Mùa xuân qua những cây đàn

Trong đại nhạc hội "Anh trai vượt ngàn chông gai" diễn ra ở Hà Nội giữa tháng 12/2023, có một video được lan truyền rất mạnh trên mạng xã hội là cảnh MC Anh Tuấn (VTV) kéo cello đối đáp với ca sĩ Bằng Kiều solo guitar ở bài "Dẫu có lỗi lầm" (sáng tác Hồ Hoài Anh).

Trong đoạn clip ngắn ấy, tiếng những người hâm mộ nữ xuýt xoa thán phục bật lên rất rõ. Có lẽ, họ ít biết hoặc chưa biết rằng Bằng Kiều vốn dĩ xuất thân từ Khoa kèn Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam và anh có thể chơi được nhiều nhạc cụ trong khi MC Anh Tuấn là "con nhà nòi" âm nhạc, với thời gian gắn liền cùng cây cello gần bằng tuổi đời mình. Và, sự thán phục của khán giả cũng đến từ một lý do khác nữa: đã từng có một thế hệ ca sĩ ngoài thiên bẩm giọng ca ra, họ không hề biết chơi nhạc cụ, thậm chí có người không biết cả mặt nốt nhạc.

Mùa xuân qua những cây đàn -0
MC Anh Tuấn kết hợp với ca sĩ Bằng Kiều.

Kể từ khi “Làn sóng xanh” thổi một luồng gió mới vào làng nhạc nhẹ Việt Nam, trong khoảng từ năm 1998 đến năm 2014, đã có nhiều ca sĩ ra mắt khán giả, tạo nên những thành tựu đáng nể trong thế giới Vpop. Một phần trong số họ được đào tạo bài bản ở các trường nhạc như Học viện Âm nhạc Quốc gia hoặc Trường Cao đẳng Nghệ thuật, song phần ấy không chiếm đa số. Phần lớn là những người tay ngang mà cho tận tới khi thành danh, họ vẫn chưa hề biết đọc nhạc bản, chưa từng biết chơi một nhạc cụ nào.

Thế hệ ấy lệ thuộc nhiều vào sự dìu dắt của các nhạc sĩ đình đám. Ai được nhạc sĩ tên tuổi ưu ái gửi ca khúc tốt để thu âm, người ấy có lợi thế chiếm lĩnh thị trường. Và, để có thể nắm bắt được ca khúc của nhạc sĩ, họ đều cần bản ghi âm demo làm mẫu. Họ khác hẳn với thế hệ đi trước, những người chỉ cần nhìn bản chép tay của nhạc sĩ là có thể ngân nga lên đúng giai điệu, tiết tấu, tốc độ của ca khúc rồi.

Nhưng, bắt đầu khoảng 6-7 năm trở lại đây, có một hình ảnh đầu tiên thì lạ lẫm nhưng dần dà đã thành quen thuộc, phổ biến trong mắt khách quan. Ấy là hình ảnh của một thiếu niên với cây guitar đeo sau lưng rong ruổi khắp phố phường. Những người trẻ ấy tụ lại với nhau ở đâu đó, thường là ở khu phố đi bộ, khu trung tâm đô thị, đàn và hát cho nhau nghe một cách say sưa. Có người thì được cha mẹ cho học đàn từ nhỏ. Có người thì mày mò tự học qua các video dạy đàn trên mạng xã hội. Phong trào chơi nhạc cụ trong thanh niên lớn dần, lớn tới mức nếu ngày xưa, một thanh niên có thể ôm đàn rải vài hợp âm là đã được xem là tài hoa trong mắt chúng bạn thì bây giờ chuyện ấy là thường tình.

Bắt đầu từ chính phong trào đó, những lớp nghệ sĩ mới của Việt Nam bắt đầu ra mắt khán giả và thành công trong vai trò đa năng hơn là một ca sĩ đơn thuần. Họ sáng tác, họ chơi đàn đệm cho chính giọng ca của mình một cách trôi chảy trong tổng hòa một ban nhạc. Thậm chí, có những người còn tự phối khí sản phẩm của mình. Nói vui vui, họ đã và đang khiến cho nhiều nhạc sĩ phải "thất nghiệp". Họ là Vũ, là Vũ Thanh Vân, là Thịnh Suy, là Anna Trương...

Chính tài năng của họ đã tạo cảm hứng để những ca sĩ từng rời xa cây đàn phải quay trở lại với nó khi hiểu ra rằng hình ảnh ấy đúng nghĩa là hình ảnh của một "anh tài". Điển hình là Soobin với hình ảnh tiêu biểu của showbiz 2024 khi anh chơi đàn bầu trong một công diễn của concert “Anh trai vượt ngàn chông gai”.

Những cây đàn có khi chỉ là thứ giúp con người ta thư giãn, giải trí sau những giờ lao động căng thẳng nhưng khi chơi đàn đã trở thành một trào lưu, nó sẽ tạo ra một mặt bằng thưởng thức cao hơn trong xã hội. Khi công chúng có cảm thụ âm nhạc tốt hơn, có gu thẩm mỹ tốt hơn, chính họ sẽ tạo áp lực để những nghệ sĩ phải hoàn thiện mình hơn chứ không phải như một thời chỉ ỷ lại vào một năng khiếu duy nhất và chấm dứt sự tự học hỏi cho bản thân mình.

Mùa xuân, nhìn vào những cây đàn lướt đi trên phố, hãy mỉm cười để hiểu rằng chính những cây đàn ấy sẽ tạo ra một mùa xuân lớn cho làng nhạc nhẹ Việt Nam trong tương lai. Và, chúng ta có thể tin, thế hệ sau này sẽ còn tiến bộ hơn thế hệ đi trước rất nhiều ở mọi mặt. Dù gì đi nữa, có tiếng đàn, lòng người cũng sẽ ''hiền lành'' hơn và trong xã hội, chỉ cần hiền lành hơn, chúng ta có thể tạo nên một mùa xuân kéo dài.

Hà Quang Minh

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.