Miền trung thắp lửa yêu thương

Giữa những ngày miền Trung gồng mình trong bão lũ, khi những đoàn xe mang tình yêu thương của cả nước đến với đồng bào nơi đây thì vẫn xuất hiện những câu chuyện cảm động về tình người nơi rốn lũ vui như ánh mặt trời hửng sáng trong mưa.

Câu chuyện về vợ chồng anh Ăm Diệu, sống tại bản Loa, xã Ba Tầng, huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị là một ví dụ như thế. Khi phát hiện trong số áo quần cũ do một đoàn thiện nguyện tặng có 10 triệu đồng, dù là một hộ nghèo, lại đang chịu thiệt hại nặng nề từ thiên tai nhưng vợ chồng anh vẫn cương quyết báo cáo với chính quyền để trả lại số tiền trên. 

Hẳn ai trong số chúng ta cũng sẽ thốt lên: đó sức sống bền bỉ của sự trung thực, danh dự cao cả của một con người dẫu ở vào hoàn cảnh khốn cùng nhất. Nhưng có lẽ, nếu nhìn rộng ra tất cả những hành động đẹp trên cả nước mới thấy đây chính là món quà về sự lương thiện mà đồng bào miền Trung đang trao lại cho chúng ta.

Dù đang rơi vào hoàn cảnh khó khăn nhất nhưng vợ chồng anh Diệu vẫn muốn tìm chủ nhân của số tiền để trả lại.
Dù đang rơi vào hoàn cảnh khó khăn nhất nhưng vợ chồng anh Diệu vẫn muốn tìm chủ nhân của số tiền để trả lại.

Sau sự hy sinh của Thiếu tướng Nguyễn Văn Man (Phó Tư lệnh Quân khu 4, đại biểu Quốc hội khóa XIV) cùng 12 cán bộ, chiến sĩ đoàn công tác cứu hộ, cứu nạn của Quân khu 4 gợi lên một cảm xúc bi hùng. Một lần nữa "khúc ruột miền Trung" lại khiến chúng ta đau đớn bởi những cái chết thương tâm. Nhưng, không phải lúc nào trong thời bình, ta cũng được ngưỡng vọng những tấm gương hy sinh cao cả như thế khi mà thời gian qua đã có không ít cán bộ, sĩ quan trong quân đội vi phạm pháp luật và bị xử lý kỉ luật.

Hình ảnh từ các cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang, các ca sĩ, diễn viên của làng giải trí đến các em học sinh… hướng về miền Trung bằng các hành động thiết thực khiến chúng ta có một liên tưởng: dường như đang có một sức nóng lan tỏa với sự chân thành, tự nguyện và bền bỉ. Các em học sinh nhỏ tuổi gom những đồng tiền có mệnh giá nhỏ nhất dường như đã bị lãng quên, thất thế trong nền kinh tế thị trường. 

Thực tế ấy là sự thay đổi mạnh mẽ từ nội lực, bởi có lẽ mới hôm qua thôi, chính nhiều người trong số chúng ta biết đâu cũng đang ghen tỵ với gia đình hàng xóm về chiếc xe mới, vừa hí hửng với một món hàng mua rẻ với giá hời, vừa "vặt lông" được một "con gà béo" vì bán được thứ gì đó vốn có giá trị thấp hơn giá cả. Hay, những em nhỏ kia hôm qua vẫn còn mè nheo đòi bố mẹ mua đồ chơi, thích ăn quà vặt… Vậy mà, trước đau thương của miền Trung, cái lẽ nhân sinh "máu chảy, ruột mềm" đã làm tất cả thức tỉnh, dẫu đâu đó vẫn có kẻ nhẫn tâm kiếm lợi từ việc ăn chặn, cướp trên tay người dân đang chới với trong bão lũ.

Những tổn thất của mùa mưa bão này đã vượt qua cả sự hình dung của chúng ta. Dẫu vẫn biết miền Trung là nơi hàng năm phải chịu thiệt hại nặng nề nhất nhưng không thể ngờ sức tàn phá của mẹ thiên nhiên lại vượt ngưỡng đến thế. Nhìn cảnh lở đất ở Rào Trăng (Thừa Thiên - Huế), ở hai xã Trà Leng và Trà Vân của huyện Nam Trà My và theo dõi con số thông kê đến ngày 25/10/2020, miền Trung có 130 người chết, 18 người mất tích sau 3 tuần… mới thấy tổn thất lớn này đã làm thay đổi suy nghĩ của chúng ta như một sự chất vấn. 

Có thể sẽ phải có sự phân tích thấu đáo về ảnh hưởng của việc xây dựng các thủy điện nhỏ, của rừng, của biến đổi khí hậu và nhiều yếu tố khác mới có thể đưa ra kết luận. Nhưng, trong suy nghĩ của mỗi người, việc sử dụng đồng tiền, việc cùng vắt óc suy nghĩ ra những giải pháp để giúp nhân dân miền Trung nếu như các năm sau nữa mưa lũ vẫn tiếp tục tàn phá. Thay vì những thú vui giải trí bởi sự nhàn hạ mà nhiều khi đã vượt qua ranh giới của sự tử tế, nhiều người đã thực sự có những cách nghĩ thiết thực, có trách nhiệm hơn thể hiện trên các trang mạng xã hội. 

Lâu nay, chúng ta vẫn phải đang tích cực tìm kiếm những tấm gương người tốt, việc tốt để làm những ngọn hải đăng hướng thiện thì giờ đây, trong bữa cơm của từng gia đình, trên truyền hình, websize, mạng xã hội, những gương hi sinh, những tấm lòng nhân ái đang góp phần định hướng tích cực cho dư luận và giáo dục thế hệ trẻ.

