Thị trường phân hoá mạnh mẽ
Theo báo cáo thị trường lao động của Trung tâm dịch vụ việc làm Hà Nội, trong tháng vừa qua, nhu cầu tuyển dụng của các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố tăng nhanh với ước tính khoảng 55.000 vị trí việc làm. Trong đó, nhóm ngành bán buôn, bán lẻ và dịch vụ khác chiếm tỷ trọng áp đảo với 51,2%, theo sau là công nghiệp chế biến chế tạo - xây dựng (30,8%).
Mặc dù, nhu cầu tuyển dụng cao, nhưng theo Trung tâm dịch vụ việc làm Hà Nội, thị trường ghi nhận sự phân hóa mạnh mẽ. Sự cạnh tranh ở nhóm lao động có trình độ chuyên môn cao đang trở nên khốc liệt hơn bao giờ hết, trong khi các vị trí lao động phổ thông đơn giản đang có xu hướng giảm dần do doanh nghiệp ưu tiên các vị trí có thể thực hiện đa nhiệm.
Dự báo thời gian tới, thị trường lao động Hà Nội sẽ tiếp tục sôi động nhưng có sự phân hóa và yêu cầu khắt khe hơn về chất lượng. Các doanh nghiệp đang có xu hướng giảm dần lao động phổ thông, thay vào đó là tăng tuyển dụng kỹ thuật viên vận hành tự động hóa và nhân sự chuỗi cung ứng.
“Đặc biệt, nhóm lao động sở hữu kỹ năng đa nhiệm và biết ứng dụng AI/công nghệ vào quy trình làm việc sẽ nắm giữ lợi thế cạnh tranh vượt trội và được săn đón với mức đãi ngộ hấp dẫn”, ông Vũ Quang Thành, Phó Giám đốc Trung tâm dịch vụ việc làm Hà Nội cho hay.
Trong khi đó, Viện Khoa học Tổ chức Nhà nước và Lao động (Bộ Nội vụ) dự báo thị trường lao động quý II/2026, tổng số người có việc làm ước đạt khoảng 52,9 triệu người, tăng khoảng 400.000 người so với quý I/2026.
Về xu hướng ngành nghề, một số lĩnh vực được dự báo tăng nhu cầu tuyển dụng so với quý IV/2025, như sản xuất đồ nội thất; sản xuất xe có động cơ; sản xuất đồ uống. Ngược lại, một số ngành ghi nhận xu hướng giảm việc làm, gồm thoát nước và xử lý nước thải; khai khoáng; sản xuất thuốc, hóa dược và dược liệu...
Theo PGS.TS Nguyễn Tiến Đông, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Lý Thái Tổ, xu hướng tuyển dụng của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tại Việt Nam đang có sự thay đổi mang tính bước ngoặt. Thời kỳ các doanh nghiệp này tìm đến Việt Nam để khai thác nguồn lao động phổ thông dồi dào, giá rẻ đang dần đi đến hồi kết.
Yêu cầu hiện nay của các nhà đầu tư là nguồn nhân lực phải được đào tạo bài bản và có kỹ năng. Thực tế tại các địa phương có tốc độ công nghiệp hóa cao như Bắc Ninh đã minh chứng rõ nét cho xu hướng này. Nhiều doanh nghiệp tại đây đang thực hiện các đợt sa thải hàng loạt đối với lao động phổ thông lớn tuổi để thay thế bằng những nhân lực có kỹ năng chuyên môn cao hơn.
“Mặc dù một số doanh nghiệp FDI mới gia nhập thị trường có thể vẫn tuyển dụng lại nhóm lao động phổ thông này để nhanh chóng lấp đầy vị trí trống, nhưng nhìn chung, "tuổi thọ nghề nghiệp" của lực lượng lao động không qua đào tạo đang trở nên rất ngắn ngủi. Xu hướng tất yếu hiện nay là mọi doanh nghiệp đều muốn sở hữu đội ngũ nhân viên đã được trang bị kỹ năng chuyên sâu để đáp ứng yêu cầu công nghệ hiện đại”, PGS.TS Nguyễn Tiến Đông phân tích.
