Lê Hồng Lâm: Ngọt và đắng bên ly cà phê điện ảnh

Những người bạn thân của Lê Hồng Lâm không bao giờ quên hình ảnh anh ngồi trong căn phòng hơn mười bốn mét vuông, tứ bề là băng đĩa phim. 

Nhìn Lâm thời đó, có người đã trộm nghĩ nếu có ngày Lâm phát điên vì phim rất có thể anh sẽ tháo hết đống băng video… để quấn lên người.

Lê Hồng Lâm là cây bút phê bình điện ảnh trên báo hàng đầu hiện nay. Trên mạng xã hội, anh là người giới thiệu phim đáng tin cậy. Độc giả xem phim theo hướng dẫn của Lê Hồng Lâm hiếm khi nào thất vọng bởi Lâm là người rất sành sỏi về điện ảnh.

Người đàn ông trong căn phòng tối

Lê Hồng Lâm tốt nghiệp Khoa Báo chí (Đại học Quốc gia Hà Nội). Những người biết Lâm từ khi anh còn là một chàng trai miền Trung có vóc người nhỏ bé, rụt rè đến xin cộng tác tại các tòa soạn đều không thể ngờ sau này Lâm có thể đi xa đến thế trong sự nghiệp. Thời sinh viên có bao nhiêu tiền là Lâm mua băng đĩa phim. Bạn bè anh đều nghĩ điện ảnh là thú vui xa xỉ, ít ai nghĩ điện ảnh sẽ là sự nghiệp của Lâm sau này.

Nhà báo Thủy Lê, cây bút phỏng vấn thuộc hàng "vedette" của các tạp chí cho biết thời làm biên tập viên ở Hoa học trò chị không có nhiều ấn tượng với Lê Hồng Lâm cho đến khi đọc những bài dịch của anh. Khi Lê Hồng Lâm chuyển sang làm phóng viên,  Thủy Lê đã nghĩ anh chỉ hợp làm báo chậm và không hợp với những bài viết phản biện.

"Sau bài Lâm phản biện bộ phim tài liệu của một đạo diễn trẻ nổi tiếng với tất cả vốn hiểu biết điện ảnh của Lâm, tôi đã thay đổi cách nghĩ về cậu ấy", Thủy Lê nói.

Sau này, Lê Hồng Lâm và Thủy Lê được đổi vai. Trong vai trò làm biên tập viên cho tạp chí Đẹp, rồi thư ký tòa soạn cho tạp chí Thể thao & Văn hóa Đàn ông, Lê Hồng Lâm thường xuyên đặt bài Thủy Lê.

"Tôi vẫn tự nhận tôi và Lâm làm việc ăn ý như Quốc Trung và Thanh Lam trong âm nhạc. Lâm là một biên tập viên tuyệt vời, luôn biết cách khơi gợi cảm hứng, kích động tôi lao vào những đề tài khó khăn. Lâm là kiểu biên tập viên khiến bạn cảm thấy xấu hổ khi đưa ra những ý tưởng mờ nhạt.

Tất cả những bài viết hay nhất của tôi đều được viết trong khoảng thời gian làm việc chung với Lâm. Khi cậu ấy nghỉ làm ở Thể thao & Văn hóa Đàn ông tôi cảm thấy không còn nhiều cảm hứng viết như trước", Thủy Lê nói.

Sau 12 năm cống hiến cho Thể thao & Văn hóa Đàn ông, Lê Hồng Lâm đã quyết định dứt bỏ công việc đã từng cho anh một đời sống sung túc. Lâm đã có một giai đoạn chơi vơi, nhưng chính thời gian này đã đưa anh trở lại toàn tâm toàn ý với điện ảnh.

Lâm tập trung toàn bộ sức lực cho các viết bài điện ảnh trên facebook. Anh nhận viết những bài phân tích sâu sắc về điện ảnh trong nước cho các báo điện tử. Anh ra cuốn sách tản mạn về điện ảnh Cánh chim trong gió năm 2016. Hiện anh đang trên đà hoàn thành cuốn sách 101 bộ phim điện ảnh Việt Nam hay nhất.

Những năm tháng "cày" phim, đọc sách đã cho Lê Hồng Lâm vô vàn ý tưởng. Bạn bè của Lâm đều khâm phục khả năng nghĩ và viết ra cực nhanh của anh.

