Nghệ An chậm quyết toán hoàn thành Dự án cao tốc Nghi Sơn - Diễn Châu

Dự án đường bộ cao tốc Bắc – Nam phía Đông giai đoạn 2017 – 2020, phân đoạn Nghi Sơn – Diễn Châu được khởi công tháng 6/2019 và hoàn thành, bàn giao đưa vào khai thác từ ngày 1/9/2023. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, đến nay vẫn còn một số nội dung liên quan đến bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và quyết toán giải phóng mặt bằng chưa được xử lý dứt điểm.

Theo đó, tại Khu tái định cư xã Quỳnh Vinh, huyện Quỳnh Lưu (cũ) vẫn còn một số hạng mục đến nay chưa hoàn thành quyết toán với số tiền 48 tỷ đồng; khu tái định cư tại xã Quỳnh Trang (cũ) 9 tỷ đồng; chi phí di dời đường dây điện phục vụ giải phóng mặt bằng tại các khu tái định cư và trên tuyến với tổng kinh phí hơn 20 tỷ đồng. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, các đơn vị này đều sáp nhập để trở thành đơn vị hành chính mới là phường Hoàng Mai. Thông tin từ đơn vị này, sau khi vận hành mô hình mới, phường Hoàng Mai đã quyết toán hoàn thành đợt 1 với tổng kinh phí 313,5 tỷ đồng, trong đó không bao gồm các khoản chi phí nêu trên.

Tại xã Quỳnh Văn, hạng mục di dời đường dây điện 220 kV đến nay chưa được quyết toán hoàn thành. Cùng với đó, trên địa bàn xã Quỳnh Tân (cũ), đến đầu năm 2026 còn 10 hộ dân tại thôn 6 và thôn 7 bị ảnh hưởng do dự án phải thu hồi đất bổ sung. 3 năm trước, chính quyền địa phương đã vận động các hộ bàn giao mặt bằng cho đơn vị thi công, song đến nay vẫn chưa phê duyệt phương án bồi thường giải phóng mặt bằng và chưa chi trả tiền đền bù theo quy định. Vướng mắc liên quan đến quyết toán hoàn thành, chi trả kinh phí liên quan đến dự án thành phần cao tốc Nghi Sơn – Diễn Châu cũng đang tồn tại tại các xã Quỳnh Sơn, Quảng Châu và Hùng Châu.

Đối với công tác bồi thường giải phóng mặt bằng phạm vi đường quay đầu xe quá tải thuộc hạng mục hệ thống giám sát, điều hành giao thông tại 3 nút giao Quỳnh Vinh, Quỳnh Mỹ và Diễn Cát (nay thuộc các phường Hoàng Mai, xã Quỳnh Sơn và xã Minh Châu), mặc dù đã được Ban Quản lý dự án 6 (nay là Ban Quản lý dự án đường sắt) phê duyệt từ cuối năm 2024; cọc giải phóng mặt bằng đã được bàn giao cho các địa phương từ tháng 4/2025 nhưng việc quyết toán, chi trả vẫn chưa hoàn tất. Nguyên nhân được cho là xuất phát từ sự chậm trễ của chính quyền địa phương trong việc kiểm kê, kiểm đếm, áp giá cũng như phê duyệt trích lục, trích đo, thẩm định, phê duyệt.

Liên quan đến vấn đề này, ngày 10/3/2026 Ban Quản lý Dự án đường sắt đã có Văn bản gửi UBND tỉnh Nghệ An cũng như các sở ngành và địa phương liên quan cho biết, đối với công tác giải phóng mặt bằng đường quay đầu xe tại các nút giao Quỳnh Vinh, Quỳnh Mỹ, Diễn Cát nằm trên địa bàn phường Hoàng Mai và các xã Quỳnh Sơn, Minh Châu hiện nguồn vốn đã được Bộ Xây dựng phân khai chi tiết tại văn bản số 1751/BXD-KHTC ngày 9/02/2026. Do vậy, đơn vị này đề nghị UBND các xã, phường nói trên khẩn trương phê duyệt phương án để giải ngân số vốn đã cấp.

Theo Ban Quản lý Dự án đường sắt, hiện mới có xã Minh Châu duyệt phương án giải phóng mặt bằng tại Quyết định số 407/QĐ-UBND ngày 05/3/2026. Tại văn bản này, chủ đầu tư cũng cho rằng, để đáp ứng tiến độ hoàn thành các đường quay đầu xe vào ngày 30/4/2026, Chủ đầu tư đề nghị UBND các xã nêu trên đẩy nhanh tiến độ thực hiện, hoàn thành bàn giao mặt bằng sớm cho dự án.