Chủ động nâng cao kỹ năng
Theo các chuyên gia, trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) và các hệ thống tự động hóa đang ngày càng phát triển mạnh mẽ, thị trường lao động hiện nay đang trải qua những biến động sâu sắc và quá trình tái định hình đáng kể. Sự chuyển dịch này không chỉ tạo ra những cơ hội mới mà còn đặt ra những thách thức lớn đối với lực lượng lao động truyền thống, đòi hỏi một tư duy linh hoạt và khả năng thích nghi cao.
Để hỗ trợ người lao động, Nhà nước đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ thiết thực, cùng với đó là các chương trình kết nối việc làm được tổ chức rộng khắp tại các địa phương nhằm tạo điều kiện cho người lao động tiếp cận với những vị trí phù hợp.
Tuy nhiên, những yếu tố khách quan này chỉ đóng vai trò là đòn bẩy, bởi cốt lõi để thành công vẫn nằm ở ý thức cá nhân. Người lao động cần chủ động hơn trong việc tự học, tự đào tạo và liên tục nâng cao kỹ năng nghề nghiệp của bản thân thay vì chỉ trông chờ vào sự hỗ trợ thụ động.
Việc liên tục cập nhật kiến thức để thích ứng với những công nghệ mới không còn là một lựa chọn, mà đã trở thành một yêu cầu bắt buộc để tồn tại trong thị trường việc làm hiện đại. Chỉ khi sở hữu những kỹ năng tương thích với yêu cầu của thời đại số, người lao động mới có đủ khả năng giữ vững việc làm ổn định và tránh được nguy cơ tái thất nghiệp trước làn sóng cắt giảm do công nghệ thay thế.
Ông Phạm Ngọc Toàn, Giám đốc Trung tâm Thông tin phân tích dự báo chiến lược (Bộ Nội vụ) khuyến nghị người lao động chủ động nâng cao kỹ năng. Ông cho rằng, trước tiên, cần xác định lại thế mạnh bản thân để xây dựng hồ sơ xin việc và chuẩn bị cho phỏng vấn. Tiếp theo, học thêm các kỹ năng thiết thực như sử dụng Google Workspace, Excel nâng cao, viết email chuyên nghiệp và làm việc nhóm theo mô hình doanh nghiệp, giúp người lao động nhanh chóng thích nghi và thu hút nhà tuyển dụng.
Ở góc độ hỗ trợ chính sách, ông Phạm Xuân Vinh, Trưởng phòng nghiệp vụ bảo hiểm thất nghiệp (Trung tâm Quốc gia về dịch vụ việc làm, Bộ Nội vụ) cho biết, các chính sách thông qua Luật Việc làm 2025 và Nghị định 374/2025 đã có những điểm mới đột phá để hỗ trợ chủ động cho người lao động được đào tạo lại, nâng cao trình độ để thích ứng với những yêu cầu mới của thị trường lao động.
Đối với lao động bị mất việc, điểm mới đột phá nhất chính là việc mở rộng đối tượng được hỗ trợ đào tạo. Theo quy định mới, ngay cả khi người lao động chưa đủ điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp vẫn có thể được hỗ trợ đào tạo nghề hoặc kỹ năng mới. Điều này cho phép người lao động chủ động nâng cao năng lực hoặc chuyển đổi nghề nghiệp ngay trước khi nguy cơ mất việc làm xảy ra.
Nội dung đào tạo cũng được linh hoạt hóa, không chỉ bó hẹp trong việc học một nghề mới hoàn toàn mà còn bao gồm việc bổ sung các kỹ năng thiết yếu dựa trên nền tảng kỹ năng cũ. Điều này giúp người lao động nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng tốt hơn nhu cầu nhân lực trong "kỷ nguyên mới".