"Lâm là người có ý tưởng dạt dào, khi viết lời tuôn ra như suối. Những lần đi chơi Lâm thường tách nhóm đi đâu đó khoảng một tiếng. Trong một tiếng đó Lâm mổ cò trên điện thoại ra một bài điện ảnh vài ngàn chữ đăng trên mạng xã hội. Lâm là người có kiến thức rất sâu rộng, tôi vẫn hay trêu Lâm là con người của sách vở", nhà làm phim tài liệu Nguyễn Thị Thắm kể.

Nhà báo Quỳnh Hương (Báo Phụ nữ Thành phố Hồ Chí Minh) cho biết điều chị khâm phục nhất ở Lê Hồng Lâm là anh có được sự say mê ít người có và vẫn giữ được tình yêu thuần khiết với điện ảnh.

Kẻ kiên nhẫn đến giọt đắng cuối cùng

Lê Hồng Lâm sinh ra để làm nghề lý luận phê bình điện ảnh vì anh không chỉ sống cùng điện ảnh mà anh có phẩm chất của người làm công tác lý luận phê bình.

Lê Hồng Lâm là người có tư duy độc lập. Đứng trước một bộ phim được báo chí khen ầm ầm, anh không dễ bị ảnh hưởng. Anh cũng không ngại áp lực từ những nhà sản xuất, cũng như những nhà làm phim có quan hệ thân thiết với anh.

Phê bình điện ảnh ở Việt Nam có cái khó là rất ít phim hay để bình, luôn có những bộ phim được cái này, mất cái kia; đầy rẫy những bộ phim dở.

Lâm là một người không nhân nhượng những bộ phim làm ẩu, những người làm phim tiểu xảo, chỉ nghĩ đến thu lời. Nhưng anh cũng là người biết nhìn ra công sức của đoàn làm phim, những điểm họ làm được, hay chưa làm được. Anh không chê lấy được, không "khen cho chết", và luôn biết căn cứ vào tình hình chung của điện ảnh Việt Nam.

Kinh nghiệm lâu năm đã giúp Lê Hồng Lâm phân biệt được cảm xúc và lý trí khi bắt tay vào phân tích một bộ phim. Trong cuốn Cánh chim trong gió, Lê Hồng Lâm cho biết anh thường "bước vào rạp với cái đầu rỗng, gạt đi mọi định kiến về đạo diễn, và nhân vật" để có thể cảm nhận bộ phim một cách công tâm, khách quan nhất. Với Lâm, một bộ phim hay như đạo diễn Trần Anh Hùng nói, phải có sự vang vọng của tiếng và hình.

Có một ai đó đã nói rằng bộ phim dở chẳng khác nào cốc cà phê đắng, là nhà phê bình anh sẽ phải uống đến giọt cuối cùng. Lê Hồng Lâm là một người như vậy. Anh không chỉ kiên nhẫn với phim hay mà kiên nhẫn uống đến giọt đắng cuối cùng của bộ phim dở.

Lê Hồng Lâm không chọn phê bình điện ảnh theo lối hàn lâm mà chọn phê bình điện ảnh trên báo chí, hướng đến đa số công chúng. Bài viết của anh không chỉ đầy ắp thông tin, mà còn thể hiện kiến văn sâu sắc của một nhà phê bình. Anh cũng chủ định chọn lối viết facebook tung tẩy, phóng khoáng. Anh rất biết cách tạo không khí cho bài viết của mình. 

Độc giả có thể cảm nhận được không gian, tâm trạng của Lâm khi xem một bộ phim. Lâm biết cách truyền cho độc giả trọn vẹn cảm giác của anh khi thưởng thức bộ phim, biết cách kích thích sự tò mò của họ.

Đạo diễn Việt Linh đã từng nhận xét "Lê Hồng Lâm có lối viết thôi miên người đọc".

Những người bạn của Lâm đều nói từ căn phòng tối hơn 14m2 ngày nào ở Hà Nội, Lê Hồng Lâm đã đi được một chặng đường rất dài. Điện ảnh như Lê Hồng Lâm nói đã giúp anh mở những cánh cửa ra thế giới bên ngoài, giúp anh xóa bỏ những định kiến và giới hạn bản thân.

