Người vợ bí mật của nguyên soái Josip Broz Tito

Nguyên soái Josip Broz Tito (1892-1980) là Tổng thư ký kiêm Chủ tịch Liên đoàn Những người cộng sản Nam Tư (từ năm 1939 đến năm 1980), ông tham gia và lãnh đạo cuộc kháng chiến của nhân dân Nam Tư trong Chiến tranh Thế giới lần thứ hai.

Sau đó, Tito trở thành Thủ tướng và Tổng thống (1945-1980) của Cộng hòa Liên bang xã hội chủ nghĩa Nam Tư cho đến khi mất. Nhiều người đã biết về sự chia rẽ giữa Liên Xô và Nam Tư và những âm mưu thủ tiêu “tên phát xít” Tito của Stalin. Nhưng, còn có một bí mật đóng vai trò nhất định ở đây. Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

Con người bí ẩn

Josip Broz Tito là một chính khách tầm cỡ. Ông cũng là nhà tiên tri, chiến lược gia và nhà hoạt động quốc gia được thế giới công nhận. Bằng tài năng phi thường và trong những hoàn cảnh lịch sử đặc biệt, ông đã làm nên một sự nghiệp lẫy lừng.

Người vợ bí mật của nguyên soái Josip Broz Tito -0
Nguyên soái Josip Broz Tito.

Trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, ông và các chiến sĩ du kích của mình đã giải phóng Nam Tư khỏi ách chiếm đóng của phát xít Đức. Đây là sứ mệnh mà ông đã hoàn thành một cách vẻ vang và hợp thức hóa sự cầm quyền lâu dài của mình. Nếu không có “người du kích vĩnh cửu”, nước Nam Tư có thể đã không tồn tại sau Chiến tranh Thế giới thứ hai. Trong suốt 35 năm cầm quyền, ông là nhà lãnh đạo không thể thay thế của Nam Tư. Nhưng, nước Nam Tư của Josip Broz Tito chỉ tồn tại lâu hơn người khai sinh ra nó gần 1 thập kỷ và làn sóng bạo lực xảy ra sau đó là điều mà châu Âu chưa từng thấy kể từ Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Josip Broz Tito là con người bí ẩn. Ngay cả ngày sinh của mình ông cũng ghi khác nhau vào những thời điểm khác nhau và viết tên mình theo những cách khác nhau: Khi thì Josef, khi thì Joser, khi thì Josif. Về nguồn gốc của bí danh "Tito" mà ông nhận được ở Moscow vào năm 1935 và trở thành họ thứ hai của ông, cũng có những giả thuyết khác nhau.

Mặt khác, tính cách của Tito rất mâu thuẫn. Sinh ra và lớn lên trong một gia đình bình dân, một du kích quân và anh hùng dân tộc, Tito thích sự xa xỉ, ông xây cung điện, sắm du thuyền, nuôi ngựa, hút xì gà đắt tiền, đeo chiếc nhẫn đính một viên kim cương lớn và mặc quân phục nguyên soái màu trắng thêu kim tuyến. Là một người không ngại đối đầu với Stalin, ông đã xây dựng "chủ nghĩa xã hội thị trường" trên đất nước mình, cho phép những người công nhân và tập thể lao động nhiều quyền hơn cả trong thời kỳ cuối của Liên bang Xôviết. Là người đứng đầu các nước "không liên kết", Tito vẫn là một nhà độc tài, thích được tôn sùng và thẳng tay đàn áp các đối thủ chính trị...

Đến Liên Xô với hộ chiếu giả

Một trong những bí mật của Josip Broz Tito đã được Marie-Janine Calic, giáo sư tại Đại học Munich, chuyên gia về lịch sử Đông Âu và Đông Nam Âu, tiết lộ trong cuốn sách "Tito. Người du kích vĩnh cửu". Bí mật này liên quan đến cuộc sống của Tito ở Moscow trong những năm “Đại thanh trừng” (1936-1938) và nguyên nhân bí mật, rất riêng tư của cuộc tranh cãi giữa ông và Stalin. Tất nhiên, đây không phải là nguyên nhân duy nhất và quan trọng nhất (đã có những bất đồng chính trị rất lớn và nỗ lực của Nam Tư nhằm thoát khỏi tầm ảnh hưởng của Moscow). Nhưng, xét về nhiều mặt, nguyên nhân này rất căn bản.

