Làng Chanh - nơi gợi nhớ về một miền ký ức!

Đã hơn 50 năm sống xa quê hương, mặc dù vẫn thường xuyên đi về nơi quê cha đất tổ; nhưng hôm nay, tôi và nhiều người con trên khắp mọi miền Tổ quốc cùng đồng bào quê hương đến đình, đền làng Chanh với một tâm thế và những nỗi niềm khó tả.

Đối với những người sinh ra, lớn lên tại quê hương; khi xa quê, kỷ niệm gợi nhớ nơi "chôn rau cắt rốn" của mình chính là cổng làng, con đê, dòng sông, bến nước... Tuy nhiên, với sự đổi thay của quê hương, không ít cảnh cảnh sắc đó của làng quê ấy dần thay đổi hoặc biến mất; chỉ có những công trình tín ngưỡng, tâm linh như chùa, đình, đền là trường tồn cùng với thời gian.

Tôi là một người con sinh ra và lớn lên tại làng Chanh, xã Nhân Mỹ, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam. Cũng như bao làng quê Bắc bộ, quê hương tôi có công trình đình, đền - nơi mỗi khi có hội làng, hoặc mỗi dịp tết đến, xuân về; lũ trẻ chúng tôi lại xúng xính trong những bộ quần áo mới, cùng ông bà, cha, mẹ ra đình, đền để hội họp, thắp hương, thể hiện sự tôn kính của mình với các vị Thành hoàng làng đã phù hộ, che chở cho người dân làng Chanh có được cuộc sống an lành, mùa màng tốt tươi...

Thật vinh dự và tự hào, đình, đền làng Chanh quê tôi đã được Nhà nước cấp bằng xếp hạng Di tích Quốc gia (loại hình nghệ thuật kiến trúc).

Mặt trước đình làng Chanh.
           Mặt trước đình làng Chanh.                   

Trong 2 ngày 6 và 7 tháng 4-2019 (tức ngày mùng 2 và mùng 3 tháng 3 năm Kỷ Hợi), bà con làng Chanh dù đang sinh sống tại quê hương hay làm ăn, sinh sống xa quê đều cố gắng trở về, tham gia buổi lễ đón quyết định của Nhà nước. Đến chung vui với bà con làng Chanh, về phía  Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch  có ông Trần Đình Thành, Phó Cục trưởng Cục di sản văn hóa; ông  Nguyễn Công Việt, Phó giáo sư - Tiến sĩ, nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu Hán nôm. Về phía chính quyền tỉnh Hà Nam có ông Bùi Quang Cẩm, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; ông Lê Xuân Huy, Giám đốc Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh.

Đình làng Chanh được xây dựng vào thế kỷ thứ 18; chạm khắc mang dấu ấn đời Nguyễn. Đình dựng theo kiểu chữ "Công", mặt quay về hướng Bắc. Trước cửa đình có siêu hương diện tích 9 x 9m; mỗi góc là bốn cột gỗ lim đường kính 35 - 40 cm.

Nếu như Đình là nơi thờ 10 vị dương thần, thì đền Chanh lại thờ 3 âm thần được nhân dân bao đời nay ngưỡng mộ, tri ân, đó là: Liễu Hạnh công chúa, Bát nạn phu nhân và Đào Ngọc Hoa thủy sa công chúa. Các vị thần, thành hoàng thờ ở đình, đền Chanh là các vị linh thần có công với dân, với nước; đánh đuổi giặc ngoại xâm, giữ yên bờ cõi. 

Điều này đã được khẳng định qua các tài liệu Hán nôm ở địa phương và hồ sơ lưu trữ ở kho tư liệu cổ của Viện Thông tin khoa học, Viện Nghiên cứu Hán nôm và các bản thần tích cùng 19 đạo sắc phong của các triều đại cổ còn lưu giữ được

Có thể nói, hiếm có một ngôi đình nào thờ nhiều Thành hoàng như đình làng Chanh. Mặt đình quay về hướng Bắc nơi có Kinh đô Thăng Long ngàn năm văn hiến...

