Chi phí vay tăng theo gánh nặng nợ công
Bộ Tài chính Mỹ ngày 13/8 đã đấu giá 25 tỷ USD trái phiếu kho bạc kỳ hạn 30 năm với lợi suất trúng thầu 5,22%, cao nhất kể từ tháng 8/2001, khi lợi suất cùng kỳ hạn đạt 5,52%. Sau đó, Mỹ tạm dừng phát hành loại trái phiếu này trong gần 5 năm, trước khi nối lại vào tháng 2/2006. So với mức 5,06% tại phiên đấu giá tháng 7 và 4,91% vào tháng 1/2025 (ngay trước khi Tổng thống Donald Trump bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai) lợi suất kỳ hạn 30 năm đã tăng đáng kể. Áp lực cũng lan sang kỳ hạn ngắn hơn khi một ngày trước đó, Bộ Tài chính Mỹ bán 42 tỷ USD trái phiếu kỳ hạn 10 năm với lợi suất 4,683%, cao nhất kể từ năm 2007.
Kết quả hai phiên đấu giá liên tiếp cho thấy chi phí huy động vốn dài hạn của Chính phủ Mỹ đang tăng mạnh trong bối cảnh tổng nợ quốc gia tiến sát 40.000 tỷ USD. Theo phân tích dữ liệu chính phủ của Committee for a Responsible Federal Budget, nợ do công chúng nắm giữ đã vượt quy mô GDP trong quý I/2026. “Đây là một vấn đề đối với Bộ Tài chính Mỹ. Họ buộc phải tài trợ cho Chính phủ với chi phí đắt đỏ hơn”, ông Gennadiy Goldberg - Trưởng bộ phận chiến lược lãi suất Mỹ tại TD Securities nhận định.
Trong khoảng một thập kỷ qua, tổng nợ quốc gia và chi phí đi vay của Mỹ đã tăng gần gấp đôi, một phần do các chương trình chi tiêu quy mô lớn trong đại dịch COVID-19. Khi lãi suất đi lên, gánh nặng trả lãi cũng phình to. Hiện chi phí lãi vay của Chính phủ Mỹ đã vượt ngân sách quốc phòng, làm thu hẹp dư địa dành cho các lĩnh vực chi tiêu khác. Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng với cam kết đưa tài chính công vào khuôn khổ. Tuy nhiên, kể từ đầu nhiệm kỳ thứ hai, nợ danh nghĩa của Mỹ vẫn tăng với tốc độ nhanh nhất nếu không tính giai đoạn đại dịch, sau khi chính quyền thúc đẩy thông qua gói cắt giảm thuế quy mô lớn mang tên “One Big Beautiful Bill”.
Theo Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO), nợ do công chúng nắm giữ được dự báo tăng từ 101% GDP năm 2026 lên 108% vào năm 2030, vượt mức đỉnh 106% được ghi nhận ngay sau Thế chiến thứ hai. Tỷ lệ này có thể tiếp tục lên 120% GDP vào năm 2036. Nợ tăng buộc Chính phủ Mỹ phải tiếp tục huy động vốn để bù đắp thâm hụt ngân sách và đáp ứng các nghĩa vụ tài chính. Trong khi đó, lợi suất cao hơn lại làm chi phí trả nợ gia tăng, tạo thêm sức ép lên ngân sách liên bang và kéo theo nhu cầu vay mới.
“Rất khó để lợi suất giảm xuống trong bối cảnh thâm hụt lớn, tăng trưởng kinh tế vẫn vững chắc, xung đột và lạm phát đều cao hơn mục tiêu của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ”, ông Gregory Faranello - Trưởng bộ phận Chiến lược và Giao dịch lãi suất Mỹ tại AmeriVet Securities đánh giá.
