Khi một xã hội bị nhiều thương tổn

Ông chủ "Khai Silk" đã lên tiếng xin lỗi. Nhưng những người không thể kiểm tra, phát giác sự lừa dối của "Khai Silk" chắc chắn cũng phải bị xem xét trách nhiệm. Vì, nói như Bộ trưởng Bộ Công thương Trần Tuấn Anh thì vụ lừa dối này không chỉ gây tác hại trong phạm vi Việt Nam đơn thuần, mà còn khiến "thương hiệu Việt" nói chung bị tổn hại trên trường quốc tế...

Thương hiệu "Khai Silk" vậy là sụp đổ. Nhiều người ngỡ ngàng, nhiều người căm giận khi đùng một cái nhận ra: Những chiếc khăn lụa vắt trên cổ mình - những chiếc khăn giúp mình đẹp thêm, tự tin thêm vì nó được mua về từ "Khai Silk" - những chiếc khăn như một biểu chứng sống động cho tinh thần ái quốc "Người Việt dùng hàng Việt" hoá ra là... một sự lừa dối. Và đấy rất có thể không phải là một sự lừa dối nhất thời, ngắn ngủi. Đấy có thể là một sự lừa dối có hệ thống, kéo dài tới hàng chục năm.

Một người bị đánh lừa đã đi một nhẽ. Mười người bị đánh lừa đã đi một nhẽ. Đằng này cả trăm, cả ngàn, cả vạn sản phẩm được tung ra, đồng nghĩa với cả trăm, cả ngàn, cả vạn lượt người đã bị đánh lừa - thế thì vai trò của các cơ quan quản lý thị trường ở đâu? Những con người được trả lương từ tiền thuế của dân đã hành động như thế nào lại để một sự lừa dối có hệ thống diễn ra tới hàng chục năm đến thế? Những con người này quá kém cỏi trước một kỹ nghệ lừa dối tinh vi, hay họ không kém nhưng vì một lý do nào đó mà chủ động biến mình thành những người kém cỏi?

Nếu chúng ta chỉ tin vào lời nói của người làm kinh doanh mà thiếu sự kiểm soát, giám sát thì hậu quả đưa đến sẽ... khôn lường.
Nếu chúng ta chỉ tin vào lời nói của người làm kinh doanh mà thiếu sự kiểm soát, giám sát thì hậu quả đưa đến sẽ... khôn lường.

Ông chủ "Khai Silk" đã lên tiếng xin lỗi. Nhưng những người không thể kiểm tra, phát giác sự lừa dối của "Khai Silk" chắc chắn cũng phải bị xem xét trách nhiệm. Vì, nói như Bộ trưởng Bộ Công thương Trần Tuấn Anh thì vụ lừa dối này không chỉ gây tác hại trong phạm vi Việt Nam đơn thuần, mà còn khiến "thương hiệu Việt" nói chung bị tổn hại trên trường quốc tế.

Nhưng "Khai Silk" có phải là sự lừa dối duy nhất và đáng kể nhất trong xã hội chúng ta bây giờ hay không?

Chắc chắn là không, bởi bên cạnh một tấm lụa giả, chúng ta đã và đang phải đối diện với tình trạng thực phẩm giả, thuốc thang giả, bằng cấp giả, quan chức giả... Từ bao giờ và vì đâu đã diễn ra cái nghịch lý này, khi những cái đáng lẽ phải thật nhất thì lại giả, và những cái mong sao chỉ là giả hoá ra lại thật - thật đến trơ trẽn, thật đến cay đắng?

Thì đấy, vụ "Khải Silk" trả lời rằng, những kênh giám sát quản lý của chúng ta trong nhiều năm dài chưa hoạt động với tất cả những công năng cao nhất có thể của nó. Chúng ta đã nhận ra, đã tìm cách khắc phục và hy vọng là trong thời gian tới sẽ cải thiện một cách triệt để. Nhưng sâu xa ra có lẽ còn là một sự hỏng hóc nào đó trong tâm hồn xã hội.

Sự hỏng hóc căn cốt ấy khiến một doanh nhân ngoài miệng luôn nói về sự tử tế, về ý chí và khát vọng vươn lên nhưng trong bụng thực chất chỉ nghĩ đến lợi ích của mình, và vì lợi ích ấy mà sẵn sàng bất chấp tất cả. Sự hỏng hóc căn cốt ấy khiến người ta không còn cái khả năng tự vấn lương tâm khi để những viên thuốc chữa ung thư kém chất lượng (nếu không muốn nói thẳng là thuốc giả) chui vào bụng những con người đang từng giờ từng phút phải chiến đấu với tử thần. Sự hỏng hóc căn cốt ấy khiến người ta không thấy xấu hổ khi cất nhắc những nhân vật chưa thật chín về năng lực, nhưng lại rất chín về tiền bạc và quan hệ vào những vị trí mà mỗi một quyết định đưa ra có thể làm ảnh hưởng tới số phận của cả một cộng đồng.

Nếu sự hỏng hóc căn cốt ấy cứ kéo dài như thế này, niềm tin bị xói mòn và đổ vỡ như thế này, chỉ sợ rằng ngay cả khi một vị Bồ Tát đúng nghĩa đột ngột xuất hiện thì những người xung quanh cũng luôn nghi ngờ, và luôn phải thận trọng hỏi nhau: Bên trong bà ta có bao nhiêu phần trăm dòng máu yêu tinh? Trong "Tây Du Ký" của Ngô Thừa Ân, Bồ Tát thường xuyên hiện ra để giúp thầy trò Đường Tăng trừng trị yêu tinh. Nhưng trong đời thực, khi mà sự giả dối bị đẩy lên cao và loang ra tràn khắp thì Bồ Tát vì yêu tinh mà phải chết oan, chết hận cũng chưa biết chừng.

Những người tốt đây đó vẫn còn. Những hành động tử tế đây đó vẫn còn. Những khát vọng diệt trừ cái xấu để kiến tạo bằng được những giá trị chân thực và liêm chính vẫn còn. Như câu chuyện vị bác sĩ về hưu mà được toàn bộ đồng nghiệp, bệnh nhân xếp hàng dài hai bên, luyến lưu từ biệt; như câu chuyện một vị quan chức nằm xuống mà cả thành phố đều như muốn thắt khăn tang...

Mong sao những câu chuyện như thế sẽ được lan toả, và từ đó sẽ tạo ra những giá trị thức tỉnh nhất định. Để cái xấu và sự giả dối tràn ngập sẽ bị thu hẹp lại, để những vết thương trong tâm hồn xã hội được chữa lành.

Và để niềm tin giữa những người đang sống với chính những người đang sống được thắp lên...

Phan Đăng

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.