Mỹ: Vụ bê bối “xào nấu” báo cáo tình báo

Tổng thanh tra của Lầu Năm Góc đang tiến hành cuộc điều tra đối với Bộ Chỉ huy Trung tâm (CENTCOM) để làm rõ các cáo buộc cơ quan này đã bóp méo, chỉnh sửa các báo cáo tình báo về cuộc chiến chống Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) theo hướng “tô hồng”, khiến cho các nhà hoạch định chính sách đưa ra quyết định không đúng về chiến lược chống IS.

Theo tờ New York Times của Mỹ số ra ngày 25/8, cuộc điều tra bắt đầu được tiến hành sau khi một nhà phân tích tình báo của Cơ quan Tình báo Quốc phòng (DIA) tố giác với cơ quan chức năng rằng, anh ta đang nắm trong tay bằng chứng về việc các quan chức ở CENTCOM - cơ quan được giao nhiệm vụ giám sát chiến dịch oanh kích IS - đã chỉnh sửa, "chế biến lại" các kết luận đánh giá tình báo trước khi chuyển đến cho các nhà hoạch định chính sách, kể cả Tổng thống Barack Obama.

Lời tố giác không nêu chi tiết các hoạt động "xào" báo cáo tình báo nêu trên, chẳng hạn như ai đã thực hiện việc "xào" và việc đó xảy ra từ lúc nào. Chủ yếu cuộc điều tra nhắm vào Steven Grove, người đứng đầu bộ phận tình báo của CENTCOM, và cấp phó là Greg Ryckman. Hai ông này là những người chịu trách nhiệm chính đối với các báo cáo tình báo trước khi gửi cho Nhà Trắng và Lầu Năm Góc.

Cách xử sự của Grove và Ryckman, đặc biệt là việc Ryckman "chỉnh sửa nội dung" kết luận báo cáo theo hướng tích cực hơn, tươi sáng hơn, đã gây nên làn sóng bất bình trong các nhà phân tích tình báo của CENTCOM.

Mỹ có nhiều cơ quan khác nhau cung cấp báo cáo đánh giá tình báo. Thông thường thì các cơ quan có nhận xét góp ý cho bản dự thảo báo cáo lẫn nhau, và việc các cơ quan có quan điểm khác nhau là chuyện bình thường. Điều không bình thường chính là việc cơ quan Tổng thanh tra Bộ Quốc phòng Mỹ điều tra sai phạm trong báo cáo tình báo, bởi nó thuộc phạm vi thẩm quyền của Tổng thanh tra tình báo.

Theo luật của Mỹ, khi phát hiện có sai phạm thì các nhà phân tích tình báo phải báo cáo vụ việc cho Tổng thanh tra của cộng đồng tình báo Mỹ. Nếu có bằng chứng chắc chắn về sai phạm thì anh ta phải trực tiếp giải trình vụ việc trước các Ủy ban Tình báo Thượng viện và Hạ viện. Điều này đã được thực hiện trong khoảng thời gian trước khi Tổng thanh tra Lầu Năm Góc mở cuộc điều tra.

Giám đốc Tình báo Quốc gia James Clapper đang bị nghi có liên quan trong vụ "xào nấu" báo cáo tình báo.
Giám đốc Tình báo Quốc gia James Clapper đang bị nghi có liên quan trong vụ "xào nấu" báo cáo tình báo.

Hơn một năm qua, chiến dịch ném bom  và các mục tiêu của IS do Mỹ cầm đầu liên quân đã đạt được một số kết quả tích cực, giúp quân đội Iraq lấy lại một phần lãnh thổ quốc gia bị IS chiếm đóng, nhưng các thành phố quan trọng như Mosul và Ramadi vẫn còn nằm trong tay IS. Còn ở Syria, chiến dịch triển khai chậm, hầu như chưa lấy lại được phần lãnh thổ nào do IS chiếm đóng, thậm chí ngày càng mất nhiều thêm, do Mỹ hạn chế ném bom ở Syria.

