c thềm hội nghị hòa bình về Syria do Mỹ và Nga kiến tạo:
Iran tổ chức hội nghị “Những người bạn của Syria”
Dư luận đã có những phản ứng khác nhau ngay sau khi hãng thông tấn Syria al-Ain cho biết (30/5), Tổng thống Bashar al-Assad đã nhận được hệ thống phòng không S-300 mua của Nga - Syria đã nhận được lô hàng S-300 đầu tiên và lô thứ hai sẽ đến trong thời gian tới. Việc này diễn ra sau khi hội nghị hòa bình Syria do Iran tổ chức được khai mạc tại thủ đô Tehran hôm 29/5. Vì hội nghị này cũng có tên "Những người bạn của Syria" - trùng tên với hội nghị mà các nước phương Tây từng tổ chức trước đây nên dư luận càng quan tâm.
Thông tin về “lô hàng S-300 đầu tiên” được Tổng thống Bashar al-Assad đưa ra khi có cuộc trả lời phỏng vấn trên kênh truyền hình Al-Manar của Hezbollah ở Lebanon (được phát sóng đồng thời trên các kênh truyền hình chính thức của Syria vào lúc 18 giờ GMT ngày 30/5).
Trước đó (29/5), Bộ trưởng Quốc phòng Nga Sergei Shoigu cho biết, Moskva có thể xem xét lại cam kết hạn chế bán vũ khí cho Syria bởi thất vọng trước quyết định của Liên minh châu Âu (EU): dỡ bỏ cấm vận vũ khí đối với phe nổi dậy, đồng thời giữ nguyên lệnh cấm vận đối với chính phủ Syria...
Lực lượng đối lập tại Syria.
Hãng tin AFP vừa dẫn lời Ngoại trưởng Pháp Laurent Fabius cho biết, có khoảng 3.000-4.000 tay súng Hezbollah đang hỗ trợ Tổng thống Bashar al-Assad chống lại phe nổi dậy. Ông Laurent Fabius chỉ trích Iran đã gây sức ép buộc Hezbollah phải can thiệp vào cuộc nội chiến ở Syria.
Được biết, lực lượng trung thành với Tổng thống Bashar al-Assad cùng các tay súng Hezbollah vừa chiếm một căn cứ không quân ở làng Dabaa gần thị trấn Qusair. Đây là một đòn giáng mạnh vào lực lượng nổi dậy.
Ngày 29/5, Tổng Thư kí Liên hợp quốc Ban Ki-moon đã bày tỏ lo ngại về sự hiện diện của các tay súng Hezbollah trong các cuộc xung đột Syria, đồng thời phản đối việc các nước gửi vũ khí tới Syria. Cùng ngày, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Jen Psaki đã kêu gọi rút ngay lập tức các tay súng Hezbollah ra khỏi cuộc xung đột tại Syria, đồng thời bày tỏ lo ngại về sự bất ổn có thể lan sang các nước láng giềng.
Ngày 29/5, Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc đã thông qua nghị quyết lên án sự can thiệp của Hezbollah vào Syria, đồng thời kêu gọi nước này ngừng tấn công dân thường tại thị trấn Qusair bằng tên lửa và các vũ khí hạng nặng khác. Văn kiện do Qatar, Thổ Nhĩ Kỳ và Mỹ đệ trình. Cũng trong ngày 29/5, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov đã kịch liệt lên án nghị quyết này.
Theo giới truyền thông, tham dự hội nghị "Những người bạn của Syria" có các đại biểu đến từ hơn 40 quốc gia cùng nhiều tổ chức quốc tế và khu vực. Và họ đang tìm kiếm một giải pháp chính trị cho cuộc xung đột đã kéo dài hơn 2 năm tại Syria. Cũng trong ngày 29/5, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Hossein Amir Abdollahian cho biết, Tehran đã nhận được "một lời mời miệng" tới dự hội nghị hòa bình về Syria dự kiến diễn ra trong tháng 6 ở Geneva. Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh Pháp kịch liệt phản đối Iran tham gia hội nghị hòa bình về Syria do Mỹ và Nga đề xuất tổ chức...
Đến những bất đồng khó giải quyết
Dư luận cho rằng, cuộc nội chiến ở Syria vừa xuất hiện một diễn biến đáng lo ngại sau khi Liên minh châu Âu (EU) quyết định dỡ bỏ cấm vận vũ khí đối với phe nổi dậy, đồng thời giữ nguyên lệnh cấm vận đối với chính phủ nước này. Giới quân sự coi đây là quyết định sai lầm bởi được đưa ra trước thềm hội nghị hòa bình về Syria do Mỹ và Nga kiến tạo.
