Những tư tưởng lớn, những vấn đề chiến lược trong Di chúc của Bác Hồ

Chủ tịch Hồ Chí Minh bắt đầu khởi thảo Di chúc ngày 10-5-1965 và hoàn thành vào tháng 5-1969. Đó là chặng đường lịch sử đặc biệt khi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước diễn ra vô cùng ác liệt. 

Trong hoàn cảnh đó, Người khẳng định: “Cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta dù phải kinh qua gian khổ, hy sinh nhiều hơn nữa, song nhất định thắng lợi hoàn toàn. Đó là một điều chắc chắn” (Hồ Chí Minh Toàn tập, Nxb CTQG, H, 2011, tập 15, trang 621).

Khẳng định chắc chắn thắng lợi bởi Chủ tịch Hồ Chí Minh thấu hiểu truyền thống chống giặc ngoại xâm kiên cường của dân tộc, không khuất phục trước bất cứ thế lực xâm lược nào; Người tin vào sức mạnh chính nghĩa của Việt Nam, chính nghĩa đồng nghĩa với thắng lợi. Người tin vào sức mạnh đoàn kết của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân với ban lãnh đạo dày dạn kinh nghiệm có đủ trí tuệ, bản lĩnh đưa sự nghiệp cứu nước đến toàn thắng. 

Tư tưởng lớn của Bác ở đây là độc lập dân tộc, là khát vọng tự do, thống nhất đất nước. Không gì có thể lay chuyển được…

Một tư tưởng lớn trong Di chúc là xây dựng, chỉnh đốn Đảng. Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: Ngay sau khi cuộc kháng chiến thắng lợi “Theo ý tôi, việc cần phải làm trước tiên là chỉnh đốn lại Đảng”. 

Người nhấn mạnh ba vấn đề về Đảng: “Các đồng chí từ Trung ương đến các chi bộ cần phải giữ gìn sự đoàn kết nhất trí của Đảng như giữ gìn con ngươi của mắt mình”, “Trong Đảng thực hành dân chủ rộng rãi, thường xuyên và nghiêm chỉnh tự phê bình và phê bình”, “Phải có tình đồng chí thương yêu lẫn nhau”. Đó là những phẩm chất đặc biệt của một Đảng chân chính cách mạng.

Đạo đức và trách nhiệm của Đảng được Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn: “Đảng ta là một Đảng cầm quyền. Mỗi đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần, kiệm, liêm chính, chí công vô tư. Phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo, là người đày tớ thật trung thành của nhân dân”.

Suốt 50 năm qua, nhất là từ sau ngày đất nước thống nhất, Đảng không ngừng chú trọng xây dựng, chỉnh đốn Đảng. Đại hội VI của Đảng (12-1986) quyết tâm sửa chữa sai lầm, khuyết điểm của bệnh giáo điều, chủ quan, duy ý chí, phát triển nhận thức lý luận, đề ra đường lối đổi mới toàn diện, mở ra thời kỳ mới với những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử.

Đảng kiên định nền tảng tư tưởng là chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, kiên định con đường XHCN trong khi chế độ XHCN khủng hoảng và sụp đổ ở nhiều nước. Từ thực tiễn đổi mới, nhận thức về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ngày càng sáng tỏ hơn. Tổ chức đảng vững mạnh gắn liền với hoàn thiện hệ thống chính trị, tăng cường vai trò lãnh đạo và cầm quyền của Đảng.

Trong xây dựng Đảng cũng đã bộc lộ những hạn chế, khuyết điểm, đó là một bộ phận cán bộ, đảng viên, kể cả cán bộ lãnh đạo suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” sa vào chủ nghĩa cá nhân, tham nhũng, quan liêu, lãng phí. Đại hội XII của Đảng đặt nhiệm vụ xây dựng Đảng về đạo đức ngang với xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, tổ chức.

