Nghệ sĩ Việt và những "lỗ hổng kiến thức" khi xuất hiện trên sóng truyền hình

Thời gian gần đây, ngày càng nhiều nghệ sĩ Việt tham gia các gameshow kiến thức trên sóng truyền hình. Sự hoạt ngôn, dí dỏm của các nghệ sĩ đã khiến các chương trình thu hút lượng lớn khán giả xem truyền hình. Tuy nhiên, một thực tế không thể phủ nhận là không ít sao Việt để lộ điểm yếu khi "bó tay" trước hàng loạt câu hỏi cực kỳ đơn giản khiến khán giả phải đặt câu hỏi về trình độ thực của họ...

Bộ môn nghệ thuật thứ bảy là cải lương?

Một trong những chương trình ăn khách lên sóng thời điểm này là "Nhanh như chớp" (phát sóng trên HTV7, Đài Truyền hình TP. Hồ Chí Minh vào tối thứ 7 hàng tuần). Những câu hỏi trong "Nhanh như chớp" không quá khó, có câu theo kiểu "gài bẫy" người chơi, mục đích chính là mang lại tiếng cười giải trí cho khán giả. Nhiều nghệ sĩ Việt được mời tham gia chương trình này và cũng từ đây, xuất hiện rất nhiều tình huống "dở khóc dở cười".

Diễn viên Song Luân là một trong những khách mời xuất hiện trong tập 4 của chương trình lên sóng trung tuần tháng 4/2019 vừa qua. Sau 3 câu trả lời sai, MC Trường Giang đọc câu hỏi tiếp theo: "Bộ môn nghệ thuật thứ bảy là tên gọi của loại hình nghệ thuật nào?". Thật bất ngờ khi Song Luân - người được biết đến là một diễn viên đầy triển vọng của điện ảnh Việt trả lời: "Câu này em biết nhưng em quên rồi anh ơi". Sau đó, chàng diễn viên trẻ nêu đáp án là "cải lương".

Câu trả lời của Song Luân khiến Trường Giang thốt lên: "vậy mà đi đóng phim làm cái gì không biết" và đưa ra câu trả lời đúng là "Điện ảnh". Trường Giang cũng đùa vui rằng, đừng nói gọi là môn nghệ thuật thứ 7 vì phim thường chiếu vào thứ 7. Song Luân tiếp tục mất điểm ở câu hỏi tiếp theo cũng về lĩnh vực điện ảnh. Sẽ không có gì để nói nếu Song Luân không là người đang hoạt động trong "môn nghệ thuật thứ 7".

Nhiều nghệ sĩ Việt bó tay trước những câu hỏi đơn giản trong các gameshow kiến thức. Trong ảnh: Siêu mẫu Mâu Thủy và diễn viên Trương Thế Vinh tham gia chương trình "7 nụ cười xuân".
Nhiều nghệ sĩ Việt bó tay trước những câu hỏi đơn giản trong các gameshow kiến thức. Trong ảnh: Siêu mẫu Mâu Thủy và diễn viên Trương Thế Vinh tham gia chương trình "7 nụ cười xuân".

Xuất hiện trong chương trình "Nhanh như chớp" lên sóng cuối tháng 9/2018, danh hài Mạc Văn Khoa cũng khiến khán giả "mắt tròn mắt dẹt" khi đưa ra đáp án về một câu hỏi liên quan đến lịch sử. Với câu đố "mẹo" mà chương trình đưa ra là: "Vì sao Mỵ Nương lại chọn Thạch Sanh làm chồng?". Vừa nghe xong câu hỏi, nam diễn viên hài đã trả lời rằng, "Mỵ Nương đâu có yêu Thạch Sanh, đâu có liên quan đến Thạch Sanh. Thạch Sanh chỉ liên quan đến Lý Thông thôi".