Lê Hồng Lâm luôn biết tạo không khí
cho những bài viết của mình

"Tôi đọc Rừng Na Uy trong một chuyến tàu đêm từ Hà Nội về quê và xem 37 độ 2 buổi sáng trong một ngày tháng 8 nóng như rang trong căn hộ cũ kỹ ở Hà Nội, thật không có gì hợp bằng. Cả hai, đều như một liều thuốc (cực mạnh) giải phóng năng lượng, giải phóng tinh thần, giải phóng cơ thể trong những năn tháng đó. Vì thế mà chúng nằm lại mãi trong ký ức. Bởi nếu đọc và xem chúng ở tuổi ba mươi chẳng hạn, thì chắc chúng sẽ không để lại những ấn tượng mạnh như thế".

(Trích bài viết 37 độ 2 buổi sáng hay Betty Blue: Tình dục và tuổi trẻ cuồng loạn - Cuốn Cánh chim trong gió).

Lê Hồng Lâm sinh năm 1977. Tốt nghiệp Khoa Báo chí, Đại học Quốc gia Hà Nội. Anh từng làm phóng viên, biên tập viên của tuần báo Sinh viên Việt Nam, từng làm tạp chí Đẹp, và có 12 năm làm thư ký tòa soạn của tạp chí Thể thao Văn hóa và Đàn ông.

Tác phẩm đã in: Phỏng vấn và bình luận điện ảnh Xem chữ đọc hình (2005), Chủ biên cuốn phê bình điện ảnh Chơi cùng cấu trúc (2009), viết cuốn tản mạn về điện ảnh Cánh chim trong gió (2016).

Sắp xuất bản (đầu năm 2018): 101 bộ phim điện ảnh Việt Nam hay nhất.

Ngọc Diệp

Các tin khác

Dấu ấn Hồ Thiệu Trị

Dấu ấn Hồ Thiệu Trị

Lần đầu trở về Việt Nam sau gần 20 năm định cư ở Pháp, kiến trúc sư (KTS) Hồ Thiệu Trị đã tạo ra tiếng vang với công trình trùng tu Nhà hát lớn Hà Nội (1995-1997). Trong khoảng 3 thập niên vừa qua, ông và cộng sự đã có nhiều công trình với phong cách kiến trúc đặc trưng, giàu tính thẩm mỹ trên mảnh đất hình chữ S.

Trung tướng, nhà văn Hữu Ước: "Tác phẩm là điều còn lại cuối cùng"

Trung tướng, nhà văn Hữu Ước: "Tác phẩm là điều còn lại cuối cùng"

Cũng phải vài lần hẹn, tôi mới gặp được Trung tướng, nhà văn Hữu Ước. Đã hơn 10 năm rời vị trí Tổng Biên tập Báo Công an nhân dân, An ninh thế giới, Văn nghệ công an, nhưng giờ đây, ông vẫn luôn bận rộn với công việc của Chủ tịch Chi hội Nhà văn Công an và sáng tác văn chương, hội họa.

"Hà Nội 1987" và hành trình của một người Pháp

"Hà Nội 1987" và hành trình của một người Pháp

Trong gần 4 thập niên, Việt Nam không chỉ là bối cảnh sáng tác, mà dần trở thành một phần đời sống tinh thần của nhiếp ảnh gia Jean-Charles Sarrazin. Cuốn sách ảnh "Hà Nội 1987", ra mắt cuối năm 2025, đã khơi lại dòng ký ức, đưa người đọc trở về những ngày đầu ông gắn bó với mảnh đất này.

Ở lại với A Lưới

Ở lại với A Lưới

Miền rừng A Lưới không phải là nơi người ta đến để tìm những điều vĩ đại. Nó lặng lẽ, kín kẽ, giữ người bằng những điều rất nhỏ. Những con đường đất còn ẩm sau mưa, bóng tối xuống sớm hơn giờ quen thuộc, hay ánh mắt trẻ con nhìn người lớn không dè chừng.

