Lòng tự trọng của người thực thi công vụ

Đang có một hiện tượng phát triển rất kỳ lạ trong vòng mươi năm trở lại đây: Xếp ghế cho người nhà, người quen (và cả người... không quen nhưng có phong bì) trong các cơ quan nhà nước.

Đã có một thời, các vị lãnh đạo của chúng ta rất trong sáng. Con cháu họ phải tự thi thố với đời để làm việc, để cống hiến. Mà các vị lãnh đạo ấy là khai quốc công thần, là những người có công cực lớn với đất nước, với dân tộc. Không những không bố trí cho con cháu những cái ghế "thơm", mà nhiều người con, người cháu của những vị lãnh đạo ấy còn trực tiếp cầm súng ra trận. Nhiều người đã hy sinh đầy dũng cảm.

Và cũng không nên mù quáng để thấy một điều hiển nhiên rằng, những gia đình có truyền thống, có điều kiện thì con cháu họ có điều kiện để học hành hơn, sự hiểu biết cũng có điều kiện hơn.

Thế mà suốt một thời gian dài, không thấy có sự phát triển "phi thường" nào của con cháu các vị tiền bối. Họ lặn vào cuộc đời, làm bổn phận công dân của mình như mọi công dân khác, lặng lẽ cống hiến, và thanh thản với vị trí của mình. Thậm chí khi có điều kiện thăng tiến, họ còn đấu tranh rất dữ để không bị "tình ngay lý gian", rằng nhờ bố mẹ mà mình được như thế!

Thực ra thì, cái việc tài và xuất chúng được đặt vào đúng chỗ đúng nơi để giúp nước giúp đời là rất tốt. Lịch sử nước ta đã từng có những Tổng Bí thư dưới 30 tuổi như Trần Phú, Nguyễn Văn Cừ, có những vị tướng rất trẻ như Trần Quốc Toản, Võ Nguyên Giáp... và họ đều để lại danh thơm truyền nhiều đời. Trong hoàn cảnh nước ta hiện nay, với rất nhiều chủ trương nghị quyết phát hiện bồi dưỡng và đề bạt người trẻ thì việc một người trẻ được đề bạt là điều rất quý.

Nhưng giờ thì khác.

Những chiếc “ghế” được chạy bằng tiền, quan hệ (Ảnh có tính chất minh họa - nguồn internet).
Những chiếc “ghế” được chạy bằng tiền, quan hệ (Ảnh có tính chất minh họa - nguồn internet).

Chưa nói những vụ việc còn đang nằm ở tư thế... xầm xì, mà nếu là người tử tế, có lòng tự trọng, họ sẽ phải soi lại mình ngay, để điều tiết, nhưng họ cứ thản nhiên như không, như đấy là việc đương nhiên phải thế. Chỉ nói đến mấy vụ mà Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã chỉ ra, rồi Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã vào cuộc như vụ Vũ Quang Hải, Nguyễn Xuân Anh, Lê Phước Hoài Bảo, Nguyễn Quỳnh Anh, Trần Thị Lý...

Những người kể tên trên, chắc chắn là có những người có năng lực, có khả năng làm việc, nhưng họ đã không tự quyết con đường của mình, mà để người thân, là cha, mẹ hoặc anh chị "kê ghế" sẵn. Ông Nguyễn Sự, nguyên Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Nam, người nổi tiếng là cương trực đã phát biểu ngay sau khi Ủy ban Kiểm tra Trung ương xóa tên ông Lê Phước Hoài Bảo khỏi danh sách đảng viên là nếu bầu lại, ông vẫn bỏ phiếu cho Hoài Bảo làm Giám đốc Sở, cái chức mà đương nhiên anh này phải rời khỏi sau khi không còn là đảng viên. Thế tức là, chính ông Lê Phước Thanh, cựu Bí thư Tỉnh ủy Quảng Nam đã làm hại con mình.

Ở đây lại thấy thêm một điều là, hình như người ta coi việc "xếp ghế" là đương nhiên, là "nó phải thế", người khác làm được thì ta cũng làm được, chả cần đắn đo suy nghĩ gì. Chứ nếu có chút băn khoăn, chả ai lại đẩy người nhà mình vào cái thế bây giờ "đi cũng dở ở không xong" thế.

Tức, việc xếp ghế, chạy ghế nó công nhiên, công khai đến... không ai nghĩ đấy là sai.

Đây mới chính là việc nguy hiểm. Nó làm suy yếu chế độ, nó khiến con người vô cảm trước những sự việc bất thường, nó bình thường hóa những việc bất thường, chặn đường những người tài, những người có khả năng cống hiến nhiều hơn, gây nên sự bất bình, cả công khai lẫn âm ỉ, và mầm mống của sự bất mãn, tiêu cực với chính quyền là từ đây.

Và khi mà lãnh đạo đã "xếp ghế" được cho người nhà của mình, thì những người khác cũng... tranh thủ.

Các loại "ệ" xuất hiện, trong ấy có tiền tệ.

Không bà con thân thích, không quan hệ gần gũi thì bỏ tiền ra chạy. Chạy ghế bằng tiền.

Nên nó xảy ra những nghịch lý, vào biên chế cũng phải chạy, dù tiền lương không thấm là bao so với tiền bố mẹ đã bỏ ra cho mình học. Và phải bỏ ra khá nhiều tiền để chạy một xuất biên chế lương vài ba triệu. Còn ghế thơm tho chút thì khác nữa.

Và đấy là kẽ hở để những người tài thật sự bèn đi... làm thuê cho nước ngoài, cho tư nhân. Ở các cơ quan nhà nước, không phải tất cả đều yếu kém, nhưng thời gian gần đây tự nhiên sinh ra rất nhiều "anh đánh máy" để đỡ lỗi cho sếp.

Một trong những lý do của bộ máy nhà nước trì trệ là có nguyên nhân từ những cán bộ yếu kém.

Quê tôi mỗi khi có giỗ lớn thường phải có một người thạo việc đứng xếp ghế. Đây là việc rất quan trọng, bởi nếu không sẽ rất lộn xộn. Ai bằng vai với ai, ai ngồi trong ai ngồi ngoài đều có những quy định bất thành văn. Đã từng có những đám giỗ suýt hỏng vì ông cháu bên này lại được xếp ngồi với người vai ông bên kia. Nhưng đấy là việc nhà, việc làng. Việc nước nó phải khác. Nó phải công tâm, rạch ròi, nó có luật, có quy định để ai cũng phải tuân theo.

Ngoài ra còn lòng tự trọng, với người thực thi công vụ thì đấy là lòng tự trọng công vụ. Có vẻ như, lòng tự trọng công vụ của một bộ phận cán bộ ta có vấn đề.

Việc Đảng đang chấn chỉnh lại việc "xếp ghế" theo kiểu việc làng rất được dư luận đồng tình. Sau khi các quyết định kỷ luật vừa qua được công bố, nhân dân càng tin rằng, công cuộc chống tiêu cực, tham nhũng của Đảng với sự chỉ đạo trực tiếp của Tổng Bí thư sẽ tới đích, các giá trị đích thực sẽ được trả về đúng vị trí...

Văn Công Hùng

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.