Khi MC Trường Giang hỏi thêm: "Vậy Mỵ Nương lấy ai?". Mạc Văn Khoa tự tin trả lời: "Mỵ Nương lấy Trọng Thủy". Câu trả lời khiến MC Trường Giang gục xuống sàn vì quá "sốc", theo truyền thuyết, Mỵ Nương lấy Sơn Tinh.

Diễn viên Lê Giang cũng gây "ấn tượng" với khán giả khi liên tiếp trả lời sai những câu hỏi về văn học trong chương trình "Nhanh như chớp" lên sóng đầu tháng 1/2019. Khi MC Hariwon đặt câu hỏi "Bối cảnh diễn ra câu chuyện Chí Phèo của nhà văn Nam Cao là ở làng nào?", Lê Giang trả lời ngắn gọn: "ở Làng Mèo".

Câu hỏi tiếp theo mà chương trình đưa ra là "cháo lòng, cháo bò, cháo cá, cháo gà, đâu là loại cháo mà Thị Nở đã nấu cho Chí Phèo ăn?", Lê Giang trả lời là "cháo lòng". Tác phẩm Chí Phèo và nhà văn Nam Cao đã quá quen thuộc với bao thế hệ người dân Việt Nam. Một người hoạt động nghệ thuật lâu năm như Lê Giang mà không thể trả lời những câu hỏi giản đơn xoay quanh tác phẩm Chí Phèo của nhà văn Nam Cao thì thật là đáng trách không thể chấp nhận.

Cũng trong chương trình "Nhanh như chớp", Lê Giang phải bó tay trước câu hỏi "Tam tòng, tứ đức, vậy tứ đức là gì?", hotgirl An Vy trả lời Bà Huyện Thanh Quan là người được mệnh danh là "Bà Chúa thơ Nôm" của Việt Nam (trong khi câu trả lời đúng phải là Hồ Xuân Hương). Tương tự như vậy, hotgirl này cũng lắc đầu không trả lời được câu hỏi "Ông hoàng thơ tình trong văn học Việt Nam là ai?".

Trong một tập phát sóng của chương trình "7 Nụ cười xuân" (phát sóng trên HTV7), phần chơi của siêu mẫu, Á hậu Hoàn vũ Việt Nam Mâu Thủy và diễn viên Trương Thế Vinh cũng khiến khán giả bật cười khi điền cụm từ "xa xăm" (đáp án đúng là "lá liễu") vào câu thơ: "Những người đôi mắt lá răm/ Đôi mày (….) đáng trăm quan tiền"…

Hiện nay, ngoài "Nhanh như chớp", "7 Nụ cười xuân", khán giả còn được chứng kiến nhiều câu trả lời ngô nghê của nghệ sĩ Việt trong các gameshow khác như "Úm ba la ra chữ gì", "Bộ ba siêu đẳng", "Một trăm triệu một phút", "Đừng để tiền rơi"…

Cần giữ gìn hình ảnh nghệ sĩ

Nghệ sĩ và gameshow có mối quan hệ "cộng sinh" với nhau. Một thời, đời tư nghệ sĩ trở thành miếng mồi ngon để truyền thông "làm màu". Tuy nhiên, thời gian gần đây, sự khai thác quá sâu đời tư nghệ sĩ đã khiến khán giả ngán ngẩm, thậm chí là đã từng dấy lên làn sóng đòi tẩy chay những chương trình này. Các gameshow kiến thức ra đời như "thế hệ tiếp theo" của truyền hình thực tế và tất nhiên, thiếu vắng sự góp mặt của các nghệ sĩ, những chương trình này khó thu hút khán giả.

Sự ngô nghê của các nghệ sĩ trên sóng truyền hình làm nhiều người lắc đầu ngao ngán. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là, nghệ sĩ trả lời sai hoặc không thể trả lời những câu hỏi đơn giản trong chương trình là do "hổng" kiến thức thực sự hay chỉ đơn giản là "chiêu trò" mà nghệ sĩ cố tình diễn theo ý đồ của nhà sản xuất?

