Nghệ sĩ và cuộc chiến với thực phẩm bẩn

Buổi giao lưu chia sẻ của đạo diễn Trung Dân và diễn viên Quang Thảo về nông nghiệp sạch dựa trên cảm hứng từ cuốn sách "Cuộc cách mạng một cọng rơm" - được ví như kinh thánh của nông nghiệp xanh - diễn ra tại đường sách Nguyễn Văn Bình, TP Hồ Chí Minh giữa tháng 5 vừa qua thu hút rất nhiều khán giả. 

"Cuộc cách mạng một cọng rơm" là cuốn sách của tác giả người Nhật Masanobu Fukuoka  (1913-2008)  viết về cách làm nông nghiệp "lạ đời": nông nghiệp vô canh. Từ một chuyên viên trong văn phòng viện nghiên cứu, chàng trai 25 tuổi Masanobu Fukuoka bỏ ngang để trở thành một nhà nông. 

Phương pháp nông nghiệp của ông là không có phương pháp nào cả. Nó là buông bỏ, là vô vi, là tiến tới không làm gì hết. Người nông dân chỉ gieo hạt và phó mặc hạt giống cho trời đất. Cây tự lớn, ra hoa kết quả mà không hề có sự can thiệp của con người, kể cả nhổ cỏ, bắt sâu, xới đất… Hãy để lúa mọc chung với cỏ dại, với muôn loài sâu bọ côn trùng và hàng nghìn sinh vật trong lòng đất. Chúng có quyền được sống chứ không thể chết bởi thuốc hóa học. Tự nhiên sẽ có những loài thiên địch khắc chế nó. 

(Từ trái sang): Đạo diễn Trung Dân, bà Ino Mayu, diễn viên Quang Thảo tại buổi giao lưu về thực phẩm sạch.
(Từ trái sang): Đạo diễn Trung Dân, bà Ino Mayu, diễn viên Quang Thảo tại buổi giao lưu về thực phẩm sạch.

Ông quan niệm: yếu tố nhân tạo dày đặc trong trồng trọt và chăn nuôi dần bức tử, làm méo lệch quy luật của thiên nhiên. Tham vọng không đáy của con người dần biến nông nghiệp thành một cỗ máy tàn phá thiên nhiên và chính con người. Những thực phẩm to, đẹp ra đời hàng loạt nhưng vô cùng độc hại vì hóa chất và biến đổi gen. Không nghi ngờ gì nữa, "Cuộc cách mạng một cọng rơm" là cuốn sách đề cao một nền nông nghiệp hài hòa với thiên nhiên, môi trường: trả tự nhiên về với tự nhiên. Có bao giờ người ta tự hỏi tại sao trong những khu rừng, cây cối và muôn loài vẫn phát triển xanh tốt mà không cần ai chăm sóc hay bơm thuốc? Tự nhiên có quy luật của nó để tự sinh sôi, khắc chế và duy trì sự sống vĩnh hằng trên trái đất này. Con người cũng là một sinh vật của tự nhiên, hãy học cách sống hài hòa với muôn loài nếu chúng ta không muốn tự hủy diệt. Chúng ta không thể tự cho mình đứng trên muôn loài, cho mình cái quyền bắt thiên nhiên phải phục vụ.

Quan niệm vô vi trong nông nghiệp của Masanobu Fukuoka không phải ai cũng đồng tình, nhất là khi bài toán kinh tế treo lơ lửng. Đạo diễn Trung Dân cho rằng không phải cứ trồng trọt theo kiểu hữu cơ hay tự nhiên và tẩy chay kiểu trồng trọt vô cơ thì rau mới an toàn. Thử ngẫm lại xem nếu dùng phân tươi, nước tiểu tưới trực tiếp vào rau rồi ngày mai nhổ đem bán thì nguy cơ người dùng bị mắc khuẩn tả và nhiều bệnh khác là chuyện đương nhiên. Bẩn vẫn hoàn bẩn. 

"Các loại hóa chất vẫn có quy định liều lượng, thời gian sử dụng chặt chẽ. Nếu người trồng phun thuốc hợp lý, chờ thuốc tan hết trong không khí hay bón phân hóa học đúng liều và đủ ngày đủ tháng mới thu hoạch thì thực phẩm vẫn an toàn như thường và không đến nỗi làm hại đất đai. Quan trọng là ý thức ngư ời nông dân và việc kiểm soát của cơ quan quản lý. Các sản phẩm đầu ra nên được kiểm nghiệm để biết được độ an toàn của nó" - đạo diễn Trung Dân nói.

