Mở cửa đón gió mới sáng tạo

Năm 2018 vừa trôi qua với nhiều thành tựu đáng phấn khởi trên các lĩnh vực khác nhau của đời sống. Lần đầu tiên sau một thời gian dài, GDP đạt 7,08% chứng minh sức tăng trưởng của nền kinh tế nước ta đang được khơi dậy mọi tiềm năng. Vì vậy, mở cửa đón năm 2019, mỗi người đều có quyền tin tưởng vào từng cơ hội để đối mặt với từng thách thức trên lộ trình hội nhập quốc tế sâu rộng.

Chức vô địch AFF Suzuki 2018 mà đội tuyển bóng đá Việt Nam giành được không chỉ là một món quà cho người hâm mộ bộ môn thể thao vua, mà còn kích hoạt tinh thần dân tộc từ miền ngược đến miền xuôi. Cả nước hồi hộp dõi theo chiến thắng của những cầu thủ trên sân cỏ, cũng giống như sự chung lòng chung hướng của nhiều giới, nhiều ngành ủng hộ cuộc chiến chống tham nhũng được tiến hành một cách cẩn thận và quyết liệt.

Một cơ thể khỏe mạnh không thể chấp nhận những căn bệnh đeo bám hành hạ. Một đất nước đang đà đi tới cũng không thể dung túng cho những tệ nạn quan liêu tiêu cực. Hàng loạt đại án đã được đưa ra xét xử, hàng loạt quan chức đã bị cách chức và bắt giam, khiến khát vọng văn minh càng được nâng cao trong xã hội.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh: “Tiếp tục tinh thần không có "vùng cấm", không có ngoại lệ, năm 2018, đã xử lý nhiều cán bộ cấp cao, kể cả cán bộ nghỉ hưu, cán bộ trong các cơ quan bảo vệ, thực thi pháp luật, sĩ quan cấp tướng thuộc các lực lượng vũ trang, có những trường hợp bị tước các danh hiệu, xử lý hình sự. Thật đau lòng! Song vì sự nghiêm minh của kỷ luật đảng, sự thượng tôn pháp luật của Nhà nước, sự trong sạch, vững mạnh và uy tín của Đảng và ý nguyện của nhân dân, chúng ta phải làm, và sẽ còn tiếp tục làm trong thời gian tới”.

HHen Niê - biểu tượng mới của vẻ đẹp Việt Nam.
HHen Niê - biểu tượng mới của vẻ đẹp Việt Nam.

Cuộc chiến chống tham nhũng được xác định còn lâu còn dài, vậy văn học nghệ thuật đóng góp như thế nào vào mục tiêu chung? Năm 2018, chỉ qua 4 tháng phát động, cuộc thi vẽ biếm họa chủ đề “Phòng chống tham nhũng” do Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm tổ chức đã nhận được 518 tác phẩm từ khắp nơi trên cả nước gửi về tham dự. 158 tác phẩm đã được chọn để giới thiệu tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, gây hứng thú đặc biệt cho công chúng.

Dù không có tác phẩm được trao giải nhất, nhưng 3 giải nhì thuộc về tác giả Trần Hải Nam với tác phẩm “Sự thật phũ phàng”, tác giả Hà Xuân Nồng với tác phẩm “Tìm trách nhiệm” và tác giả Lê Đức Hùng với tác phẩm “Dân chơi 4.0” ít nhiều chứng minh giới họa sĩ chuyên vẽ trào phúng cũng có cảm hứng đặc biệt về những biểu hiện tham nhũng trong xã hội.

Sự thành công của đợt vận động sáng tác biếm họa về đề tài phòng chống tham nhũng thực sự tạo nên tín hiệu mới cho đời sống tinh thần của người Việt Nam. Biếm hoạ không chỉ có giá trị tố cáo tiêu cực mà còn tạo ra tiếng cười có khả năng hóa giải những mâu thuẫn và những trớ trêu của cuộc sống. Từ gợi ý của biếm họa, những lĩnh vực nghệ thuật khác cũng cần có những đợt vận động sáng tác quy mô xoay quanh trận tuyến tiêu diệt tham nhũng!

Tham nhũng đã được xác định là quốc nạn, cản trở sự tiến bộ của dân tộc. Ngoài những biện pháp mạnh về truyền thông và pháp lý, hành trình chống tham nhũng cũng luôn cần sự tham gia tích cực của các loại hình nghệ thuật. Văn học, điện ảnh, sân khấu đều vào cuộc khá hào hứng. Tuy nhiên, thành công ở đề tài này vẫn còn khá khiêm tốn.

Thật sự, ngoài tài năng thì tác phẩm chống tham nhũng còn đòi hỏi sự can trường và dũng cảm của chính tác giả. Đề tài tham nhũng là cánh cửa rộng, nhưng ít người dám xung phong. Vì vậy, làng nghệ thuật ở nước ta chưa có những đòn tấn công trực diện vào tệ nạn tham nhũng mạnh mẽ và quyết liệt như Trung Quốc với các tác phẩm “Bí thư Tỉnh ủy”, “Đoàn xe cơ quan” hoặc “Tiểu nhân đắc chí”..

Năm 2018, vẻ đẹp Việt Nam cũng được thế giới ghi nhận qua sự xuất hiện của cô gái Êđê HHen Niê lọt vào top 5 cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ. Sự hồn nhiên và thân thiện của HHen Niê đã mang đến ấn tượng mạnh mẽ cho bạn bè năm châu. Những lời ca ngợi của báo chí quốc tế dành cho HHen Niê ít nhiều gợi lên suy nghĩ cụ thể về bản sắc văn hóa Việt Nam đa dạng, năng động và hài hòa.

Sáng tạo trên nền tảng văn hóa Việt Nam chính là sự lựa chọn đắc ý cho văn học nghệ thuật. Tác phẩm đạt tầm vóc thời đại, không thể tìm kiếm ở trào lưu cách tân nào của thiên hạ, mà phải bắt đầu từ chính số phận của những con người Việt Nam chịu thương chịu khó.

Năm mới 2019 đã khởi động bao nhiêu bước chân rộn rã trên từng con phố sầm uất, trên từng ngõ xóm quanh co, trên từng mái nhà ấm áp. Mở cửa đón gió mới trên tinh thần cống hiến và tận tuỵ, sẽ đánh thức giá trị Việt Nam một cách rực rỡ cho ngày mai!

Lê Thiếu Nhơn

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.