Một năm mới cần thận trọng hơn

Khi thời khắc giao thừa trôi qua, khép lại một năm 2016 và mở ra một năm 2017 với nhiều điều khó dự đoán phía trước, giữa những bức ảnh, video về những đêm pháo hoa rực rỡ ở khắp nơi, từ quả cầu pha lê truyền thống ở quảng trường Thời đại New York cho tới Sydney; từ Paris cho tới Berlin…, thì một thông tin không kém đau lòng cùng lúc được phát đi. Đó là vụ khủng bố ở Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ. 

Gần 40 người đã chết vì những loạt đạn ở một CLB đêm, những loạt đạn từ họng súng của những kẻ giả trang thành ông già Noel, một hình ảnh thân thiện của loài người. Phải chăng, vụ khủng bố mà IS nhận trách nhiệm kể trên là thứ mở ra một viễn cảm u ám của năm 2017, một năm hứa hẹn rất nhiều biến động trên toàn cầu?

Ngay sau vụ xả súng ở Istanbul, vụ việc xảy ra khi ký ức tàn bạo của chiếc xe tải lao vào đám đông ở hội chợ Giáng sinh Berlin còn chưa mờ, thì ở Anh, Bộ trưởng Bộ An ninh nội địa, ông Ben Wallace, đã tuyên bố một thông tin không khỏi khiến tất cả phải lo ngại. Ông cảnh báo rằng IS sẽ tấn công bằng vũ khí sinh học lên nước Anh và ông khẳng định một cách đầy sắt đá rằng "Chúng ta phải cảnh giác với chính kẻ thù ở bên trong, là những kẻ sẵn sàng "phản quốc" vì bị mua chuộc và chúng có thể nằm ở bất kỳ đâu, từ cơ quan chính phủ cho tới lực lượng quân đội và đặc biệt ở các tập đoàn hàng đầu".

Dù thế giới còn nhiều bất ổn, nhưng chúng ta hãy chung tay để giữ cho Việt Nam hòa bình, ổn định để phát triển.
Dù thế giới còn nhiều bất ổn, nhưng chúng ta hãy chung tay để giữ cho Việt Nam hòa bình, ổn định để phát triển.

Lời cảnh báo của ông Ben Wallace quả thật nghe rất đáng sợ, như cách tờ The Times của Anh nhận xét rằng "mối đe dọa bậc nhất" nhưng thực sự nó không chỉ là vấn đề của riêng nước Anh mà thôi. Nó đã và đang là vấn đề của rất nhiều quốc gia trên thế giới mà vô tình, những nước nhỏ, còn nghèo, vốn dĩ không là tâm điểm của các biến động chính trị thế giới, lại đang tự cho mình nằm ngoài mối đe dọa bậc nhất ấy.

Và từ câu chuyện ấy, chúng ta nhận thấy rằng năm 2017 này chính là năm mà Việt Nam cần phải cẩn trọng hơn bởi ngay cả chính chúng ta cũng không thể loại trừ mình khỏi những kẻ "phản bội từ bên trong", những kẻ sẽ vì lợi ích cá nhân của mình mà sẵn sàng gạt bỏ mọi an nguy của quốc gia sang một bên không cần suy nghĩ.

Có thể nói, Chính phủ ta đang nỗ lực gây dựng niềm tin trong dân chúng bằng hành động, quyết liệt và đổi mới. Nhưng chúng ta cũng nhận thấy bản thân các hoạt động của Chính phủ cũng gặp rất nhiều trở ngại, những trở ngại có thể được hình thành từ những "nhóm lợi ích".

Chúng ta nhắc nhiều tới các nhóm lợi ích ấy song thực sự, để chỉ đích danh ra họ là ai, chúng ta gần như bất lực. Thị trường truyền thông, một thị trường có giá trị doanh thu ước tính cả tỷ USD mỗi năm ở Việt Nam (theo thống kê của RECMA, hãng thống kê dữ liệu thị trường truyền thông số 1 toàn cầu), vốn dĩ bị chi phối bởi những tập đoàn nước ngoài và chính những tập đoàn ấy luôn dễ dàng tạo ra các câu chuyện định hướng dư luận một cách chuyên nghiệp, để phục vụ những nhà đầu tư mạnh tay và thuộc hàng "bạch tuộc" trên thị trường.

Sẽ ra sao, nếu chính những "bạch tuộc đầu tư" kia sử dụng sức mạnh truyền thông để đội lốt nhân dân tạo áp lực với chính phủ trước mỗi quyết sách chỉ để nhằm phục vụ mục đích riêng của một nhóm doanh nhân nào đó? Đừng vội nghĩ điều ấy chỉ là tưởng tượng, mà thực sự nó đã là thực trạng vài năm trở lại đây rồi.

Câu chuyện nước mắm đủ là ví dụ để chúng ta nhận ra sức mạnh của truyền thông là kinh hãi thế nào. Chỉ một bát nước mắm nhỏ thôi đã đủ tạo ra sự chao đảo trong dư luận cả một tháng trời. Vậy thì hệ quả nào sẽ xảy ra đây nếu như quyền và lợi ích liên quan đến những thứ còn lớn hơn cả những bát nước mắm?

Hãy nhớ lại lời Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc nói về dự án cao ốc 50 tầng ở mảnh đất của Triển lãm Giảng Võ cũ. Chỉ một câu hỏi của Thủ tướng thôi đã đủ chỉ ra cái nhức nhối của thời cuộc. "Ai cho phép? Quy hoạch nào cho phép?" - Thủ tướng đang chỉ thẳng vào tâm điểm của vấn đề. Nếu không có những kẻ phản bội bên trong, làm sao mà người đại diện của Chính phủ phải đặt ra câu hỏi ấy?  

Nếu tất cả cùng làm việc bằng sự công chính, chắc chắn Thủ tướng và nội các của mình sẽ có nhiều thời gian hơn để dành cho những công việc khác nữa, còn tồn đọng như một ám ảnh, để thay đổi bộ mặt kinh tế và xã hội Việt Nam theo đúng định hướng mà bao lâu nay chúng ta đã mong mỏi.

Chúng ta vẫn thường nhắc nhở nhau về chuyện "tự diễn biến", một thứ cũng không khác gì "những kẻ phản bội từ bên trong". Nhưng, ở thời đại này, khi tin thật và tin giả rất khó phân biệt và ngành truyền thông trên thế giới còn phải cảnh báo rằng, thời đại của tin giả hoành hành đang là lúc này, sự biến tướng của những kẻ thù từ bên trong còn nhiều hơn. Nó không chỉ là những kẻ phá hoại môi trường chính trị ổn định của Việt Nam, mà còn là những kẻ trục lợi dựa trên những thế mạnh riêng để làm hỗn loạn xã hội.

Nó cũng có thể là những kẻ dùng mạng lưới làm ăn của mình để gây ra thêm các trở ngại cho tiến trình hành động của Chính phủ và tiến trình xây dựng một Chính phủ hành động, kiến tạo. Và nó có thể tồn tại ngay đây, quanh chúng ta, một cách ngang nhiên và thậm chí còn có thể cất lên những lời ái quốc đầy sáo rỗng.

2017 đã tới. Nước Mỹ sẽ có Tổng thống mới. Nước Pháp cũng sẽ có những thay đổi lớn ở vị trí lãnh đạo. Toàn cầu sẽ hứa hẹn có nhiều biến động và chúng ta vì thế, càng phải cẩn trọng hơn.

Hà Quang Minh

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.