Đó là đồng vốn đầu tư công đã được quản lý ra sao, trách nhiệm thuộc về ai và làm thế nào để những bất cập, sai phạm tương tự không lặp lại?
Những bất cập phía sau một dự án du lịch
Dự án Phát triển cơ sở hạ tầng du lịch hỗ trợ cho tăng trưởng toàn diện khu vực tiểu vùng Mê Kông mở rộng, giai đoạn 2 - tiểu dự án tỉnh Quảng Trị có tổng mức đầu tư 258,111 tỉ đồng, do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch làm chủ đầu tư; hiện được giao Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng tỉnh Quảng Trị quản lý. Dự án triển khai tại các khu du lịch từ Cửa Việt đến Trung Giang, thuộc địa bàn huyện Gio Linh trước đây, nay là xã Cửa Việt và xã Bến Hải.
Dự án được khởi công tháng 7/2023 và hoàn thành thi công tháng 6/2024. Mục tiêu không chỉ là xây dựng cơ sở vật chất phục vụ du lịch, mà còn phát triển các sản phẩm du lịch đa dạng, thúc đẩy du lịch cộng đồng, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương.
Tuy nhiên, kết quả thanh tra của Thanh tra tỉnh Quảng Trị mới đây cho thấy, quá trình thực hiện dự án tồn tại nhiều vi phạm, thiếu sót ở các khâu, từ chuẩn bị đầu tư đến thiết kế, thi công, giám sát, nghiệm thu và thanh quyết toán.
Đáng chú ý, những bất cập, sai phạm không chỉ xuất hiện ở một công đoạn riêng lẻ. Theo kết luận thanh tra, chủ đầu tư không tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà thầu tư vấn khảo sát, lập báo cáo nghiên cứu khả thi; không tổ chức thẩm định thiết kế cơ sở, phòng cháy, chữa cháy và bảo vệ môi trường theo quy định trước khi trình UBND tỉnh phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi. Việc tham mưu điều chỉnh báo cáo nghiên cứu khả thi cũng bị xác định không thuộc trường hợp được điều chỉnh dự án theo quy định và theo yêu cầu của Văn phòng Chính phủ.
Lãnh đạo Thanh tra tỉnh Quảng Trị cho biết, những thiếu sót, sai phạm ở giai đoạn chuẩn bị đầu tư đặc biệt đáng lưu ý bởi đây là khâu đặt nền móng cho chất lượng, tính phù hợp và hiệu quả của toàn bộ công trình. Khảo sát thiếu đầy đủ, thiết kế không phù hợp hoặc quy trình thẩm định không được thực hiện đúng có thể kéo theo những rủi ro ở các bước tiếp theo.
Những bất cập trong quản lý dự án còn thể hiện ở khâu nghiệm thu, thanh toán. Theo Thanh tra tỉnh Quảng Trị, việc nghiệm thu một số công tác, hạng mục thuộc dự án không phù hợp với thực tế thi công, hồ sơ thiết kế được duyệt và hình thức hợp đồng, dẫn đến thanh toán chưa đúng giá trị hơn 3,2 tỉ đồng. Bên cạnh đó, chủ đầu tư còn thanh toán vượt chi phí quản lý dự án hơn 155 triệu đồng...
Điểm nóng Trung Giang: Khi công trình đối mặt với sóng biển
Theo tìm hiểu của phóng viên Báo CAND, trong các nội dung được thanh tra chỉ ra, hạng mục kè chắn bê tông dọc bờ biển tuyến đường T7 thuộc công trình Bãi tắm cộng đồng Trung Giang, xã Bến Hải là một trong những điểm đáng chú ý.