Nhà văn Vũ Liêm: Chẳng có tội ác nào là ngẫu nhiên

Nhà văn Vũ Liêm: Chẳng có tội ác nào là ngẫu nhiên

Viết về tội ác không chỉ là tái hiện hành vi phạm pháp, mà là đối diện với những vùng xám của quyền lực, trí tuệ và nhân tâm. Trong cuộc đối thoại thẳng thắn này, nhà văn - Trung tá Vũ Liêm nhìn lại tiểu thuyết “Tội ác sau khe cửa” như một thử nghiệm nhiều tham vọng, đó là truy nguyên động cơ phạm tội, đặt người sáng tạo trước giới hạn đạo đức của chính mình, và phơi bày những ranh giới mong manh giữa tưởng tượng nghệ thuật, nghiệp vụ điều tra và đời sống thật.

Đất lành của người cựu tù chính trị Côn Đảo

Đất lành của người cựu tù chính trị Côn Đảo

Nhớ về quãng thời gian “tòng phu” ra Côn Đảo, bà Tư rổn rảng: Năm 1981 cô ra đây theo ổng thì có một đứa con trai rồi, tên là Thọ, sinh năm 1977; hiện nay là bác sĩ bệnh viện đặc khu Côn Đảo. Năm 1982, sinh con trai thứ hai là Nghiệp, năm 1983 thì sinh một cô con gái. Đến giờ các con cũng lập gia đình, sinh sống gần đây. Cô chú có 6 đứa cháu nội ngoại. Vậy là nhà cô đến giờ có ba đời ở Côn Đảo rồi đó.

Cỏ xanh trên vết xước chiến tranh

Cỏ xanh trên vết xước chiến tranh

"Cỏ xanh đời thép"của Tống Phước Bảo, viết về nữ điệp báo Nguyễn Thị Thảo - Sáu Thảo, là cuốn sách cố gắng trả lại hơi ấm của người, cho một thân phận đã đi qua chiến tranh như một ngọn cỏ mọc trên vùng đất nhiều lần cháy rụi. Từ giọt nước mắt của biên tập viên đầu tiên đọc bản thảo, cho đến những đêm tác giả bật băng ghi âm, ngồi một mình với lời kể của cô Sáu, cuốn sách được sinh ra trong thứ thinh lặng rất dài, rất sâu.

Phía sau sự sụp đổ của “Đế chế Diddy”

Phía sau sự sụp đổ của “Đế chế Diddy”

Từng là ông trùm hip-hop, tài sản tỷ đô, tiệc tùng cùng sao hạng A, và rồi một ngày, tất cả sụp đổ, không phải vì một bản nhạc dở, mà vì những bí mật đen tối giấu kín suốt 4 thập kỷ. Đó là Sean "Diddy" Combs, người từng được ca tụng như "biểu tượng sống của giấc mơ Mỹ", nay đang là phạm nhân số 45388-509 ở nhà tù liên bang Fort Dix, New Jersey (Mỹ). Diddy đã tự hủy bằng những bí mật mà chính anh ta tạo ra. Đó không chỉ là việc một cá nhân sa ngã, mà là lời cảnh tỉnh cho cả Hollywood, nơi công lý thường chỉ lên tiếng sau khi nhạc đã tắt.

Nhà văn Tô Giang: 30 tháng tù, những trang viết đau đớn và giải thưởng văn chương

Nhà văn Tô Giang: 30 tháng tù, những trang viết đau đớn và giải thưởng văn chương

Có những câu chuyện mà nếu chỉ đọc lướt, người ta dễ tưởng đó là kịch bản của một bộ phim tội phạm xuyên biên giới: một nhà báo trẻ rời quê hương với khát vọng đổi đời, rồi trượt dài vào những căn nhà trồng cần sa trên đất Úc và kết thúc bằng bản án lặng lẽ sau song sắt. Nhưng ở Tô Giang, bóng tối không phải dấu chấm hết.

Nhà khoa học nặng lòng với quê hương

Nhà khoa học nặng lòng với quê hương

Ở tuổi gần 90, GS Trần Thanh Vân vẫn minh mẫn và mang nhiều tâm huyết với sự nghiệp khoa học của nước nhà. Hơn 30 năm trước, dù có một sự nghiệp đồ sộ và danh tiếng trong giới nghiên cứu khoa học thế giới, GS Trần Thanh Vân cùng vợ vẫn chọn quay về Việt Nam khi đó còn rất nhiều khó khăn để cống hiến.