Người vợ bí mật của nguyên soái Josip Broz Tito -0
Cuốn hộ chiếu Canada giả Josip Broz Tito dùng để trở về Nam Tư từ Moscow, Cuối những năm 1930.

Josip Broz Tito đến Moscow theo đường vòng và với hộ chiếu giả sau khi bị bỏ tù (ông bị kết án 5 năm tù ở Nam Tư vì tham gia Đảng Cộng sản bị cấm và sở hữu súng) vào tháng 2 năm 1935. Ông đến Moscow, nói một cách nhẹ nhàng, không đúng lúc lắm. Ở hai thành phố Moscow và Leningrad đang diễn ra các vụ bắt bớ và các cuộc họp hành triền miên, tại đó người ta vạch mặt "những kẻ theo chủ nghĩa Trotsky", kể cả các đảng viên cộng sản nước ngoài. Tại Quốc tế Cộng sản, Tito mang bí danh "Friedrich Walter" và được bố trí ở trong căn phòng nhỏ số 275 của khách sạn "The Luxe" trên phố Gorky. Các cán bộ của Quốc tế Cộng sản và đại biểu của các đảng cộng sản nước ngoài đều sống ở đây, cách biệt với thế giới Xôviết bên ngoài.

Tòa nhà kiểu mẫu này do doanh nhân Filippov xây dựng năm 1911 và từ đó chưa được sửa chữa. Những người cộng sản Đức sống ở đây phàn nàn về điều kiện sinh hoạt tồi tệ của "The Luxe": Phòng ở chật chội, thiếu tiện nghi, nhà vệ sinh được bố trí ngoài hành lang, bếp chung, bẩn thỉu, nhiều chuột, mỗi tuần chỉ được tắm một lần... Nhưng, đối với Tito, người sinh ra và lớn lên ở Nam Tư trong những điều kiện khác, cuộc sống ở khách sạn là một sự xa hoa: Ở "The Luxe" có hệ thống sưởi ấm trung tâm, điện thoại, nước nóng, tầng nào cũng có bếp ga, nhà ăn, tiệm bánh, thậm chí cả hiệu cắt tóc...

Huấn luyện đặc biệt ở Moscow

Josip Broz Tito đã làm gì ở Moscow? Điều này cũng không hoàn toàn rõ ràng. Trong vòng mấy tháng trời, dường như ông biến mất. Rất có thể, ông tham gia khóa huấn luyện đặc biệt tại các lớp học bí mật của Quốc tế Cộng sản, nơi người ta đào tạo các tình báo viên và quân nhân. Điều này chắc chắn rất bổ ích đối với Josip Broz Tito trong cuộc chiến tranh du kích chống phát xít Đức tại các vùng rừng núi của Nam Tư trong Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Người vợ bí mật của nguyên soái Josip Broz Tito -0
Ngôi nhà thời thơ ấu của Josip Broz Tito.

Josip Broz Tito nhiều lần gặp gỡ với các cán bộ của Quốc tế Cộng sản, thảo luận với họ về tình hình Nam Tư và  Đảng Cộng sản Nam Tư, viết bản “nhận xét” về các đồng chí của mình... Tất cả những người cộng sản đều có nghĩa vụ thực hiện điều này. Nhưng, các "nhận xét" do Tito cung cấp và được lưu giữ tại phòng nhân sự của Ban Chấp hành Quốc tế Cộng sản không phải là những bản tố giác chính trị (như Marie-Janine Calic nhấn mạnh trong cuốn sách của bà và có bằng chứng đáng tin cậy). Nếu ông nêu ra những mặt tiêu cực nào đó của các cán bộ lãnh đạo đảng thì chỉ thuần túy mang tính chất cá tính, ví dụ: Người này can thiệp quá sâu vào công việc nội bộ và chỉ lo vun vén lợi ích cá nhân, người kia phản bội vợ, v.v...

Chuyện tình ở khách sạn "The Luxe"

Về đời tư, bản thân Josip Broz Tito không phải là người hoàn toàn trong sáng. Ở Moscow, ông ly hôn vợ mình là Pelageya Belousova, người mà ông không gặp kể từ năm 1929, khi bà cùng con trai Zharko di cư sang Liên Xô. Tito rất giận vợ vì bà ta hoàn toàn bỏ rơi con trai của họ khi ông đang ngồi tù ở Nam Tư. Zharko là một thiếu niên hư và chẳng bao lâu bị đưa vào trại cải tạo, nhưng bà Pelageya thậm chí không biết trại nào. Sang Moscow, Tito nhanh chóng tìm được con trai và đưa về sống với mình, nhưng ông không làm sao quản lý được cậu bé: Zharko giao du với một nhóm côn đồ, trộm cướp...

