Những tư tưởng lớn, những vấn đề chiến lược trong Di chúc của Bác Hồ

Chủ tịch Hồ Chí Minh bắt đầu khởi thảo Di chúc ngày 10-5-1965 và hoàn thành vào tháng 5-1969. Đó là chặng đường lịch sử đặc biệt khi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước diễn ra vô cùng ác liệt. 

Trong hoàn cảnh đó, Người khẳng định: “Cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta dù phải kinh qua gian khổ, hy sinh nhiều hơn nữa, song nhất định thắng lợi hoàn toàn. Đó là một điều chắc chắn” (Hồ Chí Minh Toàn tập, Nxb CTQG, H, 2011, tập 15, trang 621).

Khẳng định chắc chắn thắng lợi bởi Chủ tịch Hồ Chí Minh thấu hiểu truyền thống chống giặc ngoại xâm kiên cường của dân tộc, không khuất phục trước bất cứ thế lực xâm lược nào; Người tin vào sức mạnh chính nghĩa của Việt Nam, chính nghĩa đồng nghĩa với thắng lợi. Người tin vào sức mạnh đoàn kết của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân với ban lãnh đạo dày dạn kinh nghiệm có đủ trí tuệ, bản lĩnh đưa sự nghiệp cứu nước đến toàn thắng. 

Tư tưởng lớn của Bác ở đây là độc lập dân tộc, là khát vọng tự do, thống nhất đất nước. Không gì có thể lay chuyển được…

Một tư tưởng lớn trong Di chúc là xây dựng, chỉnh đốn Đảng. Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: Ngay sau khi cuộc kháng chiến thắng lợi “Theo ý tôi, việc cần phải làm trước tiên là chỉnh đốn lại Đảng”. 

Người nhấn mạnh ba vấn đề về Đảng: “Các đồng chí từ Trung ương đến các chi bộ cần phải giữ gìn sự đoàn kết nhất trí của Đảng như giữ gìn con ngươi của mắt mình”, “Trong Đảng thực hành dân chủ rộng rãi, thường xuyên và nghiêm chỉnh tự phê bình và phê bình”, “Phải có tình đồng chí thương yêu lẫn nhau”. Đó là những phẩm chất đặc biệt của một Đảng chân chính cách mạng.

Đạo đức và trách nhiệm của Đảng được Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn: “Đảng ta là một Đảng cầm quyền. Mỗi đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần, kiệm, liêm chính, chí công vô tư. Phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo, là người đày tớ thật trung thành của nhân dân”.

Suốt 50 năm qua, nhất là từ sau ngày đất nước thống nhất, Đảng không ngừng chú trọng xây dựng, chỉnh đốn Đảng. Đại hội VI của Đảng (12-1986) quyết tâm sửa chữa sai lầm, khuyết điểm của bệnh giáo điều, chủ quan, duy ý chí, phát triển nhận thức lý luận, đề ra đường lối đổi mới toàn diện, mở ra thời kỳ mới với những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử.

Đảng kiên định nền tảng tư tưởng là chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, kiên định con đường XHCN trong khi chế độ XHCN khủng hoảng và sụp đổ ở nhiều nước. Từ thực tiễn đổi mới, nhận thức về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ngày càng sáng tỏ hơn. Tổ chức đảng vững mạnh gắn liền với hoàn thiện hệ thống chính trị, tăng cường vai trò lãnh đạo và cầm quyền của Đảng.

Trong xây dựng Đảng cũng đã bộc lộ những hạn chế, khuyết điểm, đó là một bộ phận cán bộ, đảng viên, kể cả cán bộ lãnh đạo suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” sa vào chủ nghĩa cá nhân, tham nhũng, quan liêu, lãng phí. Đại hội XII của Đảng đặt nhiệm vụ xây dựng Đảng về đạo đức ngang với xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, tổ chức.

Hiện nay, nhiệm vụ xây dựng, chỉnh đốn Đảng đang được thực hiện với những giải pháp đồng bộ theo Nghị quyết T.Ư 4, khóa XII (10-2016), đã và đang đạt được kết quả rất quan trọng gắn liền với thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW, ngày 15-5-2016 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh và đang được tiếp sức bởi sự đánh giá nghiêm túc, với trách nhiệm cao 50 năm thực hiện Di chúc của Bác.

