Làm nghệ thuật dễ quá

Chưa một ai thống kê con số nhưng nếu chỉ kiểm đếm sơ sơ về những triển lãm hội họa của các tác giả được báo chí đưa tin thì chỉ 6 tháng cuối năm 2025 thôi đã có tới hơn 30 cuộc diễn ra. Số lượng triển lãm đó có vẻ cho chúng ta thấy một đời sống hội họa đang khá "tưng bừng" nhưng kỳ thực, nó có phải là một phản ánh tích cực hay không?

Nếu suy ngẫm sâu hơn, thậm chí ta hoàn toàn có thể đi tới một kết luận ngược lại với những lo ngại nên có về nghệ thuật Việt Nam đương đại ở cả khía cạnh sáng tác lẫn cảm thụ.

Tốc độ của thời đại công nghiệp đã khiến việc tổ chức các triển lãm cá nhân trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết và chính điều đó cũng tạo ra cảm giác làm nghệ thuật quá dễ. Ngày nay, chỉ cần có gan dám vẽ, có tiền đầu tư mua vật liệu, có tiền tổ chức trưng bày..., một cá nhân bỗng dưng trở thành họa sĩ nhanh không ai ngờ. Đặc biệt, càng lựa chọn những ngôn ngữ hội họa "khó hiểu" nhưng "dễ vẽ", khả năng tự phong tặng (hoặc được người thân phong tặng) thành họa sĩ càng dễ.

Và, để làm "màu" cho bản thân, những họa sĩ kiểu này rất thích dùng những ngôn từ đao to búa lớn, càng khó hiểu, càng ra vẻ học thuật càng tốt. Ví dụ, với những "bức tranh" nguệch ngoạc không ai cảm nhận nổi bố cục, màu sắc đang muốn chuyển tải cảm xúc, ý niệm gì, chỉ cần họa sĩ hoặc "nhà phê bình mối ruột" đội cho một lớp ngôn từ như "hội họa tình huống", "hành động hội họa", hay "tìm ý nghĩa nghệ thuật qua hành vi thể hiện" v.v... và v.v... là đã đủ lòe công chúng bằng một xiêm y "cao cấp" rồi. Trong khi đó, trên thực tế, đại đa số những sản phẩm kiểu này chưa đủ tầm để được gọi là tranh.

Nếu như theo truyền thống, một họa sĩ tiềm năng được giới phê bình để mắt tới thường sẽ phải mất thời gian thai nghén ít nhất là dăm ba năm trời; phải trải qua vài lần được giới thiệu trong các triển lãm tổng hợp nhiều tác giả bởi các gallery uy tín thì mới dám mạnh dạn trình làng một triển lãm cá nhân đầu tiên thì hiện nay, chẳng cần qua bất kỳ một công đoạn thử thách bản thân nào cả, chỉ cần đủ tiền và đủ số lượng sản phẩm là đã có thể triển lãm cá nhân được rồi.

Chính vì lẽ đó, nghịch lý trong thế giới hội họa đương đại Việt Nam đang là chuyện có họa sĩ trong 1 năm còn làm hơn 1 triển lãm cá nhân và thậm chí đều như đến hẹn lại lên, mỗi năm làm 1 buổi trưng bày "lô hàng" mới một cách đầy hãnh diện. Điều đó tạo ra khung cảnh về một diện mạo nghệ thuật dễ dãi mà bất kỳ ai cũng có thể trở thành nghệ sĩ chỉ trong 1 ngày.

Nguyên nhân lớn nhất của sự dễ dãi này nằm ở chỗ gần như không tồn tại sự đào thải từ chính công chúng cũng như giới phê bình (tạm gọi). Công chúng không dám bật ra lời chê bai khi đối diện họ là các ngôn từ "giàu học thuật" được tâng bốc từ những cá nhân được xem là có uy tín trong giới mỹ thuật. Công chúng cũng chưa đủ hiểu biết sâu sắc về hội họa để có thể mạnh dạn chỉ mặt đặt tên những thứ nghệ thuật giả hình.

Trong khi đó, giới phê bình giữ thái độ thờ ơ bởi họ nghĩ "chả dại gì dính vào phiền toái, lại càng làm cho đối tượng thêm nổi tiếng hơn". Và, những nhà giám tuyển uy tín thì cũng càng vắng mặt hơn để công việc được xem là quan trọng bậc nhất trong một triển lãm tranh (giám tuyển) rơi vào tay những người không có năng lực.

Trong khi ấy, trên mạng xã hội, tranh cãi về nghệ thuật thì ít mà công kích nhân thân cá nhân thì nhiều. Và, mỉa mai thay, quá ít người dám đặt ra câu hỏi "Làm nghệ thuật mà dễ dãi thế ư?" để từ đó, nghệ thuật ngày càng trở nên giảm sút chất lượng chuyên môn và yếu thế trong làn sóng ngập tràn giải trí và tiêu thụ.