Người vợ bí mật của nguyên soái Josip Broz Tito -0
Lucie Bauer.

Còn một lý do khác dẫn tới vụ ly hôn của họ. Ở khách sạn “The Luxe”, Tito gặp cô gái trẻ người Đức Lucie Bauer (tên thật là Johanna Elsa König). Cô sinh ra và lớn lên ở thành phố Chemnitz của Đức, trong một gia đình công nhân, là đoàn viên Thanh niên cộng sản Đức. Năm 19 tuổi, Lucie sinh con gái. Một năm sau, Đảng Cộng sản cử cô đến Moscow tham gia các khóa đào tạo những người hoạt động bí mật. Con gái cô ở lại với ông bà bên Đức.

Ngay sau đó, Lucie rơi vào danh sách những người bị Gestapo truy nã, vì vậy cô không thể trở về quê hương. Trở thành chính trị gia lưu vong, cô tốt nghiệp khóa đào tạo nhân viên đồ họa và làm việc tại nhà máy vô tuyến điện ở Moscow. Vì nói tiếng Nga kém, cô giao tiếp với "đồng chí Walter" bằng tiếng Đức (Tito biết tiếng Đức và một vài ngôn ngữ khác). Lucie chuyển đến sống với Tito và con trai ông ở phòng 275. Thật bất ngờ, cậu bé tỏ ra quý mến mẹ kế và nghe lời cô.

Số phận bi thảm của Lucie Bauer

Nhưng, mối tình của nhà cách mạng Josip Broz Tito 44 tuổi và cô gái trẻ Lucie Bauer 22 tuổi không kéo dài được bao lâu. Ngày 13/10/1936, họ chính thức kết hôn và 3 ngày sau, theo chỉ thị của Georgy Dimitrov (Tổng Bí thư Ban Chấp hành Đệ tam Quốc tế từ năm 1935 đến năm 1943), Tito về nước để lập lại trật tự trong Đảng Cộng sản Nam Tư đang bị chia rẽ bởi các cuộc tranh giành quyền lực. Dimitrov hứa với Tito rằng Lucie và Zharko sẽ trở về Nam Tư ngay khi cuộc sống của ông được thu xếp ổn định. Nhưng, điều này đã không bao giờ xảy ra.

Mãi đến tháng 3/1937, Lucie mới nhận được bức thư đầu tiên của chồng mình. Bức thư bắt đầu bằng dòng chữ: "Em thương yêu của anh!". Tito viết rằng ông đang tìm mọi cách để đưa cô và Zharko trở về Nam Tư càng sớm càng tốt. Và, đó là sự thật. Tito đã nhiều lần viết thư cho Dimitrov cầu xin ông giải quyết nhưng ông ta chỉ trả lời chung chung.

Lucie Bauer bị Bộ Dân ủy nội vụ Liên Xô bắt cùng hơn 4.000 người Đức lưu vong khác bị buộc tội oan là gián điệp, phá hoại ngầm và đặc vụ của Gestapo. Cô bị buộc tội theo Điều 58 khét tiếng và mặc dù Lucie không thừa nhận mình là gián điệp nhưng cô vẫn bị kết án tử hình. Ngày 29/12/1937, Lucy bị bắn ở Butovo, Moscow.

Một thời gian dài, Tito cố gắng tìm hiểu số phận của Lucie nhưng những người mà ông có thể hỏi thăm đều lần lượt biến mất. Thật khó nói ông nhận được tin về cái chết của Lucie từ bao giờ. Ông không nói với ai rằng cô là vợ ông. Nhưng, năm 1948, khi diễn ra xung đột giữa Tito và Stalin, nhiều người nhìn thấy sức chịu đựng đáng kinh ngạc, sự kiên trì và lòng dũng cảm của Tito (rõ ràng là Stalin tìm mọi cách để thủ tiêu ông) không những khát vọng bảo vệ nền độc lập của Nam Tư mà còn những nguyên nhân riêng tư nào đấy. Rất có thể, một trong những nguyên nhân đó là số phận bi thảm của người vợ trẻ của ông?