Trong Di chúc, một tư tưởng nổi bật là tư tưởng vì dân, vì con người. Hồ Chí Minh thấu hiểu, nhân dân “bao đời chịu đựng gian khổ” nhưng rất anh hùng, dũng cảm, hăng hái, cần cù, “từ ngày có Đảng, nhân dân ta luôn luôn đi theo Đảng, rất trung thành với Đảng”. Người mong muốn: “Đảng cần phải có kế hoạch thật tốt để phát triển kinh tế và văn hóa, nhằm không ngừng nâng cao đời sống của nhân dân”.

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Đầu tiên là công việc đối với con người”. Người lưu ý cần chăm sóc những người đã chiến đấu, hy sinh vì đất nước, với liệt sĩ, thương binh, thanh niên xung phong, gia đình có công, với phụ nữ, với nông dân, công nhân. Chăm lo đời sống của mọi người, “quyết không để họ bị đói rét”.

Chú trọng đào tạo lớp người có trình độ cao để xây dựng chủ nghĩa xã hội. Người quan tâm tới cả những nạn nhân của chế độ xã hội cũ cần phải giáo dục, cải tạo họ thành “những người lao động lương thiện”.

Chăm lo cuộc sống con người gắn liền xây dựng lại đất nước to đẹp hơn. Người lưu ý “về kế hoạch xây dựng lại thành phố và làng mạc đẹp đẽ, đàng hoàng hơn trước chiến tranh. Khôi phục và mở rộng các ngành kinh tế. Phát triển công tác vệ sinh, y tế. Sửa đổi chế độ giáo dục cho hợp với hoàn cảnh mới... Củng cố quốc phòng”.

Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng đó là những việc nặng nề, to lớn, phức tạp. “Để giành lấy thắng lợi trong cuộc chiến đấu khổng lồ này cần phải động viên toàn dân, tổ chức và giáo dục toàn dân, dựa vào lực lượng vĩ đại của toàn dân”.

Thực tiễn phát triển đất nước suốt 50 năm qua, Đảng, Nhà nước đã động viên toàn dân, dựa vào sức mạnh của nhân dân để xây dựng đất nước “lấy dân làm gốc” động viên sức dân để làm lợi cho dân.

Chính lợi ích, nguyện vọng và sáng kiến của nhân dân là nguồn gốc quan trọng của đường lối đổi mới, khi đã có đường lối đổi mới, cũng chính các tầng lớp nhân dân là người hưởng ứng thực hiện và đã đem lại những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Kinh tế không ngừng phát triển, đất nước ra khỏi khủng hoảng và tình trạng kém phát triển, trở thành quốc gia có thu nhập trung bình.

Khi bắt đầu đổi mới (1986), thu nhập bình quân đầu người một năm khoảng 150 USD, đến năm 2018 đã đạt gần 2.600 USD. Tỷ lệ đói nghèo từ 58% năm 1993 đến cuối năm 2018, giảm xuống còn dưới 6%. Nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, hội nhập kinh tế quốc tế đã thúc đẩy mạnh mẽ quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Với các chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và các chính sách cụ thể, cuộc sống của nhân dân không ngừng được nâng cao cả về vật chất, văn hóa, tinh thần. Phần lớn vùng nông thôn được cải thiện về nhà ở, có điện lưới quốc gia, được sử dụng nước sạch, tiếp cận công nghệ thông tin.

Cuối năm 2018, hơn 43% số xã của cả nước đạt chuẩn nông thôn mới. Nông nghiệp phát triển sản xuất hàng hóa lớn, hướng tới nền nông nghiệp sạch, công nghệ cao thỏa mãn nhu cầu trong nước và xuất khẩu. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn liền với đô thị hóa quy mô lớn. Các thành phố phát triển theo mục tiêu đô thị hiện đại, văn minh, thông minh và đáng sống...

Quá trình xây dựng, phát triển đất nước đã đạt những thành tựu to lớn, song vẫn tồn tại những nguy cơ. Các nguy cơ tụt hậu về kinh tế, chệch hướng XHCN, tham nhũng, lãng phí và “diễn biến hòa bình” vẫn diễn ra, có phần phức tạp hơn.

Trong khi mức sống vật chất không ngừng tăng lên thì lại có một bộ phận dân cư có biểu hiện xuống cấp về chuẩn mực văn hóa, đạo đức, một bộ phận cán bộ, đảng viên suy thoái. Đó thật sự đang là một nguy cơ lớn đối với sự phát triển của đất nước và dân tộc, đe dọa đến sự tồn vong của chế độ. Thực tế đó đòi hỏi phải suy nghĩ về điều Bác Hồ đã viết trong Di chúc, chống lại những gì cũ kỹ, hư hỏng là cuộc chiến đấu khổng lồ mới có thể tạo ra “những cái mới mẻ, tốt tươi”.