Hà Quang Minh

Các tin khác

Khi trẻ em đang nhìn về phía chúng ta

Khi trẻ em đang nhìn về phía chúng ta

Trong lễ tốt nghiệp chương trình thạc sĩ ngành Quản trị - Phân tích định lượng, Đại học Duke, chàng trai Nguyễn Huỳnh Nhật Tiến (TP. Hồ Chí Minh) đã được chọn đại diện phát biểu.

Hai vạch nhân phẩm

Hai vạch nhân phẩm

Mỗi thời đại đều có nghi lễ chứng minh sự trong sạch của mình. Có thời người ta kê khai lý lịch, có thời là thú tội trước đám đông. Showbiz Việt Nam năm 2026 chọn phương thức khác: nước tiểu.

Kiên quyết loại bỏ những hành vi phi pháp trong hoạt động văn hóa

Kiên quyết loại bỏ những hành vi phi pháp trong hoạt động văn hóa

Ngay sau khi triển khai thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ, các cơ quan chức năng đã tập trung triển khai đồng bộ các biện pháp nhằm phát hiện, đấu tranh, ngăn chặn, xử lý vi phạm và tội phạm liên quan đến sở hữu trí tuệ.

Cái gốc vẫn từ con người

Cái gốc vẫn từ con người

Việc khởi tố các cá nhân, đơn vị vi phạm bản quyền mới đây đã thực sự tạo ra địa chấn trong làng giải trí. Những sai lầm của họ có thể có tính chất hệ thống hoặc cũng có thể do chưa hiểu biết tường tận về Luật Sở hữu trí tuệ. Nhưng, dù gì đi nữa, đó cũng là bài học đắt giá không chỉ đối với những cá nhân ấy mà còn đối với tất cả những ai đang hoạt động trong ngành sáng tạo ở Việt Nam.

Hành động mạnh mẽ để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Hành động mạnh mẽ để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Không chỉ nhà đầu tư hay doanh nhân trong các lĩnh vực xuất bản, điện ảnh, âm nhạc, chương trình truyền hình... mà văn nghệ sĩ hẳn cũng sẽ phấn khởi trước việc cả nước ra quân thực hiện cao điểm ngăn chặn, xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, tại Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026.

Thành nhân không hề dễ dàng

Thành nhân không hề dễ dàng

“Harmony (hòa âm) là nền móng của âm nhạc Homophonic (kết cấu âm nhạc đồng âm) và hơn thế nữa. Kiến thức môn học này gần như là quá lớn để quãng đời của những sinh viên chăm chỉ và có năng khiếu bẩm sinh có thể học hết. Lịch sử hòa âm trải dài từ tiền cổ điển, cổ điển, lãng mạn, hiện đại, jazz, rock... cho tới nay mai vẫn còn liên tục phát triển. Ảnh chụp từ buổi học mà 100% người tới lớp là những bạn xin vào dự thính”.

Văn hóa Việt Nam, tầm nhìn phát triển

Văn hóa Việt Nam, tầm nhìn phát triển

Tháng 5, tháng của những sự kiện lịch sử trọng đại, đó cũng là dấu mốc quan trọng để chúng ta ứng chiếu quá khứ với thực tại để thấy được bước tiến cũng như tầm nhìn và cơ hội phát triển của đất nước. Cảm quan của từng cá nhân trước thời đại sẽ nói lên nhận thức chính trị và nền tảng văn hóa đó.

Từ lao động số tạo nên nét đẹp văn hóa số

Từ lao động số tạo nên nét đẹp văn hóa số

Ngày Quốc tế Lao động 1/5 là dịp tôn vinh người lao động với những đóng góp xây dựng cộng đồng, quốc gia và thế giới. Đây cũng là dịp để suy ngẫm sâu sắc hơn về những thay đổi của lao động trong bối cảnh mới.

Một góc nhìn khác về bạo lực học đường

Một góc nhìn khác về bạo lực học đường

Vụ việc một nam sinh trung học cơ sở ở Ninh Bình bị bạn học đánh hội đồng gần đây tiếp tục đặt ra một câu hỏi lớn cho phụ huynh và những người làm giáo dục: “Chúng ta cần phải làm gì?”. Và, lại như những vụ việc tương tự đã diễn ra, luôn là những đáp án quen thuộc được nhắc đến, từ chuyện phải chế tài thật nặng cho tới những đề xuất về vai trò của ngành giáo dục...

Văn hóa, nghệ thuật có thêm nhiều cơ hội

Văn hóa, nghệ thuật có thêm nhiều cơ hội

Dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5 năm nay, giới sản xuất, biên tập kênh chương trình nước ngoài trên dịch vụ phát thanh, truyền hình trả tiền hoặc sản xuất kênh chương trình chuyên quảng cáo, cung cấp dịch vụ mạng xã hội... đón nhận tin vui từ việc Chính phủ cắt giảm, đơn giản hóa nhiều thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL).

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.