Tái sinh kỳ diệu nhờ phục hồi chức năng

Tái sinh kỳ diệu nhờ phục hồi chức năng

Có nhiều trường hợp vì di chứng của tai nạn thương tích, đột quỵ, bệnh mãn tính… khiến cuộc đời họ những tưởng sẽ phải gắn chặt với xe lăn, giường bệnh, chịu cảnh tàn phế. Nhưng điều trị phục hồi chức năng (PHCN) đã giúp họ có được sự tái sinh kỳ diệu.

Ai là nguyên mẫu nhân vật trong bài hát “Hành quân xa”

Ai là nguyên mẫu nhân vật trong bài hát “Hành quân xa”

Hành quân xa dẫu qua nhiều gian khổ/ Vai vác nặng ta đã đổ mồ hôi/ Mắt ta sáng, chí căm thù, bảo vệ đồng quê ta tiến bước/ Đời chúng ta, đâu có giặc là ta cứ đi”… Ca từ giản dị, ngắn gọn, nhịp điệu tựa như bước chân đầy khí thế xung trận trong bài hát “Hành quân xa” do nhạc sĩ Đỗ Nhuận sáng tác năm 1953 đã trở thành hành khúc của người lính trong những năm kháng chiến chống Pháp.

Chuyện nghề của một xạ thủ bắn tỉa quốc tế

Chuyện nghề của một xạ thủ bắn tỉa quốc tế

Tham gia Đội tuyển Bộ Công an tại cuộc thi bắn tỉa quốc tế “Phong Nhẫn 2025”, Trung đoàn Đặc nhiệm - Bộ Tư lệnh Cảnh vệ đóng góp 2 xạ thủ chủ lực thi đấu chính thức là Thiếu tá Phạm Hùng Trường và Đại úy Lê Văn Phương đã xuất sắc giành Huy chương vàng nội dung thi đấu đồng đội, phối hợp tác chiến.

NSND Phạm Thị Thành: Hoa hướng dương đã đi về phía mặt trời

NSND Phạm Thị Thành: Hoa hướng dương đã đi về phía mặt trời

Tôi vẫn gọi NSND Phạm Thị Thành là một bông hoa hướng dương, bởi bà đã sống một cuộc đời rực rỡ, tận hiến cho sân khấu - nghệ thuật nước nhà. Bà là một nữ đạo diễn đầu tiên của sân khấu Việt Nam đương đại. NSND Phạm Thị Thành đã trút hơi thở cuối cùng ở tuổi 84, nhưng ánh hào quang bà để lại trên bầu trời sân khấu - nghệ thuật nước nhà sẽ vẫn còn…

“Chiến trường và quê hương” của lão tướng U100

“Chiến trường và quê hương” của lão tướng U100

95 tuổi đời, 75 tuổi Đảng, Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phan Văn Lai vẫn khỏe mạnh. Giọng nói sang sảng, tinh thần mẫn tiệp, chân bước chậm nhưng vững chãi, ông vẫn tích cực tham gia các hoạt động xã hội, tham gia nhiều sự kiện, hội thảo do Bộ Công an tổ chức.

Robert Redford: Người định hình Hollywood

Robert Redford: Người định hình Hollywood

Ngày 16/9, đạo diễn kiêm diễn viên nổi tiếng người Mỹ Robert Redford đã qua đời ở tuổi 89 khi đang ngủ tại nhà riêng trên dãy núi Utah. Redford là "gã khổng lồ của điện ảnh Mỹ" và đã góp phần định hình Hollywood thập niên 1970 khi đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy nền điện ảnh độc lập Mỹ khi đồng sáng lập Liên hoan phim Sundance - bệ phóng cho nhiều bộ phim nổi tiếng.

Nhạc sĩ Dương Thụ: Những giấc mơ dài

Nhạc sĩ Dương Thụ: Những giấc mơ dài

Ông là một trong 4 gương mặt của “Bộ tứ sông Hồng”, cùng với nhạc sĩ Trần Tiến, nhạc sĩ Phó Đức Phương, nhạc sĩ Nguyễn Cường làm nên diện mạo của âm nhạc Việt Nam thập niên 90.