Hồ Chí Minh là nhà hoạt động quốc tế lỗi lạc. Ở Người thể hiện chủ nghĩa quốc tế trong sáng, cao cả và tính đoàn kết, trách nhiệm chân thành, thủy chung. Trong Di chúc, Người mong Đảng ta ra sức hoạt động để củng cố, khôi phục và tăng cường đoàn kết quốc tế “có lý, có tình”. Đảng đã tiếp tục nêu cao tinh thần quốc tế.

Thực hiện nghĩa vụ quốc tế giúp nhân dân Campuchia xóa bỏ chế độ diệt chủng và giúp bạn hồi sinh, phát triển đất nước. Tăng cường giúp đỡ cách mạng Lào với tinh thần đoàn kết đặc biệt. Chân thành, đoàn kết với đồng chí, bạn bè truyền thống. Ngày nay, Đảng, Nhà nước Việt Nam không ngừng đoàn kết với các nước, các lực lượng có cùng ý thức hệ và chế độ chính trị, đồng thời mở rộng hợp tác, đoàn kết với tất cả các nước với tinh thần Việt Nam là bạn, là đối tác tin cậy, thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.

Những tư tưởng lớn trong Di chúc của Bác Hồ là những vấn đề chiến lược căn bản, quy luật vận động và phát triển của cách mạng Việt Nam. Đảng và Nhà nước đã và đang thực hiện và phát triển sáng tạo trong điều kiện mới, bảo đảm cho đất nước phát triển nhanh, bền vững theo con đường XHCN mà Bác Hồ, Đảng và nhân dân ta đã lựa chọn.

PGS, TS Nguyễn Trọng Phúc

Các tin khác

Lại giở trò “hội luận”, “bàn tròn” đánh tráo bản chất, ý nghĩa lịch sử ngày 30/4/1975

Lại giở trò “hội luận”, “bàn tròn” đánh tráo bản chất, ý nghĩa lịch sử ngày 30/4/1975

Đến hẹn lại tái diễn, cứ dịp tháng tư, các cá nhân, tổ chức phản động ở nước ngoài cùng số cơ hội chính trị trong nước tái diễn trò hề, tung ra luận điệu xuyên tạc cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc ta, phủ nhận sự thật lịch sử, phủ nhận sự hy sinh của biết bao chiến sĩ, đồng bào vì nền độc lập dân tộc, thống nhất giang sơn.

Vụ án CSGT quay đầu xe sau tai nạn và bài học “đọc chậm” hôm nay

Vụ án CSGT quay đầu xe sau tai nạn và bài học “đọc chậm” hôm nay

Từ vụ tai nạn giao thông khiến một nam sinh ở Đắk Lắk tử vong sau tai nạn, tôi băn khoăn, giá như người CSGT đó nán lại để biết mình phải làm gì, phải hành động thế nào thay cho quay đầu xe bỏ đi thì sự việc đã không diễn biến như hôm nay. Và bài học chung cho mỗi người cũng chính là để mỗi cán bộ, chiến sĩ làm tốt hơn vai trò, trách nhiệm của mình, để giữ gìn uy tín, danh dự màu áo mình đang mặc, quân hàm mình đang đeo, chí khí mình đã nguyện bước và kiên trì theo đuổi.

Chấn hưng đạo đức xã hội gắn với đấu tranh phản bác thông tin sai trái, thù địch trong giai đoạn mới

Chấn hưng đạo đức xã hội gắn với đấu tranh phản bác thông tin sai trái, thù địch trong giai đoạn mới

Trong tiến trình phát triển của bất kỳ quốc gia nào, đạo đức luôn giữ vai trò nền tảng, là “trụ cột tinh thần” bảo đảm cho sự ổn định và bền vững của xã hội. Một xã hội có thể đạt được những thành tựu vượt bậc về kinh tế, khoa học - công nghệ nhưng nếu đạo đức suy thoái, các chuẩn mực giá trị bị xói mòn thì sự phát triển ấy khó có thể lâu dài.

