao cả; có khát vọng, hoài bão lớn về sự sáng tạo, dám đổi mới.

Lương Duy Cường

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.