Khi thực phẩm bẩn trở thành đại họa buộc cả xã hội vào cuộc, các nghệ sĩ không đứng ngoài lề.  Bức xúc trước vấn nạn này, đạo diễn Trung Dân tự mình trồng một vườn cây ăn trái ở Đồng Nai và rau quả ngay tại nhà ở TP Hồ Chí Minh. Ông hạn chế sử dụng hóa chất mà thả động vật thiên địch như chim, kiến vàng… để bắt sâu, rệp cho vườn trái cây của mình. Ông cũng tận dụng luôn thùng xốp đặt ngoài lan can, sân thượng để trồng rau. Diễn viên Quang Thảo là người ăn chay trường và có một nhà hàng phục vụ thực khách ăn chay nên nhu cầu dùng rau củ quả của anh rất cao. 

Để đối phó, Quang Thảo không lấy các mặt hàng rau củ ở chợ mà tự cung tự cấp. Anh cũng làm vườn, tự trồng các loại rau. Hai nghệ sĩ đều học hỏi cách làm nông nghiệp sạch như bà Ino Mayu (người Nhật) hướng dẫn nông dân Bến Tre dựa trên tinh thần chữa lành đất đai của cha đẻ "Cuộc cách mạng một cọng rơm". Họ dùng thảo mộc như gừng, tỏi, ớt xay nhuyễn ngâm rượu trắng để xịt đuổi côn trùng, sâu bọ. Không chỉ trồng trọt cho gia đình mình, các nghệ sĩ còn hướng dẫn cho người thân, hàng xóm làm theo. Nhiều hộ dân trên đường Lê Văn Sỹ nơi diễn viên Quang Thảo sống đã học tập theo mô hình trồng rau an toàn của anh.

Còn nhớ, trong đêm nhạc cuối tri ân người hâm mộ, ca - nhạc sĩ Trần Lập dù không nói nhiều về căn bệnh ung thư quái ác mà mình chịu đựng nhưng anh vẫn bày tỏ xót xa trước vấn nạn thực phẩm bẩn đang giết dần giết mòn đồng loại. Niềm tin thật ngô nghê, ích kỷ và độc ác khi người trồng rau thì khoe họ có mớ rau sạch để ăn, chỗ phun thuốc thì bán; người bán trà cũng khoe họ có trà sạch để uống, trà bẩn thì bán. Ông nuôi lợn, bà bán cá cũng khoe như vậy. 

"Họ không thể cả đời chỉ uống trà, ăn rau hay ăn thịt. Họ uống trà nhà sạch nhưng vẫn phải ăn rau bẩn của kẻ khác, ăn rau nhà sạch nhưng vẫn ăn thịt bẩn của kẻ khác". Lời thức tỉnh đau đớn của Trần Lập có lẽ không hoàn toàn khiến những kẻ kinh doanh, sản xuất thực phẩm bẩn chùn tay nhưng đã ảnh hưởng ít nhiều đến những ai hâm mộ, yêu mến anh. 

Cũng như Trần Lập, cách trồng rau sạch của nghệ sĩ Trung Dân, Quang Thảo tác động tích cực đến rất nhiều người. Không ít khán giả sau khi rời buổi giao lưu đã nhờ hai nghệ sĩ tư vấn cho cách trồng rau quả tại nhà. Bởi họ là nghệ sĩ, tài năng nghệ thuật dễ chạm đến cảm xúc công chúng nên hành động của họ là kênh định hướng dư luận hiệu quả. Bây giờ, điều cần thiết là sự chung tay của các nghệ sĩ có tầm ảnh hưởng khi rất nhiều vấn đề xã hội đòi hỏi họ thể hiện trách nhiệm, vai trò quan trọng của mình…

Nguyễn Trang

Các tin khác

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Từ hơn một thế kỷ trước, cụ Nguyễn Đình Khánh một người con của làng Lai Xá (Hà Nội) đã sớm tiếp cận nghề nhiếp ảnh, mở hiệu ảnh Khánh Ký nổi tiếng trên phố Hàng Da. Cụ đã truyền nghề cho nhiều người cùng làng, tạo nên một cộng đồng thợ ảnh đông đảo, đưa Lai Xá trở thành cái nôi của nghề nhiếp ảnh Việt Nam.

"Cống nạp" hôm qua và hôm nay

"Cống nạp" hôm qua và hôm nay

Gần đây, những vụ việc bạo lực học đường nhức nhối vẫn diễn ra, là những tiếng chuông báo hiệu xã hội quan tâm hơn nữa đến vấn đề giáo dục đạo đức trẻ em. Đang tuổi học trò nhưng lại có tệ nạn "cống nạp" đáng lên án. Có em, vì bị bắt thường xuyên nộp tiền, phải đi nhặt ve chai bán, lấy tiền "cống nạp". Uất ức quá mà nghĩ quẩn… Có phải lỗi ấy, phần nhiều do người lớn chưa dạy dỗ chu đáo, chưa là tấm gương?