Khi quản lý bằng mệnh lệnh, cảm hoá bằng tình người

Khi quản lý bằng mệnh lệnh, cảm hoá bằng tình người

Có những sự chuyển biến khó có thể đong đếm bằng thời gian, mà bằng sự thay đổi trong tư tưởng, ánh mắt, lời nói và cả hành động. Đến thực tế tại trại giam Vĩnh Quang một ngày tháng 4 oi ả, điều khiến chúng tôi đặc biệt chú ý không phải là những lớp cửa sắt kiểm soát nghiêm ngặt hay những bờ tường thép gai kiên cố mà là hình ảnh những phạm nhân người Việt thao tác trên máy may một cách thuần thục, hay những phạm nhân nước ngoài nói tiếng Việt rất sõi, gọi các cán bộ quản giáo bằng thầy và rưng rưng khi nói lời cảm ơn.

Đừng ảo tưởng bởi trò xảo trá, tung hô ngược

Đừng ảo tưởng bởi trò xảo trá, tung hô ngược

Chuyện những đối tượng có hành vi phản dân, hại nước, bị cơ quan tiến hành tố tụng bắt, điều tra, xét xử nhưng lại được tung hô như “người hùng”, “thần tượng” vốn là chiêu bài quen thuộc của các thế lực xấu.

Cảnh giác luận điệu xuyên tạc trên không gian mạng về Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV

Cảnh giác luận điệu xuyên tạc trên không gian mạng về Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV

Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV diễn ra trong bối cảnh cả nước vừa tổ chức thành công cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031. Hội nghị có ý nghĩa kiến tạo nền móng chiến lược cho cả nhiệm kỳ 2026-2031. Tuy nhiên, trên không gian mạng, các thế lực thù địch, phản động đẩy mạnh xuyên tạc rằng hội nghị không có dân chủ hoặc chỉ là dân chủ hình thức, hội nghị “áp đặt”, phân chia, tranh giành quyền lực giữa các “nhóm lợi ích” và giữa “nhóm lợi ích này” với “nhóm lợi ích khác”…

Luận điệu lợi dụng bất ổn an ninh năng lượng toàn cầu để xuyên tạc hoạt động đối ngoại của Việt Nam

Luận điệu lợi dụng bất ổn an ninh năng lượng toàn cầu để xuyên tạc hoạt động đối ngoại của Việt Nam

Trong bối cảnh tình hình thế giới có nhiều biến động phức tạp, đặc biệt là những bất ổn liên quan đến an ninh năng lượng toàn cầu, vừa qua, chuyến thăm chính thức tới Liên bang Nga của Thủ tướng Phạm Minh Chính mang ý nghĩa hết sức quan trọng cả về chính trị, kinh tế và chiến lược lâu dài. Cùng với đó, lãnh đạo Đảng, Nhà nước ta làm việc với nhiều đối tác như Nhật Bản, UAE, Qatar… nhằm trao đổi, hợp tác đảm bảo nguồn cung năng lượng trong bối cảnh xung đột căng thẳng tại Trung Đông.

Nhận diện những thủ đoạn, luận điệu xuyên tạc cũ rích trong giai đoạn mới

Nhận diện những thủ đoạn, luận điệu xuyên tạc cũ rích trong giai đoạn mới

Hội nghị Trung ương 2, khóa XIV của Đảng là sự kiện chính trị quan trọng, có ý nghĩa sâu sắc trong việc cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIV, định hướng phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Những nội dung được thảo luận, quyết nghị tại hội nghị không chỉ thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng mà còn phản ánh quyết tâm chính trị cao trong việc tiếp tục đẩy mạnh công cuộc đổi mới toàn diện, xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, các thế lực thù địch, phản động và phần tử cơ hội chính trị ra xuyên tạc, chống phá cần nhận diện và kiên quyết đấu tranh, phản bác.

Nâng cao sức đề kháng cho Gen Z, ngăn chặn hoạt động phá hoại tư tưởng

Nâng cao sức đề kháng cho Gen Z, ngăn chặn hoạt động phá hoại tư tưởng

Thời gian qua, lợi dụng các cuộc biểu tình của giới trẻ (hay còn gọi là thế hệ Gen Z) ở một số quốc gia Trung Đông, Nam Á và Đông Nam Á, các thế lực thù địch, các tổ chức phản động lưu vong, số đối tượng chống đối đã triệt để sử dụng mạng xã hội để đăng tải nhiều bài viết, hình ảnh, clip nhằm kích động tư tưởng cực đoan, kêu gọi biểu tình, bạo loạn, “cách mạng màu” trong giới trẻ ở Việt Nam.