Lâu nay, chúng ta vẫn đang tranh luận về cái được và mất từ sự phát triển của mạng xã hội. Có thể phải trải qua thời gian rất lâu mới có thể đánh giá chính xác được điều đó nhưng ít ra trong những ngày này, nó giúp chúng ta có được những thông tin của thiên tai, thấy được tâm sự của mọi người để cùng gắn kết, sẻ chia. Những tình cảm trân quý, tốt đẹp xuất hiện trên mạng xã hội dẫu chỉ là những lời cầu chúc cũng sẽ khiến cho đồng bào miền Trung đến một thời điểm nào đó được biết sẽ cảm thấy ấm lòng.

Một ý tưởng ủng hộ miền Trung - nguồn ảnh Báo Đà Nẵng.
Một ý tưởng ủng hộ miền Trung - nguồn ảnh Báo Đà Nẵng.

Nhìn những ngọn lửa nhen lên để nấu nồi bánh chưng, bánh tét, chúng ta cảm thấy yêu thương hơn đất nước mình. Chiếc bánh cổ truyền chỉ được làm trong năm khi Tết đến, xuân về. Nhưng, cũng không có gì quan trọng bằng, khẩn thiết bằng và vui bằng những chiếc bánh ấy sẽ giúp được đồng bào ta đỡ đói lòng trong hoạn nạn. Hẳn sẽ có không ít người phán xét phong trào ấy là: lãng phí, tư duy bầy đàn, kém tinh tế… 

Thực ra, chúng ta cũng chưa bao giờ phải đối mặt với những tình huống ấy nên những thùng mì tôm, bánh chưng, lương khô vội vã ở những thời điểm lũ lụt là vô giá, và còn thể hiện sự chân thành, nhiệt huyết của tình tương thân tương ái trong cộng đồng. Thiết nghĩ, trước khi phán xét ai đó, bạn hãy đặt mình vào vị trí của người có tấm lòng. Không phải lúc nào cái tốt cũng đồng nghĩa với khéo léo, hiệu quả nhưng đó là cái gốc cho mọi hành động.

Từ hậu quả thiên tai của miền Trung và các hoạt động từ thiện, ngẫm ra được những điều sâu sắc để bổ sung vào những gì còn bất cập, thiếu hụt trong cuộc sống hiện nay.

1.Thiên tai ngày khắc nghiệt nhưng những hoạt động từ thiện cũng sẽ thường xuyên, liên tục và bài bản hơn. Việc ca sĩ Thủy Tiên kêu gọi ủng hộ miền Trung đã được các đại biểu Quốc hội quan tâm, bàn thảo bên lề cuộc họp cho thấy đây là một bước tiến đáng mừng. Có thể từ nay, chúng ta cần có những quy định phù hợp hơn vừa đảm bảo sự giám sát vừa thuận lợi cho người ủng hộ.

2. Đằng sau việc ủng hộ, giúp đỡ đồng bào miền Trung khắc phục hậu quả là sự thay đổi trong nhận thức của mỗi người. Thiên tai có thể xảy ra với nhiều dạng khác nhau, bất kì ai cũng có thể trở thành nạn nhân. Việc ủng hộ không chỉ là việc thiện, là tấm lòng, là sự thể hiện nghĩa đồng bào, tình đoàn kết của nhân dân trong nước mà còn như một sự tương tác. Hôm nay, ở đây chúng ta đang may mắn hơn, chúng ta sẵn sàng đưa bàn tay ra san sẻ khó khăn, biết đâu ngày mai có một sự không may mắn, chúng ta trở thành nạn nhân và sẽ được nhận lại.

3. Việc những cá nhân tham gia cùng với các tổ chức nhà nước khắc phục hậu thiên tai cũng mở ra những cách làm xã hội hóa tốt đẹp. Có lẽ không chỉ với những khó khăn trước mắt của nhân dân các tỉnh miền Trung mà từ nay cần có những tính toán kĩ hơn về những dự án, chương trình để giảm thiểu nguy cơ và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân vùng này. Cần xây dựng những cơ chế linh hoạt, cải cách các thủ tục để các tổ chức, cá nhân dễ tiếp cận và triển khai hơn. Từ các chương trình nhỏ lẻ đến quy mô, từ việc hỗ trợ "con cá" đến "chiếc cần câu", từ tài trợ phi lợi nhuận đến một sự hợp tác nào đó để tái đầu tư cho nguồn vốn thiện nguyện… tất cả đều có thể thực hiện được nếu chúng ta cùng chung tay.

Miền Trung vất vả, đau thương trước các trận bão lụt, miền Trung kiên cường giữ biên giới, biển khơi cho Tổ quốc. Nhưng có lẽ sau tất cả, miền Trung cũng khơi thêm ngọn lửa hướng thiện, là động lực để mỗi người dân trong cả nước bắt tay thực hiện những việc làm tốt đẹp, gợi mở những ý tưởng sáng tạo nhân văn hướng đến việc chăm sóc đời sống nhân dân hiệu quả hơn. Có thể sự khắc nghiệt của thiên tai sẽ không dừng ở đó nhưng chỉ cần tất cả đều đồng lòng, cùng nỗ lực đoàn kết và san sẻ sẽ giúp đồng bào vượt qua được những khó khăn trước mắt và có những tính toán lâu dài để đối phó với nguy cơ này.

Mai Phương

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.