Trần Đình (Theo DW.com)

Các tin khác

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Vào mùa thu 1988, một máy bay do thám Mỹ phát hiện một hiện tượng độc lạ: “Vòm Sáng” sau khi tên lửa đạn đạo tầm trung SS-20 Saber của Liên Xô (cũ) được phóng đi. Quá trình trên tạo ra cực quang gây tranh cãi trong suốt thập kỷ, thậm chí còn bị nhầm là UFO.

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Theo các quan chức đương nhiệm và cựu quan chức Mỹ, Nhà Trắng đã phê duyệt một đề xuất ngân sách mật trị giá 9 tỷ USD để mua các chip máy tính tiên tiến. Đây là những linh kiện cần thiết để các cơ quan tình báo Mỹ có thể khai thác tối đa tiềm năng của các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) mới nhất.

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Suốt gần hai năm, lực lượng điều tra Tây Ban Nha lần theo những dấu vết mong manh từ các hiện trường, rà soát hơn 3.000 hồ sơ và chờ kết quả đối chiếu ADN quốc tế để xác định danh tính kẻ gây ra chuỗi án mạng ở Alicante.

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Mùa hè năm 1950, tại vĩ tuyến 38, đường phân giới giữa hai miền Triều Tiên được thiết lập sau Thế chiến II bất ngờ bùng phát cuộc khủng hoảng chiến lược. Những rạn nứt của trật tự hậu chiến tại Đông Bắc Á hiện rõ, buộc nước Mỹ phải đối diện với thách thức quyền lực của thời Chiến tranh lạnh.

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Ngày 19/6, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã ký quyết định tước Huân chương Đại bàng Trắng trao tặng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky năm 2023. Đáp lại, ông Zelensky cùng nhiều cựu tổng thống và thành viên chính phủ Ukraine đã gửi trả các huân chương do Ba Lan trao tặng. Xin trân trọng giới thiệu bài trả lời phỏng vấn của Giáo sư Lukasz Tomasz Sroka, chuyên gia về lịch sử Trung và Đông Âu, trên tờ DW, về nguyên nhân căng thẳng giữa Ba Lan - Ukraine.

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Không còn bó hẹp trong hệ thống hồ sơ chính thức, thông tin mật ngày nay có thể hiện diện ngay trong những ghi chép cá nhân tưởng như riêng tư. Vụ việc gần đây cho thấy, khi các “nhật ký công vụ” chứa nội dung nhạy cảm, việc lưu giữ, chia sẻ hoặc bảo quản không đúng quy định đều có thể trở thành nguồn phát sinh rủi ro rò rỉ thông tin.

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

Cuối thập niên 1950, khi Fidel Castro lên nắm quyền ở Cuba, Liên Xô vẫn thận trọng trong việc đánh giá chế độ mới vì hiểu biết còn hạn chế về ban lãnh đạo Cuba và lo ngại ảnh hưởng đến quan hệ với Mỹ. Tuy nhiên, sau Khủng hoảng Caribe đưa thế giới đến bờ vực chiến tranh hạt nhân, Liên Xô nhận ra những hạn chế trong hoạt động tình báo đối với Mỹ. Từ đó, GRU chuyển hướng tăng cường triển khai các lực lượng và phương tiện tình báo vô tuyến điện tử ở Cuba.

Thất bại của những “khung trời hẹp”

Thất bại của những “khung trời hẹp”

9 năm tiêu tốn khoảng 4 tỷ euro mà không một nguyên mẫu nào được chế tạo. Đó là tổng kết của chương trình máy bay chiến đấu thế hệ mới FCAS - dự án quốc phòng tham vọng nhất trong lịch sử châu Âu - khi Pháp và Đức chính thức tuyên bố khai tử nó ngày 8/6/2026. Vì sao siêu dự án này đổ vỡ?

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Bản án đối với Ahmad Abouammo được điều chỉnh một phần về mặt pháp lý. Tuy nhiên, các cáo buộc cốt lõi liên quan đến việc thu thập và chuyển giao dữ liệu người dùng vẫn tiếp tục được duy trì.

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Năm 1946, một nhóm học sinh Liên Xô đã tặng Đại sứ Mỹ tại Liên Xô William Harriman bức phù điêu quốc huy Hoa Kỳ bằng gỗ, biểu tượng của tình hữu nghị giữa hai nước trong Thế chiến II. Được treo trong phòng làm việc của Đại sứ tại Moscow suốt 7 năm, món quà tưởng như vô hại này sau đó được phát hiện là “con ngựa thành Troy”, bên trong chứa một thiết bị nghe lén tinh vi do Liên Xô chế tạo.