Hiện nay, nhiệm vụ xây dựng, chỉnh đốn Đảng đang được thực hiện với những giải pháp đồng bộ theo Nghị quyết T.Ư 4, khóa XII (10-2016), đã và đang đạt được kết quả rất quan trọng gắn liền với thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW, ngày 15-5-2016 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh và đang được tiếp sức bởi sự đánh giá nghiêm túc, với trách nhiệm cao 50 năm thực hiện Di chúc của Bác.

Trong Di chúc, một tư tưởng nổi bật là tư tưởng vì dân, vì con người. Hồ Chí Minh thấu hiểu, nhân dân “bao đời chịu đựng gian khổ” nhưng rất anh hùng, dũng cảm, hăng hái, cần cù, “từ ngày có Đảng, nhân dân ta luôn luôn đi theo Đảng, rất trung thành với Đảng”. Người mong muốn: “Đảng cần phải có kế hoạch thật tốt để phát triển kinh tế và văn hóa, nhằm không ngừng nâng cao đời sống của nhân dân”.

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Đầu tiên là công việc đối với con người”. Người lưu ý cần chăm sóc những người đã chiến đấu, hy sinh vì đất nước, với liệt sĩ, thương binh, thanh niên xung phong, gia đình có công, với phụ nữ, với nông dân, công nhân. Chăm lo đời sống của mọi người, “quyết không để họ bị đói rét”.

Chú trọng đào tạo lớp người có trình độ cao để xây dựng chủ nghĩa xã hội. Người quan tâm tới cả những nạn nhân của chế độ xã hội cũ cần phải giáo dục, cải tạo họ thành “những người lao động lương thiện”.

Chăm lo cuộc sống con người gắn liền xây dựng lại đất nước to đẹp hơn. Người lưu ý “về kế hoạch xây dựng lại thành phố và làng mạc đẹp đẽ, đàng hoàng hơn trước chiến tranh. Khôi phục và mở rộng các ngành kinh tế. Phát triển công tác vệ sinh, y tế. Sửa đổi chế độ giáo dục cho hợp với hoàn cảnh mới... Củng cố quốc phòng”.

Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng đó là những việc nặng nề, to lớn, phức tạp. “Để giành lấy thắng lợi trong cuộc chiến đấu khổng lồ này cần phải động viên toàn dân, tổ chức và giáo dục toàn dân, dựa vào lực lượng vĩ đại của toàn dân”.

Thực tiễn phát triển đất nước suốt 50 năm qua, Đảng, Nhà nước đã động viên toàn dân, dựa vào sức mạnh của nhân dân để xây dựng đất nước “lấy dân làm gốc” động viên sức dân để làm lợi cho dân.

Chính lợi ích, nguyện vọng và sáng kiến của nhân dân là nguồn gốc quan trọng của đường lối đổi mới, khi đã có đường lối đổi mới, cũng chính các tầng lớp nhân dân là người hưởng ứng thực hiện và đã đem lại những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Kinh tế không ngừng phát triển, đất nước ra khỏi khủng hoảng và tình trạng kém phát triển, trở thành quốc gia có thu nhập trung bình.

Khi bắt đầu đổi mới (1986), thu nhập bình quân đầu người một năm khoảng 150 USD, đến năm 2018 đã đạt gần 2.600 USD. Tỷ lệ đói nghèo từ 58% năm 1993 đến cuối năm 2018, giảm xuống còn dưới 6%. Nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, hội nhập kinh tế quốc tế đã thúc đẩy mạnh mẽ quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Với các chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và các chính sách cụ thể, cuộc sống của nhân dân không ngừng được nâng cao cả về vật chất, văn hóa, tinh thần. Phần lớn vùng nông thôn được cải thiện về nhà ở, có điện lưới quốc gia, được sử dụng nước sạch, tiếp cận công nghệ thông tin.

