Mỹ: Vụ bê bối “xào nấu” báo cáo tình báo

Tổng thanh tra của Lầu Năm Góc đang tiến hành cuộc điều tra đối với Bộ Chỉ huy Trung tâm (CENTCOM) để làm rõ các cáo buộc cơ quan này đã bóp méo, chỉnh sửa các báo cáo tình báo về cuộc chiến chống Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) theo hướng “tô hồng”, khiến cho các nhà hoạch định chính sách đưa ra quyết định không đúng về chiến lược chống IS.

Theo tờ New York Times của Mỹ số ra ngày 25/8, cuộc điều tra bắt đầu được tiến hành sau khi một nhà phân tích tình báo của Cơ quan Tình báo Quốc phòng (DIA) tố giác với cơ quan chức năng rằng, anh ta đang nắm trong tay bằng chứng về việc các quan chức ở CENTCOM - cơ quan được giao nhiệm vụ giám sát chiến dịch oanh kích IS - đã chỉnh sửa, "chế biến lại" các kết luận đánh giá tình báo trước khi chuyển đến cho các nhà hoạch định chính sách, kể cả Tổng thống Barack Obama.

Lời tố giác không nêu chi tiết các hoạt động "xào" báo cáo tình báo nêu trên, chẳng hạn như ai đã thực hiện việc "xào" và việc đó xảy ra từ lúc nào. Chủ yếu cuộc điều tra nhắm vào Steven Grove, người đứng đầu bộ phận tình báo của CENTCOM, và cấp phó là Greg Ryckman. Hai ông này là những người chịu trách nhiệm chính đối với các báo cáo tình báo trước khi gửi cho Nhà Trắng và Lầu Năm Góc.

Cách xử sự của Grove và Ryckman, đặc biệt là việc Ryckman "chỉnh sửa nội dung" kết luận báo cáo theo hướng tích cực hơn, tươi sáng hơn, đã gây nên làn sóng bất bình trong các nhà phân tích tình báo của CENTCOM.

Mỹ có nhiều cơ quan khác nhau cung cấp báo cáo đánh giá tình báo. Thông thường thì các cơ quan có nhận xét góp ý cho bản dự thảo báo cáo lẫn nhau, và việc các cơ quan có quan điểm khác nhau là chuyện bình thường. Điều không bình thường chính là việc cơ quan Tổng thanh tra Bộ Quốc phòng Mỹ điều tra sai phạm trong báo cáo tình báo, bởi nó thuộc phạm vi thẩm quyền của Tổng thanh tra tình báo.

Theo luật của Mỹ, khi phát hiện có sai phạm thì các nhà phân tích tình báo phải báo cáo vụ việc cho Tổng thanh tra của cộng đồng tình báo Mỹ. Nếu có bằng chứng chắc chắn về sai phạm thì anh ta phải trực tiếp giải trình vụ việc trước các Ủy ban Tình báo Thượng viện và Hạ viện. Điều này đã được thực hiện trong khoảng thời gian trước khi Tổng thanh tra Lầu Năm Góc mở cuộc điều tra.

Giám đốc Tình báo Quốc gia James Clapper đang bị nghi có liên quan trong vụ "xào nấu" báo cáo tình báo.
Giám đốc Tình báo Quốc gia James Clapper đang bị nghi có liên quan trong vụ "xào nấu" báo cáo tình báo.

Hơn một năm qua, chiến dịch ném bom  và các mục tiêu của IS do Mỹ cầm đầu liên quân đã đạt được một số kết quả tích cực, giúp quân đội Iraq lấy lại một phần lãnh thổ quốc gia bị IS chiếm đóng, nhưng các thành phố quan trọng như Mosul và Ramadi vẫn còn nằm trong tay IS. Còn ở Syria, chiến dịch triển khai chậm, hầu như chưa lấy lại được phần lãnh thổ nào do IS chiếm đóng, thậm chí ngày càng mất nhiều thêm, do Mỹ hạn chế ném bom ở Syria.