Nhà đầu tư vẫn mua nhưng đòi hỏi lợi suất cao hơn
Bên cạnh sức ép tài khóa, thị trường trái phiếu Mỹ còn chịu tác động từ lạm phát dai dẳng. Xung đột tại Trung Đông đẩy giá năng lượng tăng mạnh, cộng hưởng với áp lực từ chính sách thuế quan và làn sóng đầu tư quy mô lớn vào hạ tầng trí tuệ nhân tạo. Lạm phát hằng năm của Mỹ tăng lên 4,2% trong tháng 5, cao nhất trong 3 năm, trước khi hạ xuống 3,4% vào tháng 7. Dù vậy, con số này vẫn cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2% của Fed. Ở chiều tích cực, chỉ số giá tiêu dùng cốt lõi, không bao gồm thực phẩm và năng lượng, tăng 0,2% so với tháng trước và 2,5% so với cùng kỳ, mức tăng theo năm thấp nhất kể từ tháng 3/2021.
Dữ liệu trên cho thấy áp lực giá cơ bản đã phần nào hạ nhiệt, song lạm phát toàn phần vẫn ở mức cao. Cùng với những dấu hiệu suy yếu của thị trường lao động và đà tăng trưởng kinh tế còn vững chắc, diễn biến này khiến triển vọng chính sách lãi suất của Fed tiếp tục khó đoán định.
Với nhà đầu tư, lạm phát cao làm giảm giá trị thực của dòng tiền cố định nhận được trong tương lai. Do đó, họ đòi hỏi lợi suất cao hơn để bù đắp rủi ro khi nắm giữ trái phiếu dài hạn. Dù Chính phủ Mỹ phải chấp nhận chi phí vay đắt đỏ hơn, phiên đấu giá trái phiếu kỳ hạn 30 năm ngày 13/8 vẫn ghi nhận sức cầu tương đối ổn định. Tỷ lệ đặt thầu trên khối lượng chào bán hay bid-to-cover đạt 2,39 lần - cao hơn mức trung bình của 6 phiên đấu giá gần nhất.
Theo ông Vail Hartman - chuyên gia chiến lược lãi suất tại BMO Capital Markets, kết quả này cho thấy nhu cầu đối với trái phiếu kho bạc dài hạn vẫn hiện hữu. Tuy nhiên, nhà đầu tư chỉ sẵn sàng mua khi nhận được mức lợi suất đủ hấp dẫn. “Nhu cầu đối với các tài sản thu nhập cố định dài hạn vẫn còn, nhưng mọi thứ đều có giá của nó”, ông Goldberg nhận xét.
Lợi suất vượt 5% cũng bắt đầu thu hút một bộ phận nhà đầu tư dài hạn. Ông Brad Conger - Giám đốc đầu tư tại Hirtle & Co., cho biết công ty đã tăng tỷ trọng trái phiếu kỳ hạn 20 năm khi lợi suất vượt ngưỡng này, dựa trên nhận định một số yếu tố, trong đó có tiền lương thực tế đi ngang, có thể hạn chế áp lực lạm phát trên diện rộng.
Đầu tháng 8, Bộ Tài chính Mỹ cho biết quy mô đấu giá các loại chứng khoán nợ dài hạn sẽ được duy trì ở mức hiện tại trong ít nhất vài quý tới. Theo giới phân tích, chủ trương này có thể góp phần hạn chế áp lực tăng thêm đối với lợi suất, do thị trường chưa phải hấp thụ lượng trái phiếu dài hạn lớn hơn. “Bộ Tài chính đã nói rõ rằng họ sẽ không tăng quy mô phát hành trái phiếu trả lãi cố định trong ít nhất vài quý tới”, ông Matthew Scott, người đứng đầu mảng giao dịch trái phiếu cốt lõi và đa tài sản tại AllianceBernstein cho biết.
Dù vậy, việc giữ nguyên quy mô từng phiên đấu giá chủ yếu giúp giảm bớt áp lực nguồn cung trong ngắn hạn. Khi nợ công và nhu cầu vay vốn tiếp tục tăng, trong khi lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu, Chính phủ Mỹ nhiều khả năng còn phải đối mặt với chi phí huy động vốn ở mức cao.