Khi trẻ em đang nhìn về phía chúng ta

Khi trẻ em đang nhìn về phía chúng ta

Trong lễ tốt nghiệp chương trình thạc sĩ ngành Quản trị - Phân tích định lượng, Đại học Duke, chàng trai Nguyễn Huỳnh Nhật Tiến (TP. Hồ Chí Minh) đã được chọn đại diện phát biểu.

Hai vạch nhân phẩm

Hai vạch nhân phẩm

Mỗi thời đại đều có nghi lễ chứng minh sự trong sạch của mình. Có thời người ta kê khai lý lịch, có thời là thú tội trước đám đông. Showbiz Việt Nam năm 2026 chọn phương thức khác: nước tiểu.

Kiên quyết loại bỏ những hành vi phi pháp trong hoạt động văn hóa

Kiên quyết loại bỏ những hành vi phi pháp trong hoạt động văn hóa

Ngay sau khi triển khai thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ, các cơ quan chức năng đã tập trung triển khai đồng bộ các biện pháp nhằm phát hiện, đấu tranh, ngăn chặn, xử lý vi phạm và tội phạm liên quan đến sở hữu trí tuệ.

Cái gốc vẫn từ con người

Cái gốc vẫn từ con người

Việc khởi tố các cá nhân, đơn vị vi phạm bản quyền mới đây đã thực sự tạo ra địa chấn trong làng giải trí. Những sai lầm của họ có thể có tính chất hệ thống hoặc cũng có thể do chưa hiểu biết tường tận về Luật Sở hữu trí tuệ. Nhưng, dù gì đi nữa, đó cũng là bài học đắt giá không chỉ đối với những cá nhân ấy mà còn đối với tất cả những ai đang hoạt động trong ngành sáng tạo ở Việt Nam.

Hành động mạnh mẽ để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Hành động mạnh mẽ để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Không chỉ nhà đầu tư hay doanh nhân trong các lĩnh vực xuất bản, điện ảnh, âm nhạc, chương trình truyền hình... mà văn nghệ sĩ hẳn cũng sẽ phấn khởi trước việc cả nước ra quân thực hiện cao điểm ngăn chặn, xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, tại Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026.

Thành nhân không hề dễ dàng

Thành nhân không hề dễ dàng

“Harmony (hòa âm) là nền móng của âm nhạc Homophonic (kết cấu âm nhạc đồng âm) và hơn thế nữa. Kiến thức môn học này gần như là quá lớn để quãng đời của những sinh viên chăm chỉ và có năng khiếu bẩm sinh có thể học hết. Lịch sử hòa âm trải dài từ tiền cổ điển, cổ điển, lãng mạn, hiện đại, jazz, rock... cho tới nay mai vẫn còn liên tục phát triển. Ảnh chụp từ buổi học mà 100% người tới lớp là những bạn xin vào dự thính”.

Văn hóa Việt Nam, tầm nhìn phát triển

Văn hóa Việt Nam, tầm nhìn phát triển

Tháng 5, tháng của những sự kiện lịch sử trọng đại, đó cũng là dấu mốc quan trọng để chúng ta ứng chiếu quá khứ với thực tại để thấy được bước tiến cũng như tầm nhìn và cơ hội phát triển của đất nước. Cảm quan của từng cá nhân trước thời đại sẽ nói lên nhận thức chính trị và nền tảng văn hóa đó.

Từ lao động số tạo nên nét đẹp văn hóa số

Từ lao động số tạo nên nét đẹp văn hóa số

Ngày Quốc tế Lao động 1/5 là dịp tôn vinh người lao động với những đóng góp xây dựng cộng đồng, quốc gia và thế giới. Đây cũng là dịp để suy ngẫm sâu sắc hơn về những thay đổi của lao động trong bối cảnh mới.

Một góc nhìn khác về bạo lực học đường

Một góc nhìn khác về bạo lực học đường

Vụ việc một nam sinh trung học cơ sở ở Ninh Bình bị bạn học đánh hội đồng gần đây tiếp tục đặt ra một câu hỏi lớn cho phụ huynh và những người làm giáo dục: “Chúng ta cần phải làm gì?”. Và, lại như những vụ việc tương tự đã diễn ra, luôn là những đáp án quen thuộc được nhắc đến, từ chuyện phải chế tài thật nặng cho tới những đề xuất về vai trò của ngành giáo dục...

Văn hóa, nghệ thuật có thêm nhiều cơ hội

Văn hóa, nghệ thuật có thêm nhiều cơ hội

Dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5 năm nay, giới sản xuất, biên tập kênh chương trình nước ngoài trên dịch vụ phát thanh, truyền hình trả tiền hoặc sản xuất kênh chương trình chuyên quảng cáo, cung cấp dịch vụ mạng xã hội... đón nhận tin vui từ việc Chính phủ cắt giảm, đơn giản hóa nhiều thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL).

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.