Ireland và câu chuyện “mắt xích an ninh”

Ngày 3/2/2022, chỉ 3 tuần trước khi Nga phát động “chiến dịch quân sự đặc biệt” tại Ukraine, hải quân Nga đã tổ chức các cuộc tập trận quân sự ở rìa lãnh hải Cộng hòa Ireland.

Các cuộc tập trận của Nga diễn ra tại khu vực tập trung dày đặc các tuyến cáp thông tin liên lạc dưới đáy biển liên kết Bắc Mỹ và châu Âu. 6 tháng sau, thêm nhiều tàu chiến của Nga, bao gồm cả tuần dương hạm Marshal Ustinov, bị cho là hoạt động bất thường trong vùng biển thuộc vùng đặc quyền kinh tế của Cộng hòa Ireland.

Ireland và câu chuyện “mắt xích an ninh” -0
Một chiếc Fouga CM170 Magisters tương tự chiếc mà Cộng hòa Ireland đang sở hữu.

Theo giới quan sát, các nước phương Tây đang rất lo ngại về điều này. Phương Tây không đánh giá cao vai trò của Cộng hòa Ireland trong việc chống lại hoặc ngăn chặn các mối đe dọa thực sự và tiềm tàng (có thể là từ Nga). Với lực lượng hải quân chỉ gồm 6 tàu tuần tra, không có nổi một chiếc tàu ngầm nào để bao phủ vùng biển rộng lớn và chi tiêu quốc phòng hằng năm chỉ hơn 1 tỷ euro (khoảng 0,3% GDP), Cộng hòa Ireland nổi lên là quốc gia châu Âu được chuẩn bị kém nhất để đối đầu với bất kỳ mối đe dọa nào.

Trong khi châu Âu không thiếu các quốc gia trốn tránh trách nhiệm quân sự, cũng như thiếu một chính sách an ninh đáng tin cậy, giới phân tích nhận định cuộc chiến ở Ukraine đã cho thấy Cộng hòa Ireland có lẽ là “nước trốn tránh nghĩa vụ lớn nhất” trong số đó. Dublin còn coi nhẹ vấn đề an ninh-quốc phòng dù hoàn toàn phụ thuộc vào các tuyến thương mại mở và có các mỏ khí đốt lớn ngoài khơi. Việc Cộng hòa Ireland thiếu một quân đội hiệu quả được cho là còn tiềm ẩn nguy cơ lớn hơn với cả khối. Với vị trí chiến lược trên rìa châu Âu ở Bắc Đại Tây Dương, Cộng hòa Ireland là một trong số ít các quốc gia quan trọng trong việc đảm bảo các vùng biên giới phía Tây rộng lớn của châu Âu. Tuy nhiên, nước này hiện là quốc gia có chính sách an ninh yếu nhất của châu Âu.

Với châu Âu, Cộng hòa Ireland thiếu những khả năng cơ bản để bảo vệ chủ quyền. Việc không có hoặc gần như không có các khả năng trọng yếu bao gồm tình báo, an ninh mạng, radar, máy bay đánh chặn và máy bay vận tải hạng nặng... khiến các lực lượng Ireland “không thể bảo vệ đất nước trước hành động xâm lược kéo dài từ một lực lượng quân sự thông thường”. Điều đó khiến 75% cáp ngầm xuyên Đại Tây Dương đi qua Cộng hòa Ireland hoặc gần vùng biển nước này hoàn toàn không được bảo vệ.

Lực lượng hải quân Ireland rất mỏng, chỉ có 6 tàu đang hoạt động với tổng số 800 nhân viên và không có khả năng hoạt động dưới đáy biển, vốn được cho là chịu trách nhiệm kiểm soát 16% lãnh hải của Liên minh châu Âu (EU). Không quân Ireland, với chỉ 700 nhân viên, còn tồi tệ hơn khi hầu như không có kế hoạch tuần tra nào và thậm chí thiếu khả năng theo dõi máy bay trên bầu trời nước này. Nghị sĩ Ireland Tom Clonan, một cựu sĩ quan quân đội, đã lưu ý rằng Cộng hòa Ireland là “quốc gia duy nhất trong EU không thể giám sát không phận của mình bằng radar. Nước này cũng không thể tuần tra không phận của riêng mình bằng máy bay đánh chặn”. Máy bay chiến đấu được mua sắm cuối cùng của Ireland là chiếc Fouga CM170 Magisters cũ kỹ của Pháp được chế tạo vào năm 1952 và đã ngừng hoạt động từ năm 1998.

Kể từ đó, Không quân Ireland chỉ có một bộ sưu tập hỗn tạp với hơn 20 trực thăng và máy bay khác, trong đó chỉ có 2 máy bay tuần tra hàng hải bảo vệ vùng đặc quyền kinh tế có diện tích 132.000 dặm vuông của Ireland ở Bắc Đại Tây Dương. Trong khi đó, quân đội Ireland hạn chế về cả quy mô và thiếu trang thiết bị, chỉ có khoảng 7.000 biên chế và hiện đang giảm dần, không có xe tăng hạng nặng hay pháo tầm xa, chỉ có 2 khẩu đội pháo tầm trung.

