Mỹ: Tranh cãi về số phận của người làm lộ chương trình nghe lén

Xuất hiện trong đoạn băng video phỏng vấn dài 12 phút được quay ở Hong Kong của tờ Guardian, Edward Snowden cho biết, động cơ duy nhất của anh là mong muốn thông báo cho công chúng Mỹ và cộng đồng quốc tế về chương trình PRISM mà NSA và FBI đang thực hiện.

Edward Snowden nói: "Lương tâm tôi không thể yên ổn nếu cho phép Chính phủ Mỹ phá hoại quyền riêng tư, tự do Internet và quyền tự do cơ bản của người dân trên khắp thế giới với cỗ máy giám sát khổng lồ mà họ đang bí mật xây dựng". Theo quan điểm của cựu nhân viên CIA này, hành vi của NSA và FBI đã trở thành “mối đe dọa hiển hiện với nền dân chủ”.

Khẳng định rằng chương trình PRISM được bắt đầu từ năm 2007, tức là dưới thời cựu Tổng thống George W.Bush, Edward Snowden cho biết, anh đã hy vọng chính quyền của Tổng thống Barack Obama sẽ chấm dứt chương trình này. Nhưng 5 năm đã trôi qua, ông Barack Obama đã không hề thay đổi PRISM mà ngược lại, khi đã tái cử nhiệm kỳ II, Tổng thống này “đã thúc đẩy chính những chính sách mà tôi nghĩ ông ấy sẽ ngăn lại”.

Quá bất mãn trước những hành động đi ngược lại với những gì mà chính phủ Mỹ thường tuyên bố và tìm mọi cách áp đặt với các quốc gia khác, Edward Snowden đã quyết định tự mình công khai chương trình PRISM để cuộc sống của anh và những người khác không bị đe dọa và mất tự do. Tờ Washington Post là nơi đầu tiên anh gửi các thông tin mà mình thu thập được.

Và đến nay, khi mọi chuyện đã được công khai, Edward Snowden khẳng định, anh cảm thấy thực sự hạnh phúc và không sợ bất kỳ điều gì xảy đến với mình bởi anh biết anh đã hành động đúng. Theo tin từ tờ Telegrapha, Edward Snowden hiện đang ẩn náu ở Hong Kong. Anh đã rời Hawaii tới Hong Kong từ ngày 20-5 và nghỉ tại một khách sạn nhỏ. Edward Snowden tâm sự: “Tôi không có ý định giấu giếm danh tính vì tôi biết mình không làm gì sai nhưng với chính phủ Mỹ muốn điều tra hình sự về vụ rò rỉ này, tôi không hy vọng được nhìn thấy quê hương một lần nữa". 

Cũng theo lời kể của anh này, anh đã đi khỏi đất Mỹ mà không kịp thông báo cho gia đình và bạn gái. Dù hiện đang sống một mình ở một vùng đất lạ, Edward Snowden khẳng định, anh nhớ quê nhà nhưng không hề cô đơn bởi anh đã nhận được sự ủng hộ và cảm thông của rất nhiều người. Tuy nhiên, Edward Snowden vẫn chuẩn bị tinh thần cho mình trong trường hợp xấu xảy ra.

Anh nói: “Tôi không thể làm điều này mà không chấp nhận rủi ro phải ngồi tù. Tôi hy vọng chính quyền Hong Kong sẽ không trục xuất tôi. Nhưng thực tế thì tôi cũng chả dám nói chắc điều gì về tương lai của mình. Bạn không thể nào chống lại các cơ quan tình báo hùng mạnh nhất thế giới mà không chấp nhận rủi ro đó. Nếu họ muốn bắt bạn, rồi sớm muộn họ sẽ làm được”.

