Từ ngày 25/7, Thái Lan sẽ thay Việt
Trong thông cáo báo chí hôm 17/7, Bộ Ngoại giao Thái Lan khẳng định, mục tiêu chính trong các cuộc họp giữa ASEAN-Trung Quốc là xây dựng cộng đồng ASEAN thịnh vượng, mở rộng hợp tác và nhanh chóng xây dựng COC. Vụ trưởng Vụ quan hệ ASEAN thuộc Bộ Ngoại giao Thái Lan Arthayudh Srisamoot cho biết, Thái Lan sẽ đóng vai trò thiết kế và thúc đẩy các hợp tác trong khu vực cũng như hợp tác giữa ASEAN-Trung Quốc.
Trong thời gian tới, Thái Lan cũng sẽ cố gắng thuyết phục Trung Quốc sớm tham gia đàm phán xây dựng COC để từ đó có cơ sở giải quyết các tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông. Trong khi đó, tờ Bangkok Post lại đưa ra quan điểm rằng, Thái Lan cần trung lập và làm tốt vai trò hòa giải để có thể hoàn thành những nhiệm vụ nói trên, nhất là sau khi Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN (AMM-45) không đưa ra được tuyên bố chung.
Nhắc đến nhiều ý kiến cho rằng, tại hội nghị AMM-45, Trung Quốc đã vận động được nước chủ nhà Campuchia phản đối việc đưa vấn đề Biển Đông vào Thông cáo chung, tờ báo cũng dẫn lời thư ký thường trực Bộ Ngoại giao Thái Lan Sihasak Phuangketkeow cho hay, Trung Quốc nên chấp nhận thực tế rằng, những kiểu vận động sau hậu trường sẽ phản tác dụng. Cũng nói về vấn đề này, tờ The Nation gợi ý, ASEAN cần xem lại cơ chế hoạt động nội bộ trước khi sự thống nhất của khối có thể bị tổn hại sau những gì xảy ra ở AMM-45...
Cùng chung ý tưởng với Thái Lan, từ hôm 17/7, chính quyền Jakarta đã thể hiện vai trò của mình bằng việc cử Ngoại trưởng Marty Natalegawa tới một số nước thành viên ASEAN như Philippines, Việt Nam, Campuchia, Singapore và Malaysia để tìm kiếm lập trường thống nhất về vấn đề Biển Đông.
Tại diễn đàn báo cáo chiến lược thứ nhất ở Jakarta hôm 17/7, Tổng thống Indonesia Susilo Bambang Yudhoyono cũng cho rằng, không có giải pháp nhanh cho vấn đề ở Biển Đông nhưng nếu không có cách thức hợp lý, kịp thời thì những căng thẳng ở Biển Đông sẽ đe dọa đến hòa bình, ổn định và an ninh của khu vực.
Ông Susilo Bambang Yudhoyono nói: “Chúng ta (ASEAN-PV) cần phải mang lại dấu hiệu tích cực để thế giới thấy rằng, tương lai của vấn đề Biển Đông là lạc quan, có thể điều tiết, quản lý được”.
Trên thực tế, sau những gì diễn ra ở hội nghị AMM-45 và những sự kiện liên tiếp xảy ra ở Biển Đông, nhiều học giả quốc tế đều cho rằng, đã đến lúc phải chấm dứt sự mơ hồ chiến lược của Trung Quốc ở Biển Đông. Gregory Poling, nhà nghiên cứu liên kết với Chương trình Đông Nam Á tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) tại Washington, DC từng phát biểu rằng: “Sự bực tức về các tranh chấp ở Biển Đông, hay là nhận thức về thái độ gây hấn gần đây của Bắc Kinh, cả hai đều đã trở thành một phần trong bức tranh chung của khu vực. Đúng hơn, đó là sự thất vọng trước sự mập mờ lâu nay từ chính sách của Trung Quốc, muốn tránh phải có một lập trường rõ ràng bằng mọi giá. Nếu không có một lập trường rõ ràng của Trung Quốc, việc giải quyết các tranh chấp và hòa hợp các lập trường là điều không thể. Chính sách mập mờ chiến lược của Trung Quốc là nhằm mục đích của nó. Nó cho phép Trung Quốc linh hoạt để giải thích lập trường của mình... Giờ là lúc các bên tranh chấp phải luật hóa đầy đủ, cả luật trong nước và trong một khuôn khổ đa phương, những gì tranh chấp và không phải là tranh chấp theo luật pháp quốc tế. Đó sẽ là một lập trường mà cộng đồng quốc tế, trong đó có Mỹ, có thể ủng hộ một cách chính đáng bởi vì nó sẽ có nghĩa là không bảo vệ những tuyên bố riêng của bất kỳ bên tranh chấp nào, mà là ủng hộ luật pháp quốc tế”