Chính phủ Syria lên án quyết định của EU, đồng thời coi đây là sự cản trở nỗ lực giải quyết cuộc xung đột tại nước này một cách hòa bình. Trong khi Pháp và Anh ủng hộ việc cung cấp vũ khí cho phe đối lập Syria, thì Áo, Cộng hòa Séc và Thụy Điển cực lực phản đối những biện pháp có thể khiến vũ khí rơi vào tay những kẻ khủng bố Hồi giáo.
Thủ tướng Đức Angela Merkelbác bỏ khả năng gửi vũ khí đến Syria, đồng thời bày tỏ tin tưởng hội nghị quốc tế về Syria tại Geneva sắp tới sẽ đưa ra một giải pháp giúp chấm dứt cuộc khủng hoảng kéo dài hơn 2 năm qua tại quốc gia Trung Đông này. Đặc phái viên Trung Quốc về Trung Đông Ngô Tư Khoa cũng lên án việc EU dỡ bỏ lệnh cấm vận vũ khí tới Syria, cho phép các nước cung cấp vũ khí cho lực lượng đối lập Syria.
Ngoại trưởng Anh William Hague cho rằng, quyết định này là một “thông điệp rõ ràng gửi tới chính quyền của Tổng thống Bashar al-Assad rằng họ phải đàm phán nghiêm túc”. Thượng nghị sĩ Mỹ John McCain cũng tích cực ủng hộ viện trợ quân sự cho lực lượng chống lại Tổng thống Bashar al-Assad, mặc dù thừa nhận việc có phần tử cực đoan gia nhập lực lượng nổi dậy.
Việc Liên minh Dân tộc Syria gồm 60 thành viên ngăn chặn một thỏa thuận, cho phép một nhóm tự do do Michel Kilo đứng đầu gia nhập liên minh này đã khiến nhiều nhân vật đối lập Syria ôn hòa, cùng các quan chức phương Tây và Arập thất vọng. Trước đó (28/5), Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Ryabkov cho rằng, việc phe đối lập Syria thiếu ban lãnh đạo là rào cản chính cho hội nghị hòa bình do Nga và Mỹ đề xuất...
Một tiêm kích F-16 của NATO được điều động để bắn hạ máy bay không người lái (UAV) của Ukraine xâm nhập lãnh thổ Estonia. Kiev sau đó đổ lỗi cho Nga về vụ việc.
Trang thông tin của Quốc hội Mỹ mới đây đưa tin, Thượng viện nước này hôm 18/5 (giờ địa phương) đã bỏ phiếu thông qua đề cử nhân sự, trong đó bà Jennifer Wicks McNamara được phê chuẩn làm Đại sứ Mỹ tại Việt Nam, trở thành người phụ nữ đầu tiên sẽ giữ vị trí này.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) vừa phát đi cảnh báo nghiêm trọng về nguy cơ thế giới bước vào một cuộc khủng hoảng dầu mỏ mới, khi lượng dự trữ dầu thương mại toàn cầu đang giảm với tốc độ chưa từng thấy, trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông tiếp tục làm gián đoạn nguồn cung năng lượng chiến lược, đồng thời mùa du lịch hè ở Bắc bán cầu đang đến gần.
Giới chức Ukraine xác nhận lực lượng Nga đã khai hỏa loạt tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái (UAV) vào cơ sở hạ tầng năng lượng trọng yếu ở Ukraine.
Ba người đã thiệt mạng trong vụ xả súng bị nghi mang động cơ thù hận nhằm vào một khu phức hợp gồm nhà thờ và trường học Hồi giáo ở thành phố San Diego, bang California, giới chức Mỹ cho biết hôm 19/5.
Vụ va chạm giữa hai tiêm kích tác chiến điện tử EA-18G Growler của hải quân Mỹ tại bang Idaho cuối tuần qua đang thu hút sự chú ý lớn của dư luận và giới chuyên gia quân sự. Dù toàn bộ phi hành đoàn đã thoát hiểm an toàn, nhiều nhận định ban đầu cho rằng sự cố có thể liên quan tới lỗi thao tác hoặc sai lệch trong quá trình duy trì đội hình biểu diễn trên không.