Vụ bê bối bóp méo, làm sai sự thật tình báo đã khiến mọi người đặt nhiều câu hỏi về định hướng của Chính phủ Mỹ trong cuộc chiến chống IS. Bởi Tổng thống Obama và những nhà hoạch định chính sách khác luôn dựa chủ yếu vào các báo cáo tình báo để hoạch định chính sách chống IS, vì vậy nếu báo cáo tình báo  bị "xào nấu", chỉnh sửa làm sai lệch các con số, dữ liệu so với thực tế, thì Tổng thống Obama có nguy cơ đưa ra các quyết định chính sách sai.

Sai phạm được cho là bắt nguồn từ việc các quan chức quân đội Mỹ có xu hướng tô hồng tình hình thực địa chống IS. Chẳng hạn, cuối tháng 7/2015, tướng John Allen, Đặc phái viên của Tổng thống Obama tham gia phối hợp với liên minh quốc tế chống IS, đã phát biểu trước Diễn đàn An ninh Aspen rằng đà tiến quân của IS đã "bị chặn đứng cả về mặt chiến lược, hoạt động lẫn chiến thuật". "IS đang thua" - ông Allen nói.

Phát biểu tại một cuộc họp báo vào tháng 8/2015, Bộ trưởng Quốc phòng Ashton Carter cũng đưa ra quan điểm "tin tưởng rằng chúng ta sẽ thành công trong việc đánh bại IS, và tin tưởng rằng chúng ta có một chiến lược đúng đắn". Tuy nhiên, trái với quan điểm đó, trong các báo cáo đánh giá tình báo gần đây, trong đó có báo cáo của DIA, đã phác họa một bức tranh xám xịt cho thấy IS đã "suy yếu" rất ít trong một năm qua. Báo cáo đã kết luận rằng chiến dịch không kích chẳng làm hao tổn mấy tay súng cốt cán nhất, và thay vì bị chặn bước tiến, IS đã ngày càng mở rộng sang Bắc Phi và Trung Á.

IS ngày càng mở rộng địa bàn lãnh thổ chứ không suy yếu như báo cáo.
IS ngày càng mở rộng địa bàn lãnh thổ chứ không suy yếu như báo cáo.

Giới chuyên gia đã nhận định ngay từ đầu rằng, chiến dịch ném bom không có sự phối hợp hỗ trợ của lực lượng bộ binh và tình báo con người trên mặt đất thì khó mà xoay chuyển được tình thế, khó mà đánh bại được IS. Đây chính là cơ sở để phản bác các báo cáo tình báo được tô hồng.

Ngày 12/9, báo chí lại rộ lên chi tiết về những cuộc tiếp xúc riêng "rất khác thường" giữa Giám đốc Tình báo quốc gia (DNI) James Clapper với tướng Grove. Theo tờ The Guardian, ông Clapper hầu như ngày nào cũng có cuộc tiếp xúc với tướng Steven Grove. Người ta đặt câu hỏi: "Ông Clapper đã nói những gì với Grove?". Theo thông tin trên báo chí, ông Clapper đã hỏi tướng Grove về quan điểm của tướng Grove ra sao về tình hình cuộc chiến chống IS, đồng thời hỏi tướng Grove về quan điểm của CENTCOM.

Ông Clapper nắm giữ chức vụ cao hơn tướng Grove mấy bậc, do đó dư luận cho rằng việc ông đặt ra các câu hỏi như thế có thể tạo ra một áp lực lớn đối với người ở cấp bậc thấp hơn là Grove. Các chuyên gia nghi ngờ rằng, có khả năng ông Clapper đang có ý định "thao túng" thông tin tình báo.

Họ không nói thẳng là Clapper đã ra lệnh cho tướng Grove thay đổi nội dung báo cáo đánh giá tình báo, nhưng thẳng thắn cảnh báo ông Clapper rằng động thái của ông có thể tạo ra một "hiệu ứng Cheney" - tác động lên Grove làm thay đổi nội dung báo cáo tình báo theo ý muốn chủ quan của mình, giống như Phó tổng thống Dick Cheney từng tác động lên CIA trước khi Mỹ đưa quân vào Iraq.

Nguyên Khang (tổng hợp)

Các tin khác

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Vào mùa thu 1988, một máy bay do thám Mỹ phát hiện một hiện tượng độc lạ: “Vòm Sáng” sau khi tên lửa đạn đạo tầm trung SS-20 Saber của Liên Xô (cũ) được phóng đi. Quá trình trên tạo ra cực quang gây tranh cãi trong suốt thập kỷ, thậm chí còn bị nhầm là UFO.