Theo kết luận thanh tra, việc khảo sát, đánh giá điều kiện tự nhiên tại hạng mục này chưa đầy đủ; công năng công trình chưa được xác định đầy đủ; tiêu chuẩn và giải pháp thiết kế được lựa chọn chưa phù hợp. Đơn vị tư vấn thiết kế không xem xét, tiếp thu ý kiến của các cơ quan chuyên môn và nội dung báo cáo đánh giá tác động môi trường đã được UBND tỉnh phê duyệt. Công tác thẩm định thiết kế bản vẽ thi công cũng chưa đầy đủ, chưa kiểm tra kỹ để kịp thời chỉnh sửa.
Đáng chú ý, trong quá trình thi công, Ban Quản lý dự án, đơn vị tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát và đơn vị thi công không kịp thời đánh giá, đề xuất giải pháp xử lý nhằm bảo đảm kết cấu công trình trước tác động của sóng biển gây sạt lở, biến động địa hình. Công trình cũng được thi công trước khi hoàn tất thủ tục điều chỉnh thiết kế. Những bất cập này cho thấy các khâu từ khảo sát, thiết kế đến tổ chức thi công đều cần được xem xét, đánh giá nghiêm túc, nhất là đối với công trình nằm ngay khu vực chịu tác động trực tiếp của sóng biển.
“Đối với công trình ven biển, chất lượng không thể chỉ được đánh giá qua khối lượng xây dựng đã hoàn thành hay hồ sơ nghiệm thu đầy đủ, mà quan trọng hơn là khả năng chống chịu trước tác động của điều kiện tự nhiên, độ ổn định của kết cấu và sự phù hợp giữa giải pháp thiết kế với điều kiện địa hình thực tế. Đây là những yếu tố có ý nghĩa quyết định đến độ bền và tuổi thọ công trình”, một thành viên Đoàn thanh tra nhấn mạnh.
Tiếp tục đầu tư hơn 18 tỉ đồng, ai chịu trách nhiệm về những sai phạm cũ?
UBND tỉnh Quảng Trị vừa phê duyệt dự án thành phần 1 nhằm khắc phục sạt lở tại bãi tắm cộng đồng Trung Giang, với tổng mức đầu tư hơn 18,157 tỉ đồng. Theo phương án được phê duyệt, dự án tập trung khắc phục, gia cố tuyến đường dạo ven biển bị hư hỏng dài 311 m, trên diện tích khoảng 0,6 ha. Các hạng mục chính gồm tuyến đường dạo rộng 3 m, kết cấu bê tông xi măng, bề mặt lát đá granite; gia cố gờ chắn và mái taluy bằng bê tông cốt thép, kết hợp bố trí bậc cấp, mố phá sóng. Phần bảo vệ chân kè mái taluy sử dụng cọc cừ bê tông cốt thép dự ứng lực dài 5 m, liên kết bằng dầm khóa đỉnh nhằm tăng độ ổn định công trình.
UBND tỉnh Quảng Trị giao UBND xã Bến Hải làm chủ đầu tư, sử dụng nguồn ngân sách Trung ương dành cho nhiệm vụ khắc phục hậu quả, phòng, chống thiên tai và bảo đảm an ninh, quốc phòng.
Người dân địa phương cho rằng, việc khắc phục sạt lở là cần thiết để bảo đảm an toàn cho người dân, du khách và khôi phục hoạt động tại bãi tắm. Tuy nhiên, cùng với việc sửa chữa công trình, những sai phạm tại dự án trước đó được Thanh tra tỉnh chỉ ra cũng cần được xử lý triệt để, làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan.
Khắc phục hậu quả thiên tai là yêu cầu cần thiết, nhưng việc tiếp tục bố trí ngân sách sửa chữa công trình càng đòi hỏi phải làm rõ nguyên nhân hư hỏng, trách nhiệm của các đơn vị liên quan và kết quả xử lý những sai phạm đã được thanh tra chỉ ra. Hơn 18,1 tỉ đồng được đầu tư lần này cần mang lại hiệu quả thực chất, đồng thời không thể thay thế việc làm rõ trách nhiệm đối với những bất cập của dự án trước đó.