Theo Reuters, Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 18/5 (giờ địa phương) đã quyết định tạm hoãn kế hoạch tấn công quân sự nhằm vào Iran, dự kiến diễn ra trong ngày 19/5, để tạo thêm dư địa cho các nỗ lực đàm phán ngoại giao. Trong khi đó, phía Iran đã đưa ra đề xuất mới với Mỹ qua trung gian Pakistan.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã tuyên bố đợt bùng phát Ebola mới nhất tại Cộng hòa dân chủ (CHDC) Congo và nước láng giềng Uganda là “tình trạng khẩn cấp y tế công cộng gây quan ngại quốc tế”, sau khi virus này khiến gần 90 người thiệt mạng và làm dấy lên lo ngại về nguy cơ lây lan trong khu vực.
Quân đội Israel (IDF) đang phát đi những cảnh báo về tình trạng thiếu hụt binh sĩ, trong bối cảnh các chiến dịch quân sự kéo dài trên nhiều mặt trận, khiến lực lượng thường trực và quân dự bị rơi vào trạng thái quá tải.
Một buổi trình diễn hàng không gần căn cứ không quân Mountain Home ở bang Idaho, Mỹ đã bị hủy đột ngột ngày 17/5 (giờ địa phương) sau khi hai tiêm kích va chạm trên không rồi rơi xuống đất trong lúc biểu diễn.
Con tàu du lịch hạng sang MV Hondius, nơi xảy ra ổ dịch virus Hanta khiến ba người tử vong, dự kiến cập cảng Rotterdam của Hà Lan trong sáng 18/5 để tiến hành khử trùng, trong bối cảnh giới chức nước này chuẩn bị các biện pháp cách ly đối với những người còn ở lại trên tàu.
Một vụ tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) đã gây hỏa hoạn tại nhà máy điện hạt nhân Barakah của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục gia tăng khi Mỹ và Iran chưa đạt được đột phá ngoại giao nhằm chấm dứt xung đột kéo dài nhiều tháng qua.
Theo truyền thông Iran, nước này nhiều khả năng đang xem xét một đề xuất mang tính chiến lược, khẳng định chủ quyền dưới đáy biển tại eo biển Hormuz nhằm thu phí các tuyến cáp internet ngầm quốc tế. Giới quan sát nhận định, việc này sẽ có thể tạo đòn bẩy mới cho Iran trong bối cảnh căng thẳng khu vực ngày càng gia tăng.
Chính quyền Mỹ và Israel dường như đang chuẩn bị cho khả năng nối lại chiến dịch tấn công quân sự táo bạo hơn nhằm vào Iran ngay trong tuần tới, bao gồm cả phương án triển khai đặc nhiệm trên bộ để thu giữ uranium làm giàu tại các cơ sở hạt nhân của Tehran. Ngược lại, Iran bị nghi triển khai hàng loạt chiến dịch cơ hội, trong đó có vụ xâm nhập hệ thống giám sát nhiên liệu tại nhiều bang của Mỹ, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ chiến tranh mạng nhằm vào hạ tầng năng lượng trọng yếu của nước này.
Trong thông cáo trên mạng xã hội X hôm 16/5, Bộ Tổng tham mưu Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) tuyên bố, binh chủng không quân của họ vừa hạ sát Izz al-Din al-Haddad, thủ lĩnh cánh quân sự cấp cao nhất của Hamas trong một cuộc không kích chính xác ở thành phố Gaza.
Ít nhất tám người thiệt mạng và hàng chục người khác bị thương sau khi một đoàn tàu chở hàng đâm vào xe buýt công cộng tại giao lộ đường sắt ở thủ đô Bangkok (Thái Lan) chiều 16/5. Vụ tai nạn nghiêm trọng khiến xe buýt bốc cháy dữ dội, nhiều phương tiện khác cũng bị cuốn vào va chạm liên hoàn.
Theo tuyên bố từ Điện Kremlin, chuyến thăm tới Bắc Kinh của Tổng thống Nga Vladimir Putin diễn ra nhân dịp kỷ niệm 25 năm "Hiệp ước Láng giềng tốt và Hợp tác hữu nghị Nga – Trung", văn kiện được xem là nền tảng của quan hệ song phương giữa hai nước.
Tổng thống Mỹ Donald Trump chiều tối 15/5 đã kết thúc chuyến thăm ba ngày tới Trung Quốc. Giới học giả nhận định, chuyến thăm của nhà lãnh đạo Mỹ đã góp phần tạo thêm “không gian thở” cho quan hệ Mỹ - Trung, đồng thời mở ra một gian đoạn hoà bình lạnh. Có thể, đây không phải kết quả lý tưởng nhất sau cuộc gặp thượng đỉnh, song trong bối cảnh hiện nay, hoà bình lạnh được đánh giá là lựa chọn thực tế nhất.