Vậy chính xác thì người Ireland đã nghĩ gì trong suốt những năm qua? Cốt lõi của vấn đề nằm ở một thế hệ thờ ơ với chính trị, điều này đã dẫn đến sự suy giảm liên tục về hiệu quả và tinh thần phục vụ của quân đội. Cộng hòa Ireland - vốn không phải là thành viên NATO, từ lâu đã không muốn phát triển lực lượng quân sự của mình như một phần của chính sách an ninh đáng tin cậy, bao gồm cả răn đe. Thay vào đó, Cộng hòa Ireland đã phó mặc an ninh của mình cho Anh. Hai nước có một thỏa thuận nhượng toàn bộ quyền kiểm soát không phận Ireland cho không quân Hoàng gia Anh, bao gồm cả việc theo dõi và đánh chặn máy bay. Lợi ích đối với Cộng hòa Ireland là rõ ràng: Họ có thể giữ cho không phận của mình an toàn mà không phải trả bất kỳ chi phí nào.

Cuộc chiến ở Ukraine không làm người Ireland “giật mình” hay “thức tỉnh” về chính sách an ninh. Không giống như Thụy Điển và Phần Lan - vốn cũng theo truyền thống không liên kết, Cộng hòa Ireland đã không đánh giá lại tính trung lập của mình. Các cuộc thăm dò gần đây cho thấy người Ireland cảm thấy ổn với tình trạng hiện tại. Có tới 2/3 cử tri Ireland không muốn thấy bất kỳ sự thay đổi nào đối với chính sách trung lập về quân sự của họ. Thủ tướng Ireland Micheál Martin và Bộ trưởng Quốc phòng Simon Coveney tỏ ra không mấy quan tâm đến việc xác định lại tính trung lập của Cộng hòa Ireland.

Ngay cả các cuộc tập trận quân sự của hải quân Nga ở rìa lãnh hải của Cộng hòa Ireland cũng không khiến họ phải suy nghĩ. Trên thực tế, chi tiêu quốc phòng của Cộng hòa Ireland sẽ tiếp tục giảm vào năm 2023. Mức tăng theo kế hoạch là 5,6% (67 triệu euro), thấp hơn nhiều so với tỷ lệ lạm phát hiện tại của Ireland là 9%.

Do đó, trong trung hạn, Cộng hòa Ireland sẽ không có bất kỳ sự điều chỉnh ưu tiên nào về an ninh và quốc phòng của mình bất chấp cuộc xung đột Nga-Ukraine cũng như những rủi ro cho cơ sở hạ tầng năng lượng và thông tin liên lạc dưới đáy biển của châu Âu. Theo đánh giá của nghị sĩ Ireland - cựu quân nhân Cathal Berry, trong bối cảnh hiện nay, có thể thấy mắt xích an ninh yếu nhất của châu Âu chính là Cộng hòa Ireland.

Vân Hà

Các tin khác

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.

Vịnh Aden lại dậy sóng

Vịnh Aden lại dậy sóng

Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?

Những thông điệp từ nước Anh

Những thông điệp từ nước Anh

Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.

Sự mệt mỏi bắt đầu len lỏi ở Điện Capitol

Sự mệt mỏi bắt đầu len lỏi ở Điện Capitol

Những dấu hiệu mệt mỏi, mất kiên nhẫn đang len lỏi trong hàng ngũ Đảng Cộng hòa trước diễn biến ngày càng khó kiểm soát của cuộc chiến với Iran. Giữa áp lực kinh tế, sức ép cử tri và toan tính chính trị, liệu tín hiệu từ các nghị sĩ có thể thúc đẩy Nhà Trắng tiến nhanh hơn đến thỏa thuận chấm dứt chiến sự?

Mỹ - Iran: Ngừng bắn và những kịch bản

Mỹ - Iran: Ngừng bắn và những kịch bản

Cùng với thỏa thuận ngừng bắn, cả Washington và Tehran đã đưa ra những tuyên bố chiến thắng trái ngược nhau. Kể từ ngày 28/2, ước tính Mỹ và Israel đã thực hiện hơn 13.000 cuộc tấn công vào các mục tiêu tại Iran, ban đầu chủ yếu nhắm vào các đơn vị quân sự, sau đó mở rộng thành 800 cuộc không kích nhằm vào các cơ sở hạ tầng công nghiệp quốc phòng trọng yếu, bao gồm đường sắt, đường bộ và cầu.

Israel - Lebanon: Sự yên tĩnh mong manh

Israel - Lebanon: Sự yên tĩnh mong manh

0 giờ ngày 17/4, lệnh ngừng bắn tạm thời 10 ngày giữa Israel và Lebanon có hiệu lực. Dù rất mong manh nhưng lệnh ngừng bắn được xem là một trong những nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt chiến tranh, mang lại hòa bình lâu dài cho khu vực Trung Đông.

“Cây cầu Islamabad” và triển vọng hòa bình cuộc xung đột Mỹ - Iran

“Cây cầu Islamabad” và triển vọng hòa bình cuộc xung đột Mỹ - Iran

Trong bối cảnh cuộc khủng hoảng Iran gây ra hiệu ứng khốc liệt với kinh tế thế giới, việc Washington và Tehran cùng chấp nhận thỏa thuận ngừng bắn tạm thời hôm 8/4 là “khoảng thở” quý giá cho toàn cầu. Đứng sau sự kiện này không phải những cường quốc phương Tây hay các nước Vùng Vịnh giàu có, mà là Pakistan - quốc gia đã khéo léo sử dụng vị thế đặc thù để kết nối hai đối thủ.