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Theo các quan chức đương nhiệm và cựu quan chức Mỹ, Nhà Trắng đã phê duyệt một đề xuất ngân sách mật trị giá 9 tỷ USD để mua các chip máy tính tiên tiến. Đây là những linh kiện cần thiết để các cơ quan tình báo Mỹ có thể khai thác tối đa tiềm năng của các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) mới nhất.

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Suốt gần hai năm, lực lượng điều tra Tây Ban Nha lần theo những dấu vết mong manh từ các hiện trường, rà soát hơn 3.000 hồ sơ và chờ kết quả đối chiếu ADN quốc tế để xác định danh tính kẻ gây ra chuỗi án mạng ở Alicante.

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Mùa hè năm 1950, tại vĩ tuyến 38, đường phân giới giữa hai miền Triều Tiên được thiết lập sau Thế chiến II bất ngờ bùng phát cuộc khủng hoảng chiến lược. Những rạn nứt của trật tự hậu chiến tại Đông Bắc Á hiện rõ, buộc nước Mỹ phải đối diện với thách thức quyền lực của thời Chiến tranh lạnh.

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Ngày 19/6, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã ký quyết định tước Huân chương Đại bàng Trắng trao tặng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky năm 2023. Đáp lại, ông Zelensky cùng nhiều cựu tổng thống và thành viên chính phủ Ukraine đã gửi trả các huân chương do Ba Lan trao tặng. Xin trân trọng giới thiệu bài trả lời phỏng vấn của Giáo sư Lukasz Tomasz Sroka, chuyên gia về lịch sử Trung và Đông Âu, trên tờ DW, về nguyên nhân căng thẳng giữa Ba Lan - Ukraine.

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Không còn bó hẹp trong hệ thống hồ sơ chính thức, thông tin mật ngày nay có thể hiện diện ngay trong những ghi chép cá nhân tưởng như riêng tư. Vụ việc gần đây cho thấy, khi các “nhật ký công vụ” chứa nội dung nhạy cảm, việc lưu giữ, chia sẻ hoặc bảo quản không đúng quy định đều có thể trở thành nguồn phát sinh rủi ro rò rỉ thông tin.

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

Cuối thập niên 1950, khi Fidel Castro lên nắm quyền ở Cuba, Liên Xô vẫn thận trọng trong việc đánh giá chế độ mới vì hiểu biết còn hạn chế về ban lãnh đạo Cuba và lo ngại ảnh hưởng đến quan hệ với Mỹ. Tuy nhiên, sau Khủng hoảng Caribe đưa thế giới đến bờ vực chiến tranh hạt nhân, Liên Xô nhận ra những hạn chế trong hoạt động tình báo đối với Mỹ. Từ đó, GRU chuyển hướng tăng cường triển khai các lực lượng và phương tiện tình báo vô tuyến điện tử ở Cuba.

Thất bại của những “khung trời hẹp”

Thất bại của những “khung trời hẹp”

9 năm tiêu tốn khoảng 4 tỷ euro mà không một nguyên mẫu nào được chế tạo. Đó là tổng kết của chương trình máy bay chiến đấu thế hệ mới FCAS - dự án quốc phòng tham vọng nhất trong lịch sử châu Âu - khi Pháp và Đức chính thức tuyên bố khai tử nó ngày 8/6/2026. Vì sao siêu dự án này đổ vỡ?

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Bản án đối với Ahmad Abouammo được điều chỉnh một phần về mặt pháp lý. Tuy nhiên, các cáo buộc cốt lõi liên quan đến việc thu thập và chuyển giao dữ liệu người dùng vẫn tiếp tục được duy trì.

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Năm 1946, một nhóm học sinh Liên Xô đã tặng Đại sứ Mỹ tại Liên Xô William Harriman bức phù điêu quốc huy Hoa Kỳ bằng gỗ, biểu tượng của tình hữu nghị giữa hai nước trong Thế chiến II. Được treo trong phòng làm việc của Đại sứ tại Moscow suốt 7 năm, món quà tưởng như vô hại này sau đó được phát hiện là “con ngựa thành Troy”, bên trong chứa một thiết bị nghe lén tinh vi do Liên Xô chế tạo.

