Nhiều điểm mới trong tuyển sinh đầu cấp tại TP Hồ Chí Minh

Linh hoạt trong tuyển sinh đầu cấp

Theo Sở GD&ĐT TP Hồ Chí Minh, năm học 2026 – 2027, toàn thành phố có 170.621 trẻ hoàn thành chương trình mầm non, đủ điều kiện vào lớp 1; 184.430 học sinh hoàn thành tiểu học để vào lớp 6; đặc biệt có tới 169.080 học sinh lớp 9 chuẩn bị bước vào kỳ thi tuyển sinh lớp 10. Đây là con số tăng đột biến, tạo áp lực lớn lên hệ thống giáo dục phổ thông.

Một trong những điểm mới đáng chú ý là TP Hồ Chí Minh không còn cứng nhắc theo địa giới hành chính trong tuyển sinh đầu cấp. Thay vào đó, việc phân bổ học sinh được thực hiện linh hoạt theo “nơi ở hiện tại” trên ứng dụng VNeID, nhằm đảm bảo học sinh được học gần nơi cư trú thực tế, đồng thời cân đối sĩ số giữa các trường.

Theo Sở GD&ĐT, việc này giúp khắc phục tình trạng “cục bộ địa phương”, tránh tình trạng nơi quá tải, nơi thiếu học sinh. Đồng thời, chính quyền cơ sở sẽ phối hợp chặt chẽ để điều tiết học sinh giữa các khu vực giáp ranh.

Ở bậc tiểu học, phương thức tuyển sinh lớp 1 thực hiện theo hình thức xét tuyển. Ban chỉ đạo tuyển sinh đầu cấp địa phương phối hợp với Sở GD&ĐT trong việc xây dựng các khu vực tuyển sinh linh hoạt (không theo ranh giới hành chính), đảm bảo điều tiết học sinh từ các phường, xã lân cận nhằm tuân thủ các yêu cầu, nguyên tắc trong kế hoạch tuyển sinh của thành phố. Không giải quyết các trường hợp học sinh học sớm tuổi và học sinh không có thông tin trên hệ thống cơ sở dữ liệu ngành giáo dục thành phố.

Đối với lớp 6, phương thức tuyển sinh chủ yếu là xét tuyển dựa trên kết hợp hai tiêu chí gồm kết quả rèn luyện, kết quả học tập (một hoặc nhiều năm học ở cấp tiểu học) và kết quả khảo sát đánh giá năng lực. Đồng thời, xét tuyển dựa trên đối tượng đăng ký tuyển sinh vào các lớp tăng cường, năng khiếu, tiếng Anh tích hợp.

Đối với kỳ thi vào lớp 10, dù có nhiều đổi mới nhưng vẫn là tâm điểm chú ý của xã hội. Năm nay, tổng chỉ tiêu vào lớp 10 công lập là 118.550 học sinh, trong khi số học sinh tốt nghiệp THCS lên tới 169.080 em. Điều này đồng nghĩa với việc hơn 50.000 học sinh phải lựa chọn hướng đi khác như trường tư thục, trung tâm giáo dục thường xuyên hoặc học nghề...

Kỳ thi dự kiến diễn ra trong hai ngày 1 và 2/6/2026, với ba môn thi bắt buộc: Toán, Ngữ văn và Ngoại ngữ. Học sinh được đăng ký 3 nguyện vọng vào các trường THPT công lập, theo thứ tự ưu tiên và phải nhập học đúng nguyện vọng trúng tuyển.

Đáng chú ý, toàn bộ quá trình đăng ký thi được thực hiện trực tuyến. Đây là bước tiến trong chuyển đổi số, giúp giảm thủ tục hành chính, tăng tính minh bạch trong tuyển sinh.

Tuy nhiên, áp lực cạnh tranh vẫn rất lớn, tỉ lệ chọi ở nhiều trường có sự biến động mạnh, đặc biệt ở các trường “top đầu”. Nhiều phụ huynh cho biết kỳ thi vào lớp 10 hiện nay căng thẳng còn hơn cả kỳ thi đại học.

