Không gian nào cho trẻ thơ?

Nhiều năm trở lại đây, chúng ta vẫn thường nói với nhau về việc phát triển, cải thiện các thế hệ tương lai của nòi giống. Nhiều chương trình đã được đề cập tới, từ thay đổi chế độ dinh dưỡng cho tới cải thiện môi trường giáo dục và thậm chí có những chương trình đã đi vào hoạt động được một thời gian, mang lại những hiệu quả nhất định...

Chúng ta mừng vui khi bắt đầu nhìn thấy trẻ em hôm nay có chiều cao hơn, có thể chất tốt hơn, cập nhật hơn với công nghệ. Song, chúng ta vẫn sống bên cạnh những băn khoăn lớn, đặc biệt là những băn khoăn về kỹ năng sống, thứ vô cùng thiết yếu để đứa trẻ có thể trưởng thành một cách độc lập và vững vàng trong xã hội hiện đại.

Và càng sống ở thành thị, những đứa trẻ càng có nguy cơ thiếu kỹ năng sống, bị béo phì và thiếu năng động hơn. Vấn đề đó đơn giản đến từ chính không gian hoạt động cho trẻ thơ đang ngày một bị thu hẹp dần trong sự thiếu quan tâm của người lớn.

Hãy thử bỏ ra một ngày để đi quanh khu nội đô Hà Nội hay TP Hồ Chí Minh, chúng ta sẽ giật mình nhận ra rằng có rất nhiều trường tiểu học, trung học cơ sở gần như không có đủ không gian mở cho học sinh hoạt động ở giờ ra chơi.

Mỗi một ngày đi học, thực sự trẻ gắn bó với phòng học nhiều hơn và chỉ có thời gian giải lao rất ngắn. Vậy mà trong khoảng thời gian rất ngắn đó, sân chơi lại không đáp ứng được so với lượng học sinh. Chính điều đó đã khiến trẻ tập thành một thói quen ít hoạt động, thụ động từ vô thức. Và chúng ta sẽ cảm thấy âu lo thực sự khi nhận ra rằng học sinh hiện nay gần như không có điều kiện để chơi thể thao một cách thường xuyên, đủ để giúp chúng trưởng thành một cách cân bằng.

Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai.
Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai.

Nếu nhìn những đứa trẻ ở bậc tiểu học hôm nay, chúng ta có thể khẳng định chắc chắn rằng chúng vụng về hơn, kém linh hoạt hơn về thể chất so với thế hệ chúng ta trước đây. Điều đó hoàn toàn dễ hiểu bởi ở những thập niên trước, khi đô thị hoá vẫn chưa mạnh mẽ, không gian mở ở đô thị luôn sẵn có cho trẻ em vui chơi, giải trí, hoạt động thể thao.

Còn hôm nay, sự phát triển chóng mặt đã khiến đô thị không còn an toàn cho trẻ em nữa. Hơn thế, sự đông đúc của giao thông đô thị đã khiến không phụ huynh nào dám để con mình chơi với chúng bạn trên lề đường hay vườn hoa, nơi chúng hoàn toàn có thể trở thành nạn nhân của những tai nạn được gây ra bởi sự cẩu thả, thiếu ý thức của người lớn. Trẻ em trở thành tù nhân trong chính căn nhà của mình, với những thú giải trí có thể tạo nên các tác hại về nhãn khoa hoặc hệ thần kinh như điện thoại thông minh, máy tính bảng, máy tính xách tay…

Trong khi đó, những học sinh con nhà giàu lại được hưởng những không gian học tập và sinh hoạt lý tưởng như tiêu chuẩn quốc tế ở các ngôi trường sang trọng, đắt tiền. Những ngôi trường ấy có đầy đủ, từ hồ bơi cho tới sân bóng rổ, từ sân bóng đá cho tới sân cầu lông và lũ trẻ mặc sức vẫy vùng ở đó sau giờ học.

Và đó chính là sự hình thành khoảng cách xã hội giữa chính những đứa trẻ với nhau, thứ khoảng cách được tạo ra bởi chính khoảng cách giàu nghèo, bởi sự phân hoá tầng lớp giữa các bậc phụ huynh. Và nó như một vòng quay không lối thoát.

Con nhà giàu sẽ lớn lên cân bằng, khoẻ mạnh, đầy đủ trí lực trong khi con nhà trung lưu sẽ chỉ biết học và thụ động trong hoạt động thể chất. Còn lại, con nhà nghèo, ở nông thôn, vùng sâu, vùng xa thì có được sự linh hoạt thể chất do điều kiện sống nhưng lại thiếu sự giáo dục chu đáo kèm theo thiếu cả những dinh dưỡng cần thiết để phát triển.

Để giải quyết vấn đề này không thể ngày một ngày hai và nó yêu cầu huy động mọi nguồn lực trong xã hội. Đơn giản, quỹ đất để xây dựng trường học đủ tiêu chuẩn đáp ứng cho học sinh được chơi thể thao, hoạt động thể chất không hề dư thừa.

Và giả sử nhà nước có kiên quyết, mạnh tay thu hồi đất đai để tạo điều kiện xây những trường học đạt chuẩn như thế đi nữa, ngành giáo dục cũng cần rất nhiều vốn đầu tư cho xây dựng cơ sở hạ tầng và bảo dưỡng duy tu các hạng mục đã được xây dựng. Đó là còn chưa kể đến vấn đề quy hoạch, vấn đề nhức nhối nhất hiện thời và vẫn còn gần như hoàn toàn bế tắc trong việc tìm hướng giải quyết.

Cách duy nhất để tạm thời xử trí lúc này chỉ là sự chủ động của phụ huynh mà thôi. Dành thời gian thêm để đưa con mình tham gia các hoạt động thể chất ở các trung tâm chuyên biệt (như các lớp dạy thể thao, các học kỳ quân đội…) là phương án tối ưu duy nhất lúc này. Phụ huynh nào mà chẳng sốt ruột về sự phát triển của con cái. Song, cái cần là chính những người có trách nhiệm điều hành phải có trách nhiệm với các thế hệ tương lai, khi chính chúng là tài sản lớn nhất của quốc gia và dân tộc.

Hà Quang Minh

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.