Nghệ sĩ Lê Giang trong chương trình "Nhanh như chớp" lên sóng hồi tháng 1/2019.
Nghệ sĩ Lê Giang trong chương trình "Nhanh như chớp" lên sóng hồi tháng 1/2019.

Từ lâu, nhiều người vẫn quan niệm rằng, nghệ sĩ là những người giàu cảm xúc, hình thức đẹp, biểu cảm tốt, hoạt ngôn nhưng không thực sự giỏi trong lĩnh vực tính toán liên quan đến các con số. Điều này có lý khi nghệ sĩ giỏi tư duy về mặt hình tượng, nghệ thuật thì có thể không giỏi trong tư duy về các con số. Tất nhiên, không thể phủ nhận rằng, hiện nay, nhiều nghệ sĩ có trình độ học vấn rất cao. Nói như vậy để thấy rằng, việc nghệ sĩ không thể trả lời những câu hỏi đơn giản trong lĩnh vực khoa học xã hội là "rất có vấn đề"

Một vấn đề nữa là khi trả lời sai hoặc không thể trả lời câu hỏi của chương trình, nghệ sĩ thường đưa ra những cách lý giải, thậm chí là tranh cãi tay đôi với MC với lý lẽ vô duyên nhằm mục đích gây cười. Phải chăng, đây là chủ đích của chương trình, giống như kịch bản "làm màu", một chiêu trò để gây sự chú ý của khán giả với chương trình?.

Như trên đã phân tích, nghệ sĩ và gameshow có mối quan hệ cộng sinh, đôi bên cùng có lợi. Chương trình cần sức hút, tạo hiệu ứng để tăng giá quảng cáo, mang lại lợi nhuận cho nhà sản xuất. Trong khi đó, gameshow là mảnh đất "màu mỡ" của các nghệ sĩ. Theo nhiều nguồn tin, mỗi show ghi hình, tùy theo sức hút của tên tuổi, nghệ sĩ có thể được trả cát sê từ vài chục đến hàng trăm triệu đồng. Điều này lý giải vì sao các nghệ sĩ rất tích cực tham gia các gameshow ở mọi lĩnh vực. Những tên tuổi nào đang hot thì tần suất phủ sóng gameshow càng lớn.

Vì lợi nhuận, các nhà sản xuất sẽ tìm mọi cách để chương trình thu hút khán giả. Và cũng có thể, vì lợi nhuận, nghệ sĩ sẵn sàng "bắt tay" với nhà sản xuất để tạo thêm hiệu ứng cho chương trình. Chiều theo ý đồ của nhà sản xuất, cố tình tạo ra tiếng cười giải trí bằng những trò lố, sự ngu ngơ của mình, nghệ sĩ sẽ đánh mất hình ảnh trong mắt công chúng.

Sự ngu ngơ mang đến tiếng cười giải trí tưởng như vô hại nhưng đang làm méo mó, mang đến cái nhìn sai lệch về hình ảnh của nghệ sĩ trên sân khấu. Đồng thời, chính sự dễ dãi ấy cũng làm cho gu thưởng thức của khán giả ngày càng đi xuống.

Với mỗi nghệ sĩ, việc xây dựng và giữ gìn hình ảnh là điều hết sức quan trọng. Hình ảnh đó phải được xây dựng bằng tài năng, tâm huyết, sự lao động nghệ thuật nghiêm túc của mỗi nghệ sĩ. Nghệ sĩ cần tôn trọng bản thân, nghề nghiệp cũng như khán giả, tỉnh táo, chọn lọc những chương trình giải trí xứng tầm để tham gia. Tất nhiên, điều này không thể đặt ra với những nghệ sĩ xác định nghệ thuật là cuộc dạo chơi, tham gia gameshow để kiếm tiền và sẵn sàng nổi tiếng bằng mọi giá.

Phạm Mạnh Tường

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.