Đối với kỳ thi tốt nghiệp THPT, Sở GD&ĐT đã chỉ đạo các trường THPT hoàn thành chương trình giáo dục phổ thông hiện hành đối với lớp 12 đúng theo kế hoạch giáo dục. Tạo điều kiện về phòng học, phòng ôn tập, thư viện và phân công giáo viên hỗ trợ các học sinh gặp khó khăn trong quá trình ôn tập từ khi kết thúc năm học đến khi thi tốt nghiệp THPT.

Không nên đẩy áp lực quá lớn lên kỳ thi vào lớp 10

Sở GD&ĐT khuyến nghị học sinh cần xây dựng kế hoạch ôn tập khoa học, tránh học dồn dập trong giai đoạn cuối. Việc kết hợp học tập với nghỉ ngơi, rèn luyện thể chất, có chế độ dinh dưỡng phù hợp là yếu tố quan trọng để đảm bảo sức khỏe bước vào kỳ thi.

Khi đăng ký nguyện vọng, học sinh và phụ huynh cần lưu ý ba yếu tố then chốt: năng lực học tập, khoảng cách địa lý và định hướng phát triển cá nhân. Việc chọn trường phù hợp với năng lực được xem là yếu tố quyết định, tránh tình trạng “chạy theo trường top” dẫn đến áp lực không cần thiết.

Ngoài ra, hệ thống đăng ký sẽ cảnh báo nếu học sinh chọn trường cách nơi ở quá xa (trên 10 km), nhằm giúp phụ huynh cân nhắc yếu tố đi lại và sinh hoạt.

Đối với học sinh có nguyện vọng vào trường chuyên, yêu cầu đầu vào khá cao: Học lực từ khá trở lên ở các lớp dưới và đạt loại tốt ở lớp 9, đồng thời phải tham gia kỳ thi riêng do trường tổ chức.

Ông Hồ Tấn Minh, Chánh Văn phòng Sở GD&ĐT TP Hồ Chí Minh cho biết, Sở phối hợp chặt chẽ với UBND các phường, xã, đặc khu để định hình lại bản đồ giáp ranh của TP Hồ Chí Minh sau sáp nhập. Trên cơ sở số lượng trường học và số lượng học sinh tại từng địa phương để phân bổ chỗ học cho học sinh, đảm bảo cân bằng giữa hai yếu tố: Bố trí học sinh học gần nơi ở thực tế, phù hợp với điều kiện đi lại; đảm bảo các trường tuyển sinh đủ số lượng học sinh tối thiểu theo chỉ tiêu kế hoạch đã đăng ký, thực hiện tốt công tác tổ chức và quản lý hoạt động giáo dục.

Thực tế cho thấy, một trong những nguyên nhân khiến kỳ thi lớp 10 trở nên căng thẳng là tâm lý của phụ huynh. Nhiều người đặt kỳ vọng quá cao, vô tình tạo áp lực tâm lý cho con em mình.

Kỳ thi đầu cấp và thi lớp 10 tại TP Hồ Chí Minh năm 2026 không chỉ là câu chuyện tuyển sinh, mà còn phản ánh những vấn đề lớn của hệ thống giáo dục đô thị: áp lực dân số, phân bổ nguồn lực, tâm lý xã hội.

Những điều chỉnh về chính sách, từ tuyển sinh linh hoạt, ứng dụng công nghệ đến tăng chỉ tiêu, đều cho thấy nỗ lực của ngành giáo dục trong việc thích ứng với thực tiễn.

Tuy nhiên, để kỳ thi thực sự trở nên nhẹ nhàng hơn, cần sự đồng hành từ nhà trường, gia đình và xã hội. Khi mỗi học sinh được định hướng đúng năng lực, kỳ thi sẽ không còn là “cuộc đua căng thẳng”, mà trở thành bước chuyển tự nhiên trong hành trình học tập.