Một di tích lịch sử cấp quốc gia đang bị... lãng quên

Sau hơn 15 năm được công nhận xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia, đến nay quần thể di tích Đồn điền Cada (xã Ea Yông, huyện Krông Pắk, tỉnh Đắk Lắk) đang trong tình trạng xuống cấp nhanh chóng và bị xâm hại nghiêm trọng bởi công tác quản lý lỏng lẻo.

Đồn điền Cada (xã Ea Yông, huyện Krông Pắk, tỉnh Đắk Lắk) không chỉ là một trong những đồn điền ra đời sớm nhất ở Tây Nguyên mà còn là nơi thành lập Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên trong công nhân của tỉnh Đắk Lắk. Tuy nhiên, sau hơn 15 năm được công nhận xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia, đến nay quần thể di tích này đang trong tình trạng xuống cấp nhanh chóng và bị xâm hại nghiêm trọng bởi công tác quản lý lỏng lẻo.

Được ra đời trong quá trình khai thác thuộc địa lần thứ 2 của thực dân Pháp ở Đông Dương vào năm 1922, đồn điền Cada (còn gọi là Công ty Nông nghiệp Á Châu) với diện tích ban đầu gần 2.000ha, số vốn đầu tư là 50.000 Frs (quan tiền Tây) chuyên kinh doanh cà phê và trà. Ngoài diện tích trồng cà phê và trà, để thuận tiện cho việc khai thác và chế biến, thực dân Pháp đã cho xây dựng hàng loạt hạng mục công trình tại đây như: Nhà ở cho giám đốc và phó giám đốc; văn phòng làm việc; nhà kho; chợ; cửa hàng; trạm gác; trạm y tế; kho xăng dầu; nhà khách; bưu điện; nhà ở cho thợ máy, thợ điện, lái xe và công nhân…

Tường rào, cửa kính, cổng bị xâm hại nghiêm trọng.
Tường rào, cửa kính, cổng bị xâm hại nghiêm trọng.

Cũng như bất kỳ nơi nào khác trong các đồn điền của thực dân Pháp ở Việt Nam, tại đồn điền Cada, thực dân Pháp đã thực hiện chính sách bóc lột công nhân bằng việc trả lương rẻ mạt, lao động khổ sai và biến họ trở thành những người nô lệ. Trước tình hình đó, với bản chất cách mạng của mình, đội ngũ công nhân ở đồn điền Cada đã đứng lên đấu tranh đòi quyền lợi, liên tục từ những năm 1927 đến năm 1939. Vào tháng 2-1940, tại đồn điền Cada đã nổ ra một cuộc đình công lớn của công nhân, buộc thực dân Pháp phải nhượng bộ.

Cada cũng là nơi ra đời của Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên trong công nhân của tỉnh Đắk Lắk. Sáng 18/8/1945, lần đầu tiên lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên cột cờ trước trụ sở Ủy ban cách mạng lâm thời của đồn điền, đánh dấu mốc son sáng ngời của đội ngũ công nhân đồn điền Cada trong sự nghiệp đấu tranh chống thực dân Pháp ở Đắk Lắk. Trong sự nghiệp chống Mỹ cứu nước, công nhân đồn điền Cada còn tham gia vào cuộc tổng tiến công, nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968 và mùa xuân 1975, giải phóng Đắk Lắk, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

Với những dấu ấn lịch sử trên, ngày 26/1/1999, Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) đã cấp Bằng công nhận đồn điền Cada là di tích lịch sử cấp quốc gia. Năm 2009, di tích này được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đầu tư trùng tu tôn tạo với kinh phí 5,9 tỷ đồng gồm các hạng mục miếu thờ, nhà trưng bày, sân vườn nội bộ… đến nay dự án mới chỉ hoàn thành giai đoạn 1 là tu sửa miếu thờ và 2 ngôi nhà trưng bày. Các hạng mục còn lại bị bỏ hoang dẫn đến hư hỏng nặng, tường rào đã đổ sập vài chục mét, cửa sắt bị bẻ cong, xung quanh cỏ dại um tùm, rác chất thành đống, phân trâu bò rải rác khắp nơi. Khu vực sân di tích còn bị một số hộ dân tận dụng đổ vỏ cà phê, phế phẩm nông nghiệp ủ phân vi sinh.

Trao đổi với chúng tôi, ông Bùi Tuế (77 tuổi, trú tại buôn Ea Yông A2, xã Ea Yông), một trong những công nhân của đồn điền qua hai thời kỳ chống Pháp và chống Mỹ cứu nước buồn bã cho biết: “Nơi đây không chỉ là nơi ghi nhận những công lao to lớn của nhiều thế hệ yêu nước từ đầu thế kỷ XX đến nay mà còn là nơi cất giấu tài liệu, có giá trị về mặt lịch sử, là biểu tượng về tinh thần yêu nước của người dân Đắk Lắk nói riêng, Tây Nguyên nói chung. Thế mà lâu nay, quần thể di tích này không được tu bổ nên bị xuống cấp nghiêm trọng”. Còn đại diện lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk lại cho rằng, việc di tích bị xuống cấp đã được nói đến từ lâu, nhưng chính quyền địa phương đành bất lực do kinh phí quá hạn hẹp.

Văn Thành

Các tin khác

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Cấm hát nhép được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước, không phải chỉ riêng ở TP Hồ Chí Minh. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã có công văn đề nghị các địa phương chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bao gồm cả hát nhép.

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Cuốn sách “Chí sĩ Nguyễn Khắc Cần trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX” của tác giả Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tấn - một cán bộ đang công tác tại Công an TP Hà Nội - là một công trình có giá trị, thể hiện tinh thần trách nhiệm khoa học, sự tâm huyết với lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

Nằm yên bình giữa miền đồi núi trập trùng của vùng Đơn Dương, Samten Hills Dalat (Lâm Đồng), không chỉ là một điểm đến mà còn là hành trình trở về với sự tĩnh tại trong mỗi con người. Ở nơi ấy, khi đêm vừa kịp khép lại, bình minh bắt đầu hé mở, thiên nhiên dường như cất lên một bản giao hưởng dịu dàng sâu lắng, nơi mây, nắng và gió quyện hòa trong từng khoảnh khắc.

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Văn nghệ Công an số 805 Phát hành thứ Năm, ngày 2/4/2026. Văn nghệ Công an số 805 với nhiều bài viết hấp dẫn, dày 24 trang, khổ 30x40cm, giá bán lẻ 8.000 đồng/ tờ.

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Một đời sống mới của du lịch văn hoá đã sẵn sàng từ khi Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ban hành. Mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và thế giới đã và đang có sự tham gia đặc biệt tích cực của một lực lượng sáng tạo nòng cốt, đó là kinh tế tư nhân.