Năm nay 29 tuổi, Edward Snowden đã có kinh nghiệm 10 năm làm việc trong lĩnh vực tình báo, đầu tiên là CIA, sau đó là nhà thầu Booz Allen Hamilton tại trụ sở NSA ở Hawai. Anh cũng từng gia nhập lực lượng đặc nhiệm của quân đội Mỹ hồi năm 2003, nhưng sau đó bị loại vì gặp tai nạn, gãy hai chân trong thời gian huấn luyện.

Thời điểm làm việc cho CIA, Edward Snowden được cử tới Thụy Sĩ trong vai trò là một nhân viên ngoại giao. Anh bắt đầu thu thập thông tin về PRISM từ khi làm việc cho nhà thầu Booz Allen Hamilton và tuồn tài liệu mật cho các cơ quan báo chí từ hồi cuối tháng 5. Trong một tuyên bố chiều 9/6, nhà thầu  Booz Allen Hamilton nói Edward Snowden làm việc cho hãng không tới 3 tháng và nếu những gì anh tiết lộ với báo chí là thật thì đó sẽ là “hành động vi phạm nghiêm trọng quy định và quy tắc giá trị của công ty chúng tôi”.

Cho đến chiều 10/6, tờ Guardian vẫn từ chối cung cấp tên khách sạn nơi Edward Snowden đang ẩn náu. Trả lời phỏng vấn qua điện thoại của hãng CNN, hai nhà báo của Guardian là Glenn Greenwald và Ewen MacAskill – những người đã viết bài về chương trình PRISM cho biết, cả ngày Edward Snowden ở trong khách sạn và ăn ngay tại phòng.

Trong gần 3 tuần ở Hong Kong, Edward Snowden mới ra ngoài có 3 lần. Hiện mọi chi phí sinh hoạt của anh này ở Hong Kong vẫn được chi trả thông qua một tài khoản riêng mà Edward Snowden đã lập trước đó. Ewen MacAskill nói: “Điều mà Edward lo ngại nhất hiện nay là gia đình anh và bạn gái có thể bị liên lụy, thậm chí bị FBI bắt giữ và thẩm vấn”.

Câu hỏi được đặt ra lúc này là khi đã tiết lộ danh tính, số phận của Edward Snowden sẽ ra sao? Theo lời của Edward Snowden, Hong Kong là vùng lãnh thổ rất thân thiện với tự do báo chí và trong quá khứ thường sẵn lòng đón tiếp những nhân vật tị nạn chính trị. Nhưng Hong Kong lại ký hiệp định dẫn độ với Mỹ từ năm 1996 và có hiệu lực từ năm 1998.

Điều này cho phép chính quyền Hong Kong trong vòng 60 ngày kể từ ngày nhận được yêu cầu của Mỹ, phải trao trả Edward Snowden. Vì thế, nhiều khả năng, chính phủ Mỹ sẽ tìm mọi cách để dẫn độ Edward Snowden về nước chiểu theo điều luật về tội phạm gián điệp năm 1917. Điều luật này đã từng được chính phủ Mỹ sử dụng để chống lại một số nhân vật từng làm lộ thông tin mật của Mỹ.

Theo ghi nhận của phóng viên tờ Guardian, nghị sĩ thuộc đảng Cộng hòa Peter King, Chủ tịch Ủy ban an ninh nội địa của Hạ viện Mỹ và một nghị sĩ thuộc Ủy ban tình báo Quốc hội là hai người đầu tiên có văn bản yêu cầu chính phủ áp dụng mọi biện pháp để có thể bắt giữ Edward Snowden nếu anh là người đã cung cấp thông tin về chương trình PRISM cho báo giới.

Trước đó, trả lời kênh NBC, Giám đốc NSA James Clapper cũng đã kêu gọi điều tra hình sự với vụ “rò rỉ thông tin” cho tờ Guardian và tờ Washington Post của Mỹ, cho rằng việc tiết lộ này đã gây "tổn thất khổng lồ" cho khả năng tình báo của Mỹ. Hiện vẫn chưa rõ anh Edward Snowden đã thuê luật sư riêng để bảo vệ mình hay chưa