Những dấu hỏi quanh giấc mơ "biệt phủ"

Sống trong những căn nhà nguy nga tráng lệ như "biệt phủ" có tội không? Chắc chắn là không, vì ai trong chúng ta mà chẳng mơ một cuộc sống đầy đủ với nhà cao cửa rộng. Nhìn rộng ra, một xã hội phát triển là một xã hội có càng nhiều những công trình xây dựng nguy nga tráng lệ càng tốt. Vấn đề là những công trình nguy nga tráng lệ ấy được xây dựng như thế nào?

Thời phong kiến xa xưa, nhiều lầu son gác tía từng được xây dựng trên sự bóc lột tàn bạo sức lao động của những người dân lao khổ. Cái nhu cầu mĩ cảm của một bộ phận tầng lớp vua quan được "vắt" ra từ xương máu của chính nhân dân mình đã gây ra một sự oán hờn to lớn. Đến khi sự oán hờn lên tới đỉnh điểm, đến khi không thể chịu đựng được nữa thì nhân dân, bằng cách này hay cách khác đã vùng lên, lật đổ những kẻ thống trị vốn không còn "coi dân như con" theo đúng lý tưởng lãnh đạo thời phong kiến.

Ở thời hiện đại, cái khái niệm "coi dân như con", như những đối tượng cần được chăm bẵm đã bị khai tử. Thời hiện đại, lý luận lãnh đạo của bất cứ thể chế chính trị nào cũng đặt nhân dân ở tư thế của những người làm chủ. Nói như Chủ tịch Hồ Chí Minh thì những cán bộ công quyền phải là "người đầy tớ", phải là những "công bộc" của dân. Từ tư thế là cha mẹ của dân, có cái quyền ban phát tình thương cho dân đến chỗ là công bộc của dân, phải phục vụ dân là cả một quá trình vận động mang tính cách mạng của lịch sử.

Minh họa của Lê Tâm.
Minh họa của Lê Tâm.

Nếu là công bộc, là người đầy tớ của dân thì hẳn nhiên quan chức càng không có lý do để sống "cô đơn" trong những biệt phủ nguy nga tráng lệ, khi bên phải, bên trái, đằng trước, đằng sau cái "biệt phủ" ấy lại là bạt ngàn những người dân nghèo khó. Quan chức chỉ nên xây cho mình những biệt phủ to lớn và thoải mái, ung dung ngự trong đó khi hội tụ hai điều kiện sau:

Điều kiện thứ nhất: cái xã hội mà quan chức ấy đang cai quản và kiến tạo là một xã hội phồn thịnh, nơi mà người dân có thu nhập bình quân đầu người ở mức khá trở lên. Điều kiện thứ hai: biệt phủ ấy phải được xây dựng bằng những đồng tiền liêm chính, chứ không phải bằng tiền ăn hối lộ. Thời gian qua, dư luận rộ lên chuyện một vài quan chức ở tỉnh này tỉnh nọ trong các "biệt phủ" được xây dựng tại những vị trí đắc địa, ai đi qua cũng thấy.

Vậy thì hãy đặt những "biệt phủ" này vào cả hai điều kiện nói trên để cùng nhìn nhận. Ai cũng biết có những  tỉnh nghèo, thu không đủ chi, hằng năm vẫn phải ngửa tay xin tiền ngân sách của Trung ương để đầu tư phát triển, vậy mà, khi nói về tiền xây "biệt phủ", một quan chức tỉnh này bảo đấy là tiền mình tích cóp từ thời thanh niên cùng với tiền vay ngân hàng. Vị này còn tiết lộ khoản vay ấy lên tới 20 tỷ đồng. Trời ơi, 20 tỷ - vay như thế thì mỗi tháng phải trả lãi bao nhiêu? Và vị này rồi sẽ lấy tiền ở đâu để có thể trả cả gốc lẫn lãi cho ngân hàng? Nếu các cơ quan nhà nước vào cuộc một cách quyết liệt, đi đến tận cùng của vấn đề thì không khó trả lời những câu hỏi như thế.

Vẫn liên quan đến chuyện nguồn tiền xây "biệt phủ", trước đây từng có một quan chức bảo đấy là do tiền mình "chạy xe ôm" ngoài giờ làm từ thời còn trai trẻ. Một người khác thì bảo "tôi đã lao động đến thối cả móng tay".

Có thể đúng là những cái "biệt phủ" này được xây dựng nhờ những đồng tiền lao động đến "thối cả móng tay" hay nhờ việc "bán rượu", "chạy xe ôm" thật. Nhưng vấn đề là khi những lý do này được trưng lên thì dư luận không khỏi nghi ngờ, bàn tán. Vì sao họ nghi ngờ, bàn tán? Vì có thể họ đã bị phai lạt niềm tin mất rồi. Thế cho nên, hơn lúc nào hết, những dấu hỏi về những "biệt phủ" nguy nga tráng lệ mọc lên ở những tỉnh nghèo của đất nước ta cần phải được những cơ quan có trách nhiệm điều tra, trả lời chính xác.

Để hoặc là minh oan cho những người đã bị nghi oan, hoặc là để lấy lại niềm tin của của người dân đối với một bộ phận những "công bộc" mà ngày ngày vẫn một bước lên xe, một bước về "biệt phủ".

Phan Đăng

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.