Gặp khó trước những áp lực mới
Việt Nam đang bước vào thời kỳ già hóa dân số với tốc độ nhanh chóng. Hiện nay, cả nước có khoảng 16 triệu người cao tuổi (chiếm hơn 16% dân số). Dù già hóa dân số đặt ra nhiều thách thức cho hệ thống an sinh, nhưng nhìn từ một góc độ khác, đây chính là cơ hội để nhìn nhận lại một nguồn lực đặc biệt, đó là nguồn nhân lực người cao tuổi. Họ là những người đã tích lũy hàng chục năm kinh nghiệm, vốn sống và kỹ năng làm việc quý báu.
Khảo sát mới đây của Trung tâm dịch vụ việc làm Hà Nội trên quy mô hơn 7.300 lao động cao tuổi cho thấy một con số đáng chú ý, có tới 31,3% người (tương đương 2.312 người) mong muốn tiếp tục được làm việc. Nhu cầu này xuất phát từ nhiều động lực khác nhau.
Đối với một bộ phận không nhỏ, việc đi làm là để đảm bảo an sinh cá nhân. Nhiều người không có lương hưu hoặc hoàn cảnh gia đình khó khăn, vẫn phải tìm kiếm các công việc lao động phổ thông như bảo vệ, tạp vụ, giúp việc để có thêm thu nhập, giảm bớt áp lực kinh tế cho con cháu. Nhưng với nhiều người khác, lao động đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống. Đó là cơ hội để họ giao tiếp, chia sẻ và khẳng định giá trị bản thân.
Dù mong muốn cống hiến là rất lớn, nhưng hành trình tìm kiếm việc làm của người cao tuổi gặp nhiều khó khăn. Trong bối cảnh chuyển đổi số và tự động hóa, các doanh nghiệp thường đặt ra yêu cầu rất cao về năng suất lao động, khả năng thích ứng nhanh và cường độ làm việc lớn. Điều này vô tình tạo ra một khoảng cách lớn giữa khả năng của người cao tuổi và yêu cầu của thị trường lao động hiện đại.
Số liệu khảo sát Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội chỉ ra một vấn đề rất cần có giải pháp. Đó là trong tổng số 203 doanh nghiệp tham gia khảo sát, chỉ có 17 doanh nghiệp cho biết có nhu cầu tuyển dụng lao động cao tuổi. Nhiều vị trí đòi hỏi kỹ năng công nghệ mới khiến lao động lớn tuổi dễ bị tụt hậu nếu không có sự hỗ trợ đào tạo kịp thời.
Giải pháp nào để khơi thông nguồn lực "vàng"?
Theo Phó Giám đốc Sở Nội vụ Hà Nội Nguyễn Tây Nam, việc nhìn nhận và khai thác tiềm năng của người cao tuổi không chỉ là vấn đề an sinh xã hội mà còn là một chiến lược kinh tế quan trọng.
“Với kho tàng tri thức, kỹ năng nghề nghiệp và bản lĩnh được tích lũy qua nhiều thập kỷ cống hiến, người cao tuổi hoàn toàn có khả năng tiếp tục đóng góp cho nền kinh tế. Sự đóng góp này không chỉ dừng lại ở hoạt động sản xuất kinh doanh trực tiếp mà còn mở rộng sang các lĩnh vực như truyền nghề, tư vấn, đào tạo và chăm sóc sức khỏe, phù hợp với nguyện vọng và thể trạng của từng cá nhân”, ông Nam nói.
Chính vì thế, để phát huy giá trị của người lao động cao tuổi, xây dựng nền “Kinh tế bạc” bền vững cho Thủ đô, ông Nguyễn Tây Nam cho hay, Hà Nội đang xây dựng các nhóm giải pháp đột phá để hỗ trợ việc làm.
Đầu tiên là xây dựng sàn giao dịch việc làm chuyên biệt dành cho lao động cao tuổi. Các phiên giao dịch việc làm sẽ tạo ra kênh kết nối trực tiếp, minh bạch giữa người lao động cao tuổi và nhà tuyển dụng.
Đặc biệt, trong Cổng thông tin việc làm TP Hà Nội đã xây dựng một chuyên mục riêng dành cho người cao tuổi, giúp người lao động dễ dàng tương tác, tìm kiếm cơ hội và kết nối thẳng với doanh nghiệp chỉ bằng những thao tác đơn giản trên nền tảng số. Đây là bước đi nhằm tạo ra một hệ sinh thái làm việc thông minh, minh bạch và hoàn toàn miễn phí.
“Chúng tôi cũng nhận thức được rào cản về công nghệ đối với lao động cao tuổi, chính vì thế các cơ sở giáo dục nghề nghiệp sẽ đồng hành để tư vấn các chương trình đào tạo lại, đặc biệt là nâng cao kỹ năng số cho người cao tuổi. Điều này giúp họ không bị bỏ lại phía sau trong kỷ nguyên số và có thể đáp ứng tốt hơn yêu cầu của các công việc hiện đại”, ông Nguyễn Tây Nam cho biết.
Không chỉ vậy, đối với những người cao tuổi có mong muốn tự kinh doanh, chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội sẽ trực tiếp hướng dẫn và hỗ trợ thủ tục vay vốn ưu đãi. Tại Hà Nội, đã có hơn 31.000 người cao tuổi được vay vốn với tổng số tiền lên tới 2.371 tỷ đồng để mở rộng sản xuất, phát triển kinh doanh. Điều này không chỉ giúp họ tự tạo việc làm cho mình mà còn tạo ra cơ hội cho những người xung quanh.