Kế hoạch an ninh chưa từng có cho World Cup 2026 của người Mỹ

Kế hoạch an ninh chưa từng có cho World Cup 2026 của người Mỹ

Khi trái bóng Trionda chính thức lăn trên sân vào ngày 11/6/2026, World Cup lớn nhất trong lịch sử, trải dài trên 16 thành phố thuộc 3 quốc gia Bắc Mỹ, với 48 đội tuyển và 104 trận đấu đã chính thức khai mạc. Với tư cách là quốc gia chủ nhà chính đăng cai tới 78 trận đấu, nước Mỹ đã chuẩn bị một kế hoạch an ninh lớn chưa từng có để bảo vệ an toàn cho sự kiện lần này.

“Con mắt ma” của CIA trên bầu trời Liên Xô

“Con mắt ma” của CIA trên bầu trời Liên Xô

Trong Chiến tranh lạnh, có những vũ khí không cần khai hỏa vẫn làm rung chuyển thế giới. U-2 là một trường hợp như vậy. Nó không mang bom, không tên lửa, không được thiết kế để giao chiến trên không. Thứ nguy hiểm nhất là máy ảnh, cảm biến và độ cao tưởng như ngoài tầm với của phòng không Liên Xô.

Đại tá tình báo trong vai giám đốc hãng phim

Đại tá tình báo trong vai giám đốc hãng phim

Với tiêu đề Lights, Camera, Covert Action (Ánh sáng, máy quay và hoạt động bí mật) đăng trên tạp chí Lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) trực tuyến Nga, tác giả, Đại tá KGB Stanislav Lekarev đã kể về những năm tháng hoạt động bí mật của ông tại Vương quốc Anh dưới vai giám đốc điều hành hãng phim SovExportFilm những thập niên 70 thế kỷ trước.

Nga ngăn chặn chiến dịch nghe lén điện thoại lớn nhất của tình báo Phương Tây

Nga ngăn chặn chiến dịch nghe lén điện thoại lớn nhất của tình báo Phương Tây

Trong thế kỷ XXI, những bí mật của chúng ta liên tục bị săn lùng bằng các phương tiện điện tử. Vì vậy, yêu cầu thận trọng trong phát ngôn và chia sẻ thông tin ngày càng trở nên cấp thiết. Trao đổi với phóng viên Báo “Luận chứng tuần”, Đại tá Sergey Matveev, chuyên gia an ninh mạng từng công tác tại Cơ quan An ninh Liên bang Nga, đã chia sẻ một số ý kiến về những nguy cơ mà thời đại kỹ thuật số đang đặt ra. Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

Lỗ hổng của nước Anh

Lỗ hổng của nước Anh

Hai lá đơn từ chức được gửi đi gần như đồng thời của hai bộ trưởng đứng đầu lực lượng quân đội Anh hôm 11/6/2026 vừa qua không chỉ bộc lộ những bất đồng trong chính phủ. Nghiêm trọng hơn, nó đã phơi bày một lỗ hổng an ninh nghiêm trọng đe dọa vị thế của Anh trên bản đồ thế giới.

Số phận người phụ nữ ám sát hụt Tổng thống Gerald Ford

Số phận người phụ nữ ám sát hụt Tổng thống Gerald Ford

Ngày 15/1/1976, bồi thẩm đoàn tại Tòa án Liên bang khu vực Bắc California đã kết án tù chung thân đối với Sara Moore. Bản án có thể được xem là quá nghiêm khắc, bởi vì Moore không giết ai, mà chỉ thực hiện một vụ ám sát bất thành. Tuy nhiên, mục tiêu của bà ta là Tổng thống Hoa Kỳ Gerald Ford.

Bí mật về tàu ngầm Mỹ đắt giá nhất Thế chiến II

Bí mật về tàu ngầm Mỹ đắt giá nhất Thế chiến II

Ngày 10/2/1942, tàu ngầm Mỹ US Trout (SS-202) đã đánh chìm hai tàu vận tải của Nhật Bản. Thoạt nhìn, điều này dường như chẳng có gì đặc biệt, bởi trong suốt cuộc chiến ở Thái Bình Dương, có hàng trăm cuộc tấn công tương tự. Tuy nhiên, cuộc tấn công lần này được thực hiện bởi một tàu ngầm đang chở trên khoang một kho báu trị giá hàng triệu USD.