Cuối năm 2018, hơn 43% số xã của cả nước đạt chuẩn nông thôn mới. Nông nghiệp phát triển sản xuất hàng hóa lớn, hướng tới nền nông nghiệp sạch, công nghệ cao thỏa mãn nhu cầu trong nước và xuất khẩu. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn liền với đô thị hóa quy mô lớn. Các thành phố phát triển theo mục tiêu đô thị hiện đại, văn minh, thông minh và đáng sống...

Quá trình xây dựng, phát triển đất nước đã đạt những thành tựu to lớn, song vẫn tồn tại những nguy cơ. Các nguy cơ tụt hậu về kinh tế, chệch hướng XHCN, tham nhũng, lãng phí và “diễn biến hòa bình” vẫn diễn ra, có phần phức tạp hơn.

Trong khi mức sống vật chất không ngừng tăng lên thì lại có một bộ phận dân cư có biểu hiện xuống cấp về chuẩn mực văn hóa, đạo đức, một bộ phận cán bộ, đảng viên suy thoái. Đó thật sự đang là một nguy cơ lớn đối với sự phát triển của đất nước và dân tộc, đe dọa đến sự tồn vong của chế độ. Thực tế đó đòi hỏi phải suy nghĩ về điều Bác Hồ đã viết trong Di chúc, chống lại những gì cũ kỹ, hư hỏng là cuộc chiến đấu khổng lồ mới có thể tạo ra “những cái mới mẻ, tốt tươi”.

Hồ Chí Minh là nhà hoạt động quốc tế lỗi lạc. Ở Người thể hiện chủ nghĩa quốc tế trong sáng, cao cả và tính đoàn kết, trách nhiệm chân thành, thủy chung. Trong Di chúc, Người mong Đảng ta ra sức hoạt động để củng cố, khôi phục và tăng cường đoàn kết quốc tế “có lý, có tình”. Đảng đã tiếp tục nêu cao tinh thần quốc tế.

Thực hiện nghĩa vụ quốc tế giúp nhân dân Campuchia xóa bỏ chế độ diệt chủng và giúp bạn hồi sinh, phát triển đất nước. Tăng cường giúp đỡ cách mạng Lào với tinh thần đoàn kết đặc biệt. Chân thành, đoàn kết với đồng chí, bạn bè truyền thống. Ngày nay, Đảng, Nhà nước Việt Nam không ngừng đoàn kết với các nước, các lực lượng có cùng ý thức hệ và chế độ chính trị, đồng thời mở rộng hợp tác, đoàn kết với tất cả các nước với tinh thần Việt Nam là bạn, là đối tác tin cậy, thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.

Những tư tưởng lớn trong Di chúc của Bác Hồ là những vấn đề chiến lược căn bản, quy luật vận động và phát triển của cách mạng Việt Nam. Đảng và Nhà nước đã và đang thực hiện và phát triển sáng tạo trong điều kiện mới, bảo đảm cho đất nước phát triển nhanh, bền vững theo con đường XHCN mà Bác Hồ, Đảng và nhân dân ta đã lựa chọn.

PGS, TS Nguyễn Trọng Phúc

Các tin khác

Bài cuối: Khi khát vọng đổi đời bị lợi dụng

Bài cuối: Khi khát vọng đổi đời bị lợi dụng

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và làn sóng dịch chuyển lao động quốc tế gia tăng mạnh mẽ, khát vọng tìm kiếm một cuộc sống tốt đẹp hơn, nâng cao thu nhập cho bản thân và gia đình là một nhu cầu hoàn toàn tự nhiên, chính đáng. Song, chính khát vọng ấy lại bị một số tổ chức phản động lưu vong và các đường dây môi giới bất hợp pháp lợi dụng để dựng nên chiếc bẫy mang tên “tị nạn chính trị”. Trong nhiều năm qua, không ít người dân vì nhẹ dạ, thiếu hiểu biết pháp luật đã tin rằng đây là con đường ngắn nhất để đổi đời nơi xứ người.

