Kè chống sạt lở hư hỏng
Những năm gần đây, do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, thời tiết và mưa lũ trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa có nhiều diễn biến phức tạp. Tại xã Kim Tân, mỗi khi mùa mưa đến, một số khu vực dân cư thường phải đối mặt với tình trạng ngập úng. Đáng lo ngại hơn, nhiều hộ dân sinh sống dọc theo tuyến đường tỉnh ĐT523 còn phải đối diện với nguy cơ đất đá từ các ngọn núi phía sau nhà sạt xuống.
Trước tình hình trên, UBND huyện Thạch Thành (cũ) đã xây dựng chủ trương, lập dự án “Xử lý khẩn cấp tình trạng sạt lở đất tại thị trấn Kim Tân và các xã Thành Yên, Thành Trực, huyện Thạch Thành”. Dự án có 7 vị trí xây dựng kè chống sạt lở, với tổng mức đầu tư hơn 52 tỷ đồng, do UBND huyện Thạch Thành làm chủ đầu tư. Công ty Cổ phần Xây lắp Hoàng Thạch (xã Vân Du, tỉnh Thanh Hoá) là đơn vị trúng thầu thi công.
Sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1/7/2025, dự án được giao về UBND xã Kim Tân quản lý. Trong tổng số 7 vị trí xây dựng, có 6 vị trí nằm trên địa bàn xã Kim Tân và 1 vị trí nằm trên địa bàn xã Thành Vinh.
Theo thiết kế, tùy theo đặc điểm, hình thái của từng điểm sạt lở, dự án đưa ra các phương án xử lý khác nhau. Với những điểm hình thành cung trượt dọc, phần đất thuộc cung sạt lở sẽ được đào xúc, vận chuyển ra khỏi vị trí sạt; đồng thời đào hạ độ cao, tạo mái taluy, xử lý ổn định mái taluy, gia cố và bố trí hệ thống thoát nước.
Đối với những điểm sạt có hình thái sụt, sạt đứng, phương án được thiết kế gồm đào xúc, vận chuyển đất thuộc cung sạt lở, hạ tải, cắt cơ tạo mái, gia cố và bố trí hệ thống thoát nước. Tại những vị trí sạt trên nền đá non, phần đất rời rạc sẽ được xử lý, vận chuyển khỏi khu vực sạt lở, sau đó cắt cơ, tạo mái, gia cố và xây dựng hệ thống thoát nước.
Tuy nhiên, tại một số vị trí của dự án, những hạng mục đang được thi công đã xuất hiện dấu hiệu hư hỏng, sạt lở. Điển hình là vị trí số 6, thuộc thôn Ngọc Nước, xã Thành Trực trước đây, nay là xã Kim Tân, phần mái taluy được thiết kế xử lý theo phương án cắt cơ, hạ tải toàn bộ cung trượt. Mái được đào với độ dốc taluy 1:1, giật cấp 6m, bố trí bậc thềm rộng 2m và tạo độ dốc để nước tập trung về hệ thống rãnh, dốc nước.
Theo ghi nhận, một số vị trí trên công trình đã có tình trạng gãy, nát phần bê tông tại các bậc thềm. Đất từ mái taluy sạt xuống nhiều vị trí, phủ lên bậc thềm, rãnh thoát nước. Trong khi đó, tại một số khu vực, vật liệu dư thừa chưa được thu dọn khiến dòng nước từ phía trên không thể chảy theo bậc thềm về hệ thống rãnh được thiết kế để dẫn nước xuống phía dưới. Nước mưa theo đó chảy tràn ra mái taluy, tiềm ẩn nguy cơ tiếp tục gây xói lở.
Quan sát tại công trình, phóng viên còn ghi nhận một số vị trí bê tông có dấu hiệu không bảo đảm yêu cầu về mỹ thuật và chất lượng bề mặt. Bê tông có chỗ bị rỗ, lộ sỏi; một số vị trí gia trát nham nhở... Những biểu hiện này cần được kiểm tra, đánh giá và khắc phục trong quá trình hoàn thiện công trình.