Đối với công tác giải ngân nguồn vốn, trong năm 2025 các xã Quỳnh Văn, Quỳnh Sơn và Quỳnh Lưu đã được cấp 3,5 tỷ đồng. Trong số này, Phòng giao dịch số 20 - Kho bạc Nhà nước XI đã giải ngân hơn 2,2 tỷ đồng qua Hội đồng Bồi thường GPMB huyện Quỳnh Lưu (cũ), số vốn còn lại chưa giải ngân là gần 1,3 tỷ đồng hiện vẫn chưa rõ bàn giao cho xã nào thực hiện tiếp. Để có cơ sở giải quyết và xử lý, Ban Quản lý Dự án đường sắt đã có công văn đề nghị UBND tỉnh Nghệ An chỉ đạo Hội đồng GPMB huyện Quỳnh Lưu (cũ) và các xã liên quan hoàn thiện công tác bàn giao.

Đồng thời, đề nghị xã được phân giao số vốn còn lại gửi văn bản cho Chủ đầu tư đề nghị thực hiện thủ tục kéo dài giải ngân vốn sang năm 2026, làm cơ sở giải ngân và quyết toán dự án hoàn thành. Ngoài ra, năm 2025 thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Hội đồng GPMB xã Minh Châu được giao 2,029 tỷ đồng nhưng xác nhận của Kho bạc Nhà nước khu vực XI, đến nay số vốn còn lại chưa được giải ngân là 39,888 triệu đồng.

Theo Ban QLDA đường sắt, năm 2026 là năm cuối cùng Dự án thành phần cao tốc Nghi Sơn – Diễn Châu được bố trí vốn. Đến nay, Ban QLDA đường sắt chỉ mới nhận được văn bản về nhu cầu vốn năm 2026 phục vụ GPMB đường quay đầu xe của các xã Quỳnh Sơn, Minh Châu và phường Hoàng Mai. Các địa phương còn lại nếu không có văn bản và nhu cầu thì Ban sẽ không có cơ sở để tổng hợp, báo cáo Bộ Xây dựng phân khai kế hoạch vốn.

Liên quan đến vấn đề này, trước đó vào ngày 30/1/2026, Ban QLDA đường sắt đã có Văn bản số 354 phân khai và nhập tabmis kế hoạch vốn ngân sách nhà nước năm 2026 Dự án thành phần đầu tư xây dựng đoạn Nghi Sơn – Diễn Châu. Trên cơ sở nhu cầu vốn của các xã Quỳnh Sơn, Minh Châu và phường Hoàng Mai, đơn vị này mới chỉ đề nghị Bộ Xây dựng phê duyệt vốn để thanh, quyết toán trong năm 2026, các địa phương còn lại Quỳnh Văn, Quỳnh Lưu, Đông Thành, Hùng Châu và Quảng Châu do chưa có văn bản nên không có cơ sở để đề xuất cấp vốn.

Vấn đề này, tại cuộc họp với Chủ đầu tư và các địa phương có dự án đi qua hồi đầu tháng 1/2026, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Hoàng Phú Hiền đề nghị các xã, phường rà soát lại hồ sơ, tập trung quyết toán để hoàn thành công tác bồi thường GPMB dứt điểm trong quý 1/2026. Đối với 3 nút giao quay đầu xe, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An đề nghị các xã, phường hoàn thiện thủ tục phê duyệt dứt điểm phương án bồi thường GPMB, hoàn thành vào đầu tháng 2/2026.

Chỉ đạo là vậy nhưng đến nay, những vướng mắc liên quan đến việc quyết toán hoàn thành dự án vẫn chưa được giải quyết dứt điểm. Nguyên nhân được xác định là do sự chậm trễ của chính quyền địa phương các cấp trong việc đẩy nhanh các hồ sơ, thủ tục để phối hợp với chủ đầu tư trong quá trình giải quyết.

Việc dự án đã hoàn thành, đưa vào khai thác, thu phí gần 3 năm nay nhưng những vướng mắc liên quan vẫn chưa được giải quyết dứt điểm không chỉ gây bức xúc cho nhân dân tại các khu vực bị ảnh hưởng, mà việc chậm quyết toán hoàn thành dự án còn làm cho không ít đơn vị thi công, nhà thầu “khóc ròng” vì bỏ công sức, thời gian và kinh phí ra để thi công nhưng đến nay vẫn chưa được thanh toán, quyết toán nên không có kinh phí để đối ứng nguồn vốn cho các dự án khác.

Không những vậy, việc chậm quyết toán hoàn thành dự án còn ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân vốn đầu tư công – một trong những lĩnh vực mà tại phiên họp thường kỳ tháng 4/2026 diễn ra vào chiều ngày 29/4 mới đây, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Võ Trọng Hải đánh giá là “rất lo”, bởi tiến độ giải ngân hiện nay tại Nghệ An đang thấp, thậm chí có đơn vị vẫn ở mức 0%, trong khi đây là nhiệm vụ được Thủ tướng Chính phủ giao với yêu cầu rất cao.