Nghệ thuật truyền thống là vốn quý của văn hóa dân tộc

Kịch hát dân tộc như tuồng, chèo, cải lương, quan họ, hát bội, hát ví dặm, đờn ca tài tử... đều là tinh hoa của văn hóa truyền thống, được cha ông ta sáng tạo, bồi đắp và được truyền nối theo dòng chảy lịch sử của dân tộc, đã ghi những dấu ấn đậm nét trong đời sống tinh thần và thẩm mỹ của các thế hệ người Việt.

Tuy nhiên, sân khấu truyền thống đang phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức như tình trạng thiếu vắng khán giả, cùng với đó là tình trạng khó tuyển sinh cũng như tìm kiếm tài năng trẻ của kịch hát dân tộc gây ra tình trạng thiếu hụt đội ngũ kế cận.

Các cơ quan, các nhà quản lý văn hóa cũng như những văn nghệ sĩ và người hoạt động ở lĩnh vực sân khấu truyền thống đều nhận thức được việc bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật sân khấu truyền thống là một việc làm cấp thiết để "giữ hồn dân tộc", nhưng thực tế cho thấy, việc hoạt động thực tiễn bảo tồn và phát huy nghệ thuật sân khấu truyền thống còn lúng túng, dường như vẫn chưa tìm được hướng đi nào mới, khả quan.

thumb_660_19fba4d7-1962-430d-90d8-27239e073ce1.jpg -0
Nghệ thuật truyền thống cần được chú trọng phát triển.

Thực tế trong mười năm trở lại đây, các nhà hát tuồng, chèo, cải lương từ Trung ương đến địa phương để có những đêm diễn đỏ đèn hầu như đều diễn miễn phí hoặc có bán vé thì cũng chỉ mang giá trị tượng trưng, nhưng số người đến xem cũng vô cùng thưa thớt. Khán giả không mấy mặn mà với nghệ thuật truyền thống nên các nghệ sĩ hầu hết không sống được bằng nghề. Đội ngũ kế cận tài năng, xinh đẹp, hát hay, múa giỏi dù có tâm huyết đến mấy, thì cũng không thể thờ ơ với cơm, áo, gạo, tiền, nên cũng không yên tâm gắn bó với nghề và đành ngậm ngùi chia tay với đam mê. Đây cũng chính là nguyên nhân khiến một vài loại hình nghệ thuật truyền thống có nguy cơ mai một, thất truyền. 

Để bảo tồn loại hình nghệ thuật quý báu này, các trường nghệ thuật và các nhà hát nhiều năm qua đã cung cấp thông tin rộng rãi về phương thức tuyển sinh, chế độ ưu đãi về học phí, cơ hội việc làm trong tương lai, rồi còn trực tiếp xuống các địa phương để tìm nguồn tuyển sinh nhưng số lượng thí sinh đăng ký ngày càng khan hiếm. Có em giọng hát tốt, thanh, sắc đều được, nhưng gia đình dứt khoát không đồng ý, bởi họ lo sợ con em mình theo nghệ thuật truyền thống vừa vất vả lại vừa “nghèo". Không những thế, với một số ít ỏi sau 4 đến 5 năm đam mê khổ luyện, khi ra trường cũng chỉ có khoảng 40-50% là xin được vào các nhà hát, các đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp với cuộc sống bấp bênh. Thực trạng này tạo nên hồi chuông báo động về nguy cơ mai một, tiến tới "xóa sổ" nghệ thuật sân khấu truyền thống nếu không gấp rút đào tạo nguồn nhân lực kế cận.

Một trong những nguyên nhân khiến người trẻ không muốn theo đuổi nghệ thuật truyền thống là do lĩnh vực này không có bề nổi, khó nổi tiếng so với diễn viên hài, diễn viên điện ảnh, ca sĩ, vũ công, người mẫu. Hơn nữa, nghệ thuật truyền thống có độ khó cao, thường là nghệ thuật tổng hợp, đòi hỏi người học phải có độ am hiểu tương đối về văn hóa, lịch sử, xã hội, sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa hát, diễn xuất, hình thể, vũ đạo... Với đặc thù như vậy, cộng với tâm lý thích nổi tiếng nhanh cũng như “đầu ra” khó khăn khiến cho nghệ thuật truyền thống ít thu hút lớp trẻ.

Nhằm khắc phục tình trạng này, những năm gần đây, nhiều đơn vị nghệ thuật đã tìm cách đưa hoạt động, lực lượng của mình đến gần công chúng hơn, ví như biểu diễn các trích đoạn tuồng, chèo truyền thống nổi tiếng phục vụ du khách ở các điểm lễ hội, du lịch, sự kiện văn hóa đại chúng... thực tế thì chúng ta vẫn chưa có nhiều cách để đưa nghệ thuật truyền thống đến với công chúng, đặc biệt là giới trẻ một cách hữu hiệu.

Trước sự bùng nổ của các phương tiện truyền thông, nghe nhìn hiện đại và sự cạnh tranh khốc liệt của các loại hình giải trí, nghệ thuật hiện đại, để sân khấu truyền thống và các bộ môn kịch hát dân tộc được bảo tồn và phát triển thì không thể chỉ là bản sao của quá khứ mà rất cần làm mới trong tư duy sáng tác và biểu diễn. Bên cạnh đó, không thể thiếu những chính sách và sự bảo trợ, ưu đãi đặc biệt, có cơ chế, chiến lược bài bản cũng như sự quan tâm, khuyến khích đầu tư của Nhà nước, các cấp quản lý, chính quyền địa phương để cá nhân lập các nhóm, các đoàn nghệ thuật tìm kiếm cơ hội biểu diễn trong những sân khấu nhỏ, các sự kiện văn hóa kết hợp với du lịch, điện ảnh, các nền tảng số để quảng bá đến công chúng trong và ngoài nước dễ dàng tiếp cận, từ đó tạo ra kinh tế, tạo ra thu nhập để giúp các nghệ sĩ yên tâm gắn bó với nghề, nỗ lực vươn lên để nghệ thuật truyền thống thực sự là những "viên ngọc quý" luôn tỏa sáng, là niềm tự hào của dân tộc.

Cù Tất Dũng

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.