Đằng sau lớp vỏ “bảo vệ đồng minh”
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Chuck Hagel nhấn mạnh: “Trong bối cảnh Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên tiếp tục thực hiện các vụ phóng thử tên lửa đạn đạo, tôi muốn tái khẳng định lại sự đoàn kết và hợp tác bền chặt giữa Mỹ và Nhật Bản. Chúng tôi đã cam kết bảo vệ Nhật Bản”, và rằng: “Những bước đi này sẽ tăng cường khả năng phòng thủ cho Nhật Bản và Mỹ trước mối đe dọa đó”.
Trước đó, Washing đã đưa ra quyết định trang bị hệ thống radar phòng thủ tên lửa X-band thứ 2 cho Nhật Bản đặt ở Kyoto, đồng thời tăng thêm số tên lửa đánh chặn tới Alaska. Tuy nhiên, bản chất của sự việc dường như đã hiện rõ sau một tuyên bố khác của ông Hagel rằng: “Việc triển khai thêm tàu sẽ tăng cường hiện diện hải quân của chúng tôi trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Đây là một hành động nhằm tăng cường liên minh với Nhật cũng như tăng tính răn đe với Triều Tiên”. Có vẻ, đây mới chính là mục đích của Mỹ. Nếu kế hoạch này của chính quyền Obama diễn ra theo đúng như những gì ông Hagel đã thông báo thì số tàu chiến trang bị hệ thống phòng thủ tên lửa được Mỹ triển khai tại Nhật Bản sẽ lên tới con số 7.
Ngày 2/4, phát biểu với báo giới trước thềm Diễn đàn Quốc phòng Mỹ-ASEAN được tổ chức tại Honolulu, tiểu bang Hawaii, ông Hagel nhấn mạnh, cam kết tái cân bằng trọng tâm về chiến lược và kinh tế của Mỹ ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương đã khởi sự từ cách đây 3 năm. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ đã nhắc lại một số quyết định ưu tiên cho chiến lược này đang được thực hiện trong khu vực. Trước đó, ngày 4/3, Mỹ đã công bố Đánh giá Quốc phòng 4 năm một lần (QDR), trong đó nêu rõ: “Tiếp tục chiến lược tái cân bằng đối với khu vực châu Á - Thái Bình Dương nhằm duy trì hòa bình và ổn định ở khu vực đang ngày càng đóng vai trò trung tâm đối với các lợi ích chính trị, kinh tế và an ninh của Mỹ”.
Báo cáo nêu rõ, Hải quân Mỹ có kế hoạch bố trí 60% phương tiện của lực lượng này tại Thái Bình Dương trước năm 2020, trong đó có việc “tăng cường sự hiện diện hải quân trọng yếu tại Nhật Bản”. Theo Phó Trợ lý phụ trách ngân sách Hải quân Mỹ, Thiếu tướng William Lescher, vào thời điểm hiện tại, Hải quân Mỹ có khoảng 50 tàu hiện diện ở Thái Bình Dương và “dự kiến con số trên sẽ tăng lên khoảng 65 tàu trước năm 2020”.
“Vừa đấm vừa xoa”
Trong một phát biểu ngày 3/4 tại “Diễn đàn Quốc phòng Mỹ - ASEAN”, Mỹ, ông Hagel khẳng định, Mỹ và Trung Quốc vừa là đối tác, đồng thời cũng là đối thủ cạnh tranh; hai bên đang triển khai hợp tác trên nhiều lĩnh vực và hy vọng sẽ tìm được điểm đồng về lợi ích trong quá trình hợp tác.
Ông cũng cho biết thêm rằng, trong chuyến thăm Trung Quốc sắp tới, dự kiến từ ngày 7 tới 10/4, ông sẽ cùng người đồng cấp Thường Vạn Toàn thảo luận các biện pháp tăng cường hợp tác giữa quân đội hai nước, đồng thời thăm một số căn cứ quân sự của Trung Quốc. Ngoài ra, ông sẽ “thảo luận thẳng thắn” với giới lãnh đạo quốc phòng Trung Quốc về những vấn đề mà hai bên còn bất đồng, trong đó có vấn đề Biển Đông, đồng thời lắng nghe lập trường quan điểm của phía Trung Quốc về những vấn đề liên quan.
Tuy nhiên, khi được hỏi về việc tăng cường hợp tác Mỹ - ASEAN, dù không đích danh nêu tên Trung Quốc, nhưng ông Hagel đã khẳng định, việc này “không nhằm đẩy bất kỳ ai ra bên ngoài, mà nhằm bảo đảm quyền tự do sử dụng các tuyến đường biển, bảo đảm tính rộng mở của bầu trời và không gian mạng”.
Cũng như vậy, trong cuộc họp báo chung với người đồng cấp Nhật Bản Itsunori Onodera hôm 6/4 trong chuyến thăm Tokyo, ông Chuck Hagel đã đưa ra cảnh báo Trung Quốc không hành động đơn phương để giải quyết tranh chấp lãnh thổ với Nhật Bản cũng như các quốc gia láng giềng châu Á khác, đồng thời nhấn mạnh rằng, tất cả các nước đều đáng được tôn trọng, dù đó là nước lớn hay nước nhỏ.
Trong khi đó, ngày 4/4, Trợ lý ngoại trưởng Mỹ phụ trách Đông Á Daniel Russel nhấn mạnh, cần “gia tăng thêm áp lực lên Trung Quốc nhằm thể hiện rằng Mỹ vẫn duy trì cam kết đối với giải pháp hòa bình cho các vấn đề”.
Ông Russel miêu tả hành động triển khai một lượng lớn tàu Trung Quốc tại vùng tranh chấp với Philippines ở Biển Đông là "khó hiểu" và là "động thái dường như mang tính hăm dọa", đồng thời bày tỏ hi vọng Bắc Kinh sẽ có lời giải thích rõ ràng để xóa đi những mơ hồ xung quanh những tuyên bố chủ quyền của Bắc Kinh sau vụ Philippines đệ đơn kiện Trung Quốc tại Tòa án trọng tài quốc tế ở The Hague (La Haye), Hà Lan hồi cuối tuần trước