Trải qua sự khắc nghiệt của thời gian, bom đạn chiến tranh, một số hạng mục của đình, đền Chanh đã xuống cấp. Nhưng với nỗi niềm đau đáu muốn giữ bằng được "hồn cốt" của quê  hương; từ nhiều năm qua, bà con làng Chanh, đặc biệt là gia đình Bác sĩ quân y Trần Văn Thường, cùng một số nhà hảo tâm đã đóng góp nhiều  tỷ đồng; bỏ ra nhiều công sức để trùng tu, sửa chữa  một số hạng mục đã xuống cấp, nhưng vẫn đảm bảo giữ nguyên giá trị kiến trúc  của đình, đền mà cha ông đã để lại cho hậu thế.

Bằng xếp hạng Di tích quốc gia Đình, đền Chanh.

Bằng xếp hạng Di tích quốc gia Đình, đền Chanh.

Lễ rước bằng xếp hạng Di tích quốc gia.
Lễ rước bằng xếp hạng Di tích quốc gia.

Ngoài ra, còn xây mới một số hạng mục, đào ao tạo cảnh quan làm tăng thêm giá trị của di tích. Một số cá nhân không có điều kiện về kinh tế,  thì miệt mài sưu tầm, tự mày mò nghiên cứu, tìm hiểu những giá trị vật thể và phi vật thể của đình, đền làng Chanh, đóng góp những tư liệu quý báu vào hồ sơ xin xếp hạng Di tích quốc gia... Đó là những tấm lòng chân quý, thể hiện tình cảm với quê hương; dù đi đâu, ở đâu,vẫn luôn hướng lòng mình về với cội nguồn...

Đình, đền, chùa ở các làng quê Việt Nam luôn gắn liền với dòng chảy văn hóa dân tộc qua các thời kỳ. Đối với đình, đền Chanh cũng vậy! Trong kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, đình làng cũng là nơi hội họp của du kích. 

Năm 1948, tại đình Chanh, Chi bộ xã Nhân Mỹ quyết định thành lập đội du kích của xã. Đội du kích một thời huyền thoại, với bao chiến công bi hùng đã viết lên lịch sử Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân xã Nhân Mỹ giai đoạn kháng chiến chống Pháp - được Nhà nước  công nhận.

Với tôi và lớp lớp các thế hệ khác đã sinh ra và lớn lên tại làng Chanh, đình, đền Chanh còn ghi dấu ấn một thời tuổi thơ, chơi bi, chơi khăng, đánh đáo, ô ăn quan... Đó là một miền ký ức tươi đẹp, mãi mãi đi theo tâm tưởng của chúng tôi - những người con sống xa quê hương đến trọn cuộc đời.

Đào Minh Khoa

Các tin khác

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Cấm hát nhép được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước, không phải chỉ riêng ở TP Hồ Chí Minh. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã có công văn đề nghị các địa phương chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bao gồm cả hát nhép.

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Cuốn sách “Chí sĩ Nguyễn Khắc Cần trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX” của tác giả Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tấn - một cán bộ đang công tác tại Công an TP Hà Nội - là một công trình có giá trị, thể hiện tinh thần trách nhiệm khoa học, sự tâm huyết với lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

Nằm yên bình giữa miền đồi núi trập trùng của vùng Đơn Dương, Samten Hills Dalat (Lâm Đồng), không chỉ là một điểm đến mà còn là hành trình trở về với sự tĩnh tại trong mỗi con người. Ở nơi ấy, khi đêm vừa kịp khép lại, bình minh bắt đầu hé mở, thiên nhiên dường như cất lên một bản giao hưởng dịu dàng sâu lắng, nơi mây, nắng và gió quyện hòa trong từng khoảnh khắc.

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Văn nghệ Công an số 805 Phát hành thứ Năm, ngày 2/4/2026. Văn nghệ Công an số 805 với nhiều bài viết hấp dẫn, dày 24 trang, khổ 30x40cm, giá bán lẻ 8.000 đồng/ tờ.

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Một đời sống mới của du lịch văn hoá đã sẵn sàng từ khi Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ban hành. Mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và thế giới đã và đang có sự tham gia đặc biệt tích cực của một lực lượng sáng tạo nòng cốt, đó là kinh tế tư nhân.