Người dân vẫn thấp thỏm khi mưa lớn
Không chỉ tại vị trí số 6, tình trạng sạt lở còn được ghi nhận tại vị trí số 3 của dự án. Qua quan sát, một số đoạn mái taluy đã xuất hiện đất sạt xuống các bậc thềm. Tại một số khu vực, vật liệu dư thừa chưa được thu dọn khiến nước từ phía trên không thể thoát theo hệ thống rãnh, phải chảy tràn xuống mái taluy phía dưới. Trong điều kiện mưa lớn kéo dài, dòng nước chảy không đúng theo hướng thiết kế có thể làm gia tăng nguy cơ xói mòn, sạt lở tại khu vực đang được xử lý.
Bà Nguyễn Thị Loan, 73 tuổi, có nhà ở dưới chân núi Ngọc Nước cho biết, công trình được khởi công từ cuối năm ngoái, do thời tiết mưa gió kéo dài nên việc thi công gặp nhiều khó khăn và đến nay mới hoàn thành được một số tháng. Thế nhưng một số hạng mục đã xuất hiện sạt lở, hư hỏng khiến người dân càng thêm lo lắng. “Mỗi khi mưa lớn, nước từ trên núi ào ào chảy xuống. Trước đây khi còn núi, nước chảy ít hơn, nay nước chảy mạnh nên chúng tôi càng lo sợ sạt lở và nước tràn vào nhà”, bà Loan nói.
Anh Đỗ Văn Tư, 52 tuổi, ở thôn Lâm Thành, xã Kim Tân, cho biết tình trạng sạt lở tại khu vực này mới xuất hiện trong đợt mưa vừa qua. Chứng kiến đất từ mái taluy trượt xuống, người dân sinh sống gần công trình không khỏi bất an.
Dự án được triển khai với mục tiêu xử lý khẩn cấp các điểm có nguy cơ sạt lở, qua đó bảo vệ nhà cửa, tài sản và tính mạng người dân. Bởi vậy, việc một số hạng mục xuất hiện hư hỏng, sạt lở khi công trình chưa được nghiệm thu khiến người dân đặt câu hỏi về khả năng chống chịu của công trình trước những đợt mưa lớn tiếp theo.
Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Đức Luận, Giám đốc Ban Quản lý dự án huyện Thạch Thành cũ, (nay ban đã sáp nhập về Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Thanh Hóa, trở thành một phòng chuyên môn) cho biết, dự án gặp một số vướng mắc trong quá trình thi công, trong đó có vấn đề về nguồn vốn, mặt bằng và thời tiết mưa gió, vì vậy, thời gian thi công dự án đã được gia hạn đến hết năm 2026.
Liên quan đến phản ánh nước từ trên núi chảy tràn xuống khu vực nhà dân, ông Luận cho biết dự án không thiết kế hệ thống rãnh thu nước thải riêng. Theo ông, trước đây nước mưa trên núi vẫn chảy xuống khu vực này nên hiện nay vẫn để nước chảy theo tự nhiên.
Theo đại diện UBND xã Kim Tân, do dự án hiện vẫn trong quá trình thi công, chưa nghiệm thu nên địa phương đã yêu cầu đơn vị thi công tranh thủ thời tiết nắng, khẩn trương khắc phục những vị trí hư hỏng. Toàn bộ vật liệu dư thừa trên công trình cũng phải được dọn trước khi nghiệm thu.
Một công trình được đầu tư hơn 52 tỷ đồng để xử lý các điểm sạt lở, bảo vệ người dân trước thiên tai đang được kỳ vọng sẽ tạo ra sự an tâm cho những hộ dân dưới chân núi. Tuy nhiên, khi công trình chưa hoàn thành, một số hạng mục đã xuất hiện sạt lở, hư hỏng, yêu cầu đặt ra lúc này là các đơn vị liên quan cần kiểm tra, xác định nguyên nhân và có biện pháp khắc phục triệt để.