BÀI 2: Bóc trần "thị trường tị nạn cuội" và cái giá của sự ảo tưởng

BÀI 2: Bóc trần "thị trường tị nạn cuội" và cái giá của sự ảo tưởng

Cần nhìn lại sự kiện diễn ra đầu tháng 5/2025 trước Đại sứ quán Việt Nam tại thủ đô Luân Đôn, Vương quốc Anh, để thấy rõ hơn thủ đoạn của Nguyễn Văn Đài và tổ chức khủng bố Việt Tân. Trong khi nhân dân cả nước hân hoan tổ chức các hoạt động kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, trên không gian mạng và một số phương tiện truyền thông hải ngoại xuất hiện hàng loạt hình ảnh, video về một nhóm sinh viên, người lao động nhập cư tụ tập trước Đại sứ quán Việt Nam, mang theo băng rôn, biểu tượng của cái gọi là “Hội Anh em dân chủ”, Việt Tân và cờ vàng ba sọc đỏ.

Bài 1: Khi chiêu bài "Dân chủ" trở thành công cụ trục lợi

Bài 1: Khi chiêu bài "Dân chủ" trở thành công cụ trục lợi

Những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội cùng vị thế quốc tế ngày càng được nâng cao của Việt Nam trong những năm qua đã tạo nên một thực tiễn sinh động, bác bỏ nhiều luận điệu xuyên tạc về tình hình đất nước. Trong bối cảnh đó, các tổ chức phản động lưu vong cùng những phần tử cơ hội chính trị có xu hướng điều chỉnh phương thức hoạt động: Bên cạnh các hoạt động chống phá truyền thống, chúng gia tăng lợi dụng vấn đề di cư và không gian mạng để tạo dựng một cơ chế vừa trục lợi, vừa phục vụ hoạt động chống phá, qua đó duy trì nguồn tài chính và ngụy tạo hình ảnh về lực lượng nơi xứ người.

Cảnh giác các thủ đoạn xuyên tạc, bôi nhọ truyền thống "Uống nước nhớ nguồn"

Cảnh giác các thủ đoạn xuyên tạc, bôi nhọ truyền thống "Uống nước nhớ nguồn"

Ngày 27/7 hằng năm đã trở thành một dấu mốc đặc biệt trong tâm thức của mỗi người dân Việt Nam. Đây không chỉ là ngày để tưởng nhớ về những người đã hiến dâng xương máu vì độc lập, tự do của dân tộc mà còn là dịp nhắc nhở các thế hệ hôm nay và mai sau về đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, về nghĩa cử cao đẹp của một dân tộc luôn biết trân trọng quá khứ và những hy sinh vì sự trường tồn của đất nước.

Nhân quyền không phải là tấm "giấy thông hành" để can thiệp vào chủ quyền quốc gia

Nhân quyền không phải là tấm "giấy thông hành" để can thiệp vào chủ quyền quốc gia

Mới đây, tổ chức Theo dõi Nhân quyền (HRW) lại tiếp tục ra tuyên bố yêu cầu Việt Nam “trả tự do vô điều kiện” cho 5 cá nhân bị xử lý theo pháp luật liên quan đến cuốn sách “Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng”. Đây là minh chứng rõ nét cho thấy ranh giới bị cố tình xóa mờ giữa việc bày tỏ quan điểm về nhân quyền với hành vi can thiệp vào hoạt động thực thi pháp luật của một quốc gia có chủ quyền.

Con người - tâm điểm trên hành trình phát triển của Việt Nam

Con người - tâm điểm trên hành trình phát triển của Việt Nam

Tuyên ngôn Độc lập ngày 2/9/1945 không chỉ khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do cho dân tộc mà còn khẳng định những quyền thiêng liêng của mỗi con người: quyền bình đẳng, quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc.

Bài 1: Chia sẻ của những người trong cuộc

Bài 1: Chia sẻ của những người trong cuộc

Thời gian qua, các thế lực thù địch, phản động và số đối tượng chống đối ở nước ngoài tiếp tục lợi dụng mạng xã hội để phát tán thông tin sai sự thật, xuyên tạc chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước gây hoang mang dư luận và chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Trong số đó, có Nguyễn Văn Đài và Lê Trung Khoa…

Vận dụng đúng phương pháp cách mạng trong đấu tranh phòng, chống 'tự diễn biến', 'tự chuyển hóa' trong giai đoạn hiện nay

Vận dụng đúng phương pháp cách mạng trong đấu tranh phòng, chống 'tự diễn biến', 'tự chuyển hóa' trong giai đoạn hiện nay

Đấu tranh phòng, chống “diễn biến hòa bình”, ngăn chặn, đẩy lùi suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, phòng, chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. 

Không để thông tin sai lệch bóp méo hành trình tri ân các anh hùng liệt sĩ

Không để thông tin sai lệch bóp méo hành trình tri ân các anh hùng liệt sĩ

Thời gian qua, cả nước đẩy mạnh Chiến dịch cao điểm 500 ngày đêm hoàn thành mục tiêu tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin với sự tham gia của hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ thuộc lực lượng vũ trang cùng các nhà khoa học, chính quyền địa phương và thân nhân liệt sĩ. Họ nỗ lực trong một hành trình đặc biệt để tìm lại tên tuổi, quê hương và đưa những người con đã ngã xuống trở về với đất mẹ.

Khi mạng xã hội thành nơi 'phán xử'

Khi mạng xã hội thành nơi 'phán xử'

Tự do ngôn luận không bao gồm quyền bịa đặt, vu khống, xâm phạm đời tư hay kích động trừng phạt. Phản biện không phải sỉ nhục hay chống đối, yêu nước không phải quy chụp và công luận không thể thay thế cơ quan điều tra, viện kiểm sát, tòa án.

Sáng tác văn chương không thể xoá nhòa lịch sử

Sáng tác văn chương không thể xoá nhòa lịch sử

Tuần qua, bài viết “Không thể nhân danh “phản biện”, “khai phóng” để xuyên tạc lịch sử, lãnh tụ” của TS Lê Thế Cương đã tạo hiệu ứng mạnh mẽ trên Internet và dư luận xã hội, được đông đảo bạn đọc đón nhận, phản hồi tích cực.

Bìa cuốn Luật Xuất bản

Không thể nhân danh “phản biện”, “khai phóng” để xuyên tạc lịch sử, lãnh tụ

Vừa qua, cuốn sách “Chuyện với Thanh – Lời kể mới về ánh sáng” và những video clip lan truyền của ông Nguyễn Thành Nam đã gây ra phản ứng mạnh mẽ trên không gian mạng. Dù được che đậy bởi khái niệm “tự do học thuật”, “giáo dục khai phóng” song thực chất đây là một sự ngụy biện, là chiêu trò cắt ghép tư liệu, nhìn nhận, suy diễn chủ quan, đánh tráo khái niệm, từng bước dẫn dắt người đọc, người nghe đi đến những kết luận sai lệch, xuyên tạc lịch sử dân tộc, xúc phạm cuộc đời, sự nghiệp, tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Khát vọng của Đảng trong xây dựng gia đình hạnh phúc và quốc gia thịnh vượng

Khát vọng của Đảng trong xây dựng gia đình hạnh phúc và quốc gia thịnh vượng

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã đặt ra những mục tiêu đến năm 2030, tầm nhìn 2045 có liên quan trực tiếp đến nâng cao chất lượng cuộc sống cũng như hạnh phúc và sự hài lòng của nhân dân. Để mỗi quốc gia, dân tộc được hưng thịnh, hùng cường, phụ thuộc nhiều vào sự ấm no, hạnh phúc của mỗi gia đình.