Việt Nam sẵn sàng cơ chế trao đổi với Hoa Kỳ về thực thi quyền tự do tôn giáo

Việt Nam sẵn sàng cơ chế trao đổi với Hoa Kỳ về thực thi quyền tự do tôn giáo

Vừa qua, Ủy ban tự do tôn giáo quốc tế Hoa Kỳ (USCIRF) đã công bố bản “Báo cáo thường niên về tình trạng tự do tôn giáo trên thế giới năm 2025”. Theo báo cáo, Việt Nam vẫn tiếp tục bị đưa vào “Danh sách các nước cần chú ý theo dõi về tự do tôn giáo - SWL”, đồng thời khuyến nghị Bộ Ngoại giao Mỹ đưa Việt Nam vào cái gọi là “Danh sách các quốc gia cần quan tâm đặc biệt về tự do tôn giáo – CPC”.

Thành công cuộc bầu cử bác bỏ những thủ đoạn bôi nhọ trơ trẽn

Thành công cuộc bầu cử bác bỏ những thủ đoạn bôi nhọ trơ trẽn

Chiều 21/3, Hội đồng Bầu cử quốc gia đã họp báo công bố Nghị quyết về kết quả bầu cử và danh sách những người trúng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI. “Kết quả tốt đẹp của cuộc bầu cử là minh chứng sinh động về sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, về năng lực lãnh đạo của Đảng và hiệu quả hoạt động của cả hệ thống chính trị; đồng thời qua đó cũng khẳng định niềm tin vững chắc của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước” - Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh khẳng định. Thành công của cuộc bầu cử là minh chứng trực tiếp, sinh động phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, lật tẩy những thủ đoạn cố tình xuyên tạc, bôi nhọ của các thế lực xấu.

Không ngừng bổ sung lý luận về đường lối đổi mới, củng cố cơ sở khoa học phản bác quan điểm sai trái, thù địch

Không ngừng bổ sung lý luận về đường lối đổi mới, củng cố cơ sở khoa học phản bác quan điểm sai trái, thù địch

Lý luận về đường lối đổi mới của Đảng được hình thành từ thực tiễn đất nước vào những năm 80 của thế kỷ XX và tiếp tục được bổ sung, phát triển phù hợp với từng giai đoạn cách mạng, đáp ứng yêu cầu của thực tiễn. Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV nêu rõ, sau 40 năm đổi mới, đất nước ta đã đạt những thành tựu to lớn, toàn diện, có ý nghĩa lịch sử, không ngừng cải thiện đời sống, nâng cao hạnh phúc của nhân dân, nâng tầm uy tín, vị thế đất nước trên trường quốc tế. Sự thành công đó đã minh chứng đường lối đổi mới hoàn toàn đúng đắn của Đảng ta, do đó cần phải được bổ sung vào nền tảng tư tưởng của Đảng, không chỉ làm phong phú nền tảng lý luận của Đảng mà còn là cơ sở đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, xuyên tạc, phủ nhận thành tựu công cuộc đổi mới, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng ta.

Việt Nam kiên quyết bác bỏ đánh giá về tự do tôn giáo của USCIRP

Việt Nam kiên quyết bác bỏ đánh giá về tự do tôn giáo của USCIRP

Trong buổi họp báo thường kỳ Bộ Ngoại giao diễn ra chiều 19/3 tại Hà Nội, Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng đã thông tin về nhiều vấn đề được dư luận quan tâm như việc Ủy ban Tự do Tôn giáo Quốc tế Mỹ (USCIRP) đưa Việt Nam vào danh sách quan tâm đặc biệt về tự do tôn giáo hay Mỹ khởi động điều tra thương mại về tình trạng dư thừa năng lực sản xuất công nghiệp trong đó có Việt Nam.

Mưu đồ lợi dụng tình hình chiến sự tại Iran để kích động chống phá

Mưu đồ lợi dụng tình hình chiến sự tại Iran để kích động chống phá

Những diễn biến căng thẳng hiện nay tại Iran thu hút sự chú ý của cộng đồng quốc tế. Các cuộc tấn công quân sự, những tuyên bố cứng rắn giữa các quốc gia liên quan cùng nguy cơ leo thang xung đột đã làm gia tăng lo ngại về an ninh, chính trị khu vực và quốc tế, có những tác động sâu sắc tới kinh tế toàn cầu.