Vụ bê bối bóp méo, làm sai sự thật tình báo đã khiến mọi người đặt nhiều câu hỏi về định hướng của Chính phủ Mỹ trong cuộc chiến chống IS. Bởi Tổng thống Obama và những nhà hoạch định chính sách khác luôn dựa chủ yếu vào các báo cáo tình báo để hoạch định chính sách chống IS, vì vậy nếu báo cáo tình báo  bị "xào nấu", chỉnh sửa làm sai lệch các con số, dữ liệu so với thực tế, thì Tổng thống Obama có nguy cơ đưa ra các quyết định chính sách sai.

Sai phạm được cho là bắt nguồn từ việc các quan chức quân đội Mỹ có xu hướng tô hồng tình hình thực địa chống IS. Chẳng hạn, cuối tháng 7/2015, tướng John Allen, Đặc phái viên của Tổng thống Obama tham gia phối hợp với liên minh quốc tế chống IS, đã phát biểu trước Diễn đàn An ninh Aspen rằng đà tiến quân của IS đã "bị chặn đứng cả về mặt chiến lược, hoạt động lẫn chiến thuật". "IS đang thua" - ông Allen nói.

Phát biểu tại một cuộc họp báo vào tháng 8/2015, Bộ trưởng Quốc phòng Ashton Carter cũng đưa ra quan điểm "tin tưởng rằng chúng ta sẽ thành công trong việc đánh bại IS, và tin tưởng rằng chúng ta có một chiến lược đúng đắn". Tuy nhiên, trái với quan điểm đó, trong các báo cáo đánh giá tình báo gần đây, trong đó có báo cáo của DIA, đã phác họa một bức tranh xám xịt cho thấy IS đã "suy yếu" rất ít trong một năm qua. Báo cáo đã kết luận rằng chiến dịch không kích chẳng làm hao tổn mấy tay súng cốt cán nhất, và thay vì bị chặn bước tiến, IS đã ngày càng mở rộng sang Bắc Phi và Trung Á.

IS ngày càng mở rộng địa bàn lãnh thổ chứ không suy yếu như báo cáo.
IS ngày càng mở rộng địa bàn lãnh thổ chứ không suy yếu như báo cáo.

Giới chuyên gia đã nhận định ngay từ đầu rằng, chiến dịch ném bom không có sự phối hợp hỗ trợ của lực lượng bộ binh và tình báo con người trên mặt đất thì khó mà xoay chuyển được tình thế, khó mà đánh bại được IS. Đây chính là cơ sở để phản bác các báo cáo tình báo được tô hồng.

Ngày 12/9, báo chí lại rộ lên chi tiết về những cuộc tiếp xúc riêng "rất khác thường" giữa Giám đốc Tình báo quốc gia (DNI) James Clapper với tướng Grove. Theo tờ The Guardian, ông Clapper hầu như ngày nào cũng có cuộc tiếp xúc với tướng Steven Grove. Người ta đặt câu hỏi: "Ông Clapper đã nói những gì với Grove?". Theo thông tin trên báo chí, ông Clapper đã hỏi tướng Grove về quan điểm của tướng Grove ra sao về tình hình cuộc chiến chống IS, đồng thời hỏi tướng Grove về quan điểm của CENTCOM.

Ông Clapper nắm giữ chức vụ cao hơn tướng Grove mấy bậc, do đó dư luận cho rằng việc ông đặt ra các câu hỏi như thế có thể tạo ra một áp lực lớn đối với người ở cấp bậc thấp hơn là Grove. Các chuyên gia nghi ngờ rằng, có khả năng ông Clapper đang có ý định "thao túng" thông tin tình báo.

Họ không nói thẳng là Clapper đã ra lệnh cho tướng Grove thay đổi nội dung báo cáo đánh giá tình báo, nhưng thẳng thắn cảnh báo ông Clapper rằng động thái của ông có thể tạo ra một "hiệu ứng Cheney" - tác động lên Grove làm thay đổi nội dung báo cáo tình báo theo ý muốn chủ quan của mình, giống như Phó tổng thống Dick Cheney từng tác động lên CIA trước khi Mỹ đưa quân vào Iraq.

Nguyên